Francia

E Vicipaedia
Salire ad: navigationem, quaerere
République française
Vexillum Franciae Insigne Franciae
Vexillum Insigne
Sententia: Libertas, Aequalitas, Fraternitas
(Francogallice:
Liberté, Égalité, Fraternité)
Hymnus: La Marseillaise ("carmen Massiliense")
Situs Franciae
Forma administrationis Res publica
Linguae officiales Francogallica
Nomen incolarum Francogallus[1]
adiectivum Francogallicus
Praeses Franciscus Hollande
Primus Minister Manuel Valls
Caput Lutetia Parisiorum
48° 52′ 0″ Sept., 2° 19′ 59″ Occas.
Urbs maxima Lutetia Parisiorum
Area
 - Totalis
 - aqua (%)
de area 40a
674 843 km²
1.4% ¹
Numerus incolarum
(anno 2008)
Totalis
 - Spissitudo
de frequentia 20.a

64 473 140
112/km²
PDB (anno 2009)
 - Totalis
 - PDB/capita
de producto 7a
2 675 milliarda CFA dollaria anno 2009
$29 316 (20a)
Nummus Euro, Francus CFP² (EUR, XPF)
Sui iuris
Condita
Constitutio hodierna
843 (Foedus Verodunense?)
1958 (Va Respublica)
Circulus temporalis
 - aestate ()
Tempus Europaeum Medium (UTC+1)
Aestivale Mediae Europae Tempus (UTC+2)
Praefixum telephonicum nationis +33
Dominium interretiale .fr
¹ Francia Europaea tantum.
² CFP Francus in coloniis Pacificis adhibetur.

Francia, etiam Francogallia seu Gallia, est civitas sui iuris in Europa occidentali sita, una cum nonnullis externis territoriis insulisque in aliis continentibus et in oceanis Indico, Pacifico, et Atlantico iacentibus.[2] Francia metropolitana, in finibus Galliae antiquae maximam partem sita, nunc a Mari Mediterrananeo ad Manica et Mare Septentrionale, et a Rheno ad Oceanum Atlanticum patet. Francia aliquando L'Hexagone (Hexagonum) ob geometricam terrae formam appellatur. Finitur (modo horologii, a septentrio-orientali incipiens) a Belgia, Luxemburgo, Germania, Helvetia, Italia, et Monoeco; ad meridiem, ab Hispania et Andorra. Ea ad Britanniarum Regnum Cuniculo Freti, sub Fretum Gallicum transienti, conectitur.

Francia est una ex civitatibus Unionis Europaeae conditoribus, maximus quod ad aream spectat. Francia nonnulla saecula est potestas maior, grave habens pondus culturale, oeconomicum, militare, politicum, et in Europa et in orbe terrarum. Saeculis septimo decimo et duodevicensimo, Francia colonias in magnis Americae Septentrionalis regionibus deducebat; saeculis quidem undevicensimo et vicensimo ineunte, ea imperium alterum a maximo illius temporis constituit, magnis Africae Septentrionalis, Occidentalis, Mediaeque et Asiae Meridio-Orientalis partibus, et multis insulis Pacificis inclusis. Cuius fines incolunt circa 60 milliens mille hominum. Caput et princeps urbium Francogallicarum est Lutetia.

Nomen[recensere | fontem recensere]

Civitas hodierna Francia[3] in eisdem fere terris iacet quibus nomen apud Graecos antiquos Celtice fuit, apud Romanos Gallia: ob conquisitionem Francorum plenius interdum Francogallia[4] appellatur, brevius Francia, sed ob historiam antiquam apud hodiernos nonnullos Gallia.[5][6] Incolae ipsi Britonice tali modo Bro-C'hall appellant, scil. 'Terra Gallorum', sed Vasconice Frantzia, Occitanice França, et in lingua civitatis (ob easdem rationes aut Francogallica aut Francica sive Gallica nuncupata) France /ˈfʁɑ̃s/ seu rite et plenius La république française scil. 'Respublica Francica'.

Geographia[recensere | fontem recensere]

Geographia physica[recensere | fontem recensere]

Francia, civitatum Europaearum (sine Russia et Ucraina) amplissima, est terra plerumque humilis, planities iugique magni obliqui Baionae (Pyrenaeus Atlanticus)–Argentorati (Rhenus Inferior). Ea est regio amplorum labelorum? sedimentorum (Alveus Lutetiae, Alveus Aquitaniae), atque veterum montium valde erosorum (Mons Armoris, Vongensis Pagus, Lemovicensis). Euronotulis alti montes (Alpis imprimis) accedunt, praesertim vallibus disiuncti vel incisi (Rhodani et Isarae).

Francia omnino in temperata regione sita est.

Flumina[recensere | fontem recensere]

Montes[recensere | fontem recensere]

Regiones[recensere | fontem recensere]

Searchtool.svg Si plus cognoscere vis, vide Tabula administrativa Franciae

Francia est omnis divisa in viginti sex regiones, et una et centum praefecturas (Francogallice: départements), quarum 96 "metropolitanae" (id est in Europa sitae) et quinque Europae foris sunt (Guadalupa, Guiana, Martinica, Reunio et Maiotta). Altera territoria Galliae sunt collectivitates maritimae (Polynesia Gallica, Vallis et Futuna, Sanctus Petrus et Michaelus, Sanctus Bartholomaeus, Nova Caledonia et Sanctus Martinus) et Terrae australes antarcticaeque Gallicae.

Oppida[recensere | fontem recensere]

Searchtool.svg Si plus cognoscere vis, vide Index Urbium Franciae

Historia[recensere | fontem recensere]

Searchtool.svg Si plus cognoscere vis, vide Historia Francogallica

Historia Francogalliae coepit Aevo Praehistorico. Exempli gratia cavernae iam Palaeolithico habitatae prope Duranium flumen spoliaeque Culturae Megalithicae in Armorica inventae sunt. Aetate Aenea ex fere anno 700 a.C. Galli terras Francogalliae hodiernae invaserunt. Inter annos 58–51 a.C. Gallia a Iulio Caesare capta atque provincia imperii Romani facta est. Migratione gentium 5. saeculo orta gentes Francorum, Visigothorum atque Burgundionum instigatae sunt ex Germania in Galliam inrumpere. Mox autem culturam Gallo-Romanam acceperunt. Inter 5.-9. saecula gradatim Regnum Francorum ortum est conditore Chlodovecho I, qui circa annum 500 baptizatus est Catholicam fidem accipiens. Pippinus minor anno 751 Carolingorum stirpem inchoavit. Filius eius Carolus Magnus regni Francorum Saxoniam, Bavariam atque septentrionales partes Italiae subiecit ac adiunxit. Anno 800 a Papa imperator Romanorum coronatus est.

Historia Francogalliae propriae coepit anno 831/832 cum imperator Ludovicus pius (vixit 778–840) a filiis eius postetate depulsus esset, quo facto ii illius regnum Francorum Consilio Verodunense habito anno 843 in partem orientalem, mediam atque occidentalem dividerunt, quarum postremam exordium Francogalliae hodiernae existimare haud absurde est opinatu. Legis Salicae causa regnum occidentale sequentibus saeculis magis magisque in dominia minora fragmentatum est. Tamen volventibus annis regibus iuvante ecclesia urbibusque potentiam equituum feuda possidentium continere ac minuere contigit. Henricus II, dux Normanniae atque anno 1154 rex Anglicus factus per matrimonium magnam partem Francogalliae dos accepit itaque potestatem Anglicam in Europa augens. Cum in Francogallia Capetiana stirps ad regnum pervenit artes denuo florere coeperunt. Imperantor Philippus IV (pulcher dictus, vixit 1285–1314) potestatem regiam amplificavit. Capetingis interitis Eduardus III sibi iure successionis imperium Francogalliae esse postulavit quare Bellum Centum Annorum ortum est (1339–1453). Finito bello copiae Anglicae finaliter tota paene Francogallia expulsae sunt. Stirps Valois (1328–1589) incursiones Ducati Burgundiae iuvantibus Helvetiis feliciter propulsavit. Ea de causa postea etiam crebra querelea inter Francogallia atque Hispaniam Habsburgensiam orta sunt.

Et nobilitas et civitas a Reformatione capta et graviter adfecta est . 1559–1598 Francogallia rixis religiosis inter sectatores Catholicos atque perturbabatur. Edicto Namnetense Protestantibus videlicet secutoribus Ioanni Calvini et Hugenotis tolerantiam promissa est, quare status rerum internarum iterum quietus est. Dum cardinalis Richelieu (1624–42) et Mazarinus (1642–61) rebus moderabantur potestas regiminis centralis aucta est. Bello tricennale (1618–48) facto Francogallia iterum supremam dominationem militarem atque culturalem nacta est. Ludovicus XIV (1661–1715) studio Absolutismi adipiscendi maxime progressit atque successit. Eo regnante fines Francogalliae incommodo nationum adiacentium fortiter propagatae sunt quare Francogalli inimicitias Regni Uniti meruerunt. In iiscum confligendo opes regni magis magisque fatigatae sunt imprimis Belli de successione Hispanica inter annos 1701–13 gesti causa. Agricolae operariique itaque gradatim ad egestatem redacti sunt, simul cives urbani libertatem rerum suarum libere gerendarum expetiverunt quasi postulaverunt. Incursus in Bastillam die 14 Iulii 1789 factus tamquam impulsus initiale fuit rerum novarum Francogallicarum exarsarum interitique monarchiae Francogallicae, hactenus, ut anno 1792 res publica proclamata sit.

Cum Napoleo I die 9 Novembris 1799 omnium rerum potitus esset secuta sunt Bella Napoleona de dominione totius Europae gesta, denique autem exitiosa clade apud Lipsiam accepta Francogallica a coitione devicta est.18. Juni 1815. Anno 1815 Europa in Consilio Vindobonense ordo gentium ac populorum restitutum est etsi reges Europae nationi victae parcerent: Neque Francogallia nimias poenas dare neque ullis provinciis ante annum 1792 adeptis cedere coacta est. Verum monarchia Francogallica reimposita est. Ludovicus XVIII Burbonicus rex Francogalliae creatus est.

Eruptis tumultis rerum novarum mensis Februarii Gens Burbonia demum potestate amota est praesesque nuper ortae Secundae Rei Publicae Francicae Ludovicus Napoleo factus est. 1852 ille se ipsum imperatorem titulum Napoleonis III gerens nominavit (Secundum Imperium Francicum 1852–70). Cum doctrinae Imperialismi indulgeret complures colonias in Africa media ac septentrionali atque in Madagascaria et Indosina expugnari iussit. Victo Bello Germanico-Francico (1870/71) depositus est Tertiae Respublicae cedens.

Eo fere tempore in Europa duae factiones contrariae ortae sunt: Ad unam partem Foedus triplex (1879 imperium Germanicum atque imperium Austro-Hungaricum se foede iunxerunt; mense Maio 1882 Italia pars eius facta est), ad alteram partem Confoederatio triplex, quae ex Francogallia, Regnis Unitis atque Imperio Russo constitit. (orta 1894–1907). Litigiorum inter eos causa Bellum Orbis Terrarum Primum (1914–18) exarsit. Hoc finito Francogallia una cum coitione victoriam adepta est. Ad Bellum Orbis Terrarum Secundum gerendum cum paulo post erupisset (die 1 Septembris 1939) res publica rixarum internarum causa parata non fuit. Linea Maginot inter annos 1930–1940 exstructa cum recentissima arma militaria Germanorum elaboratia essent non iam ullius momenti in Francogallia defendenda fuit. Exercitus Germani die 10 Maii 1940 terras ad occidentem Germaniae celeriter occupaverunt. Iam mense Iunio Lutetiam asecuti sunt. Die 22. Iunii 1940 administratio Francogallica assentiri coacta est, quare inferior pars eius directe ad Germaniam pervenit, superior autem cliens imperii Germani factus est. (Regimen Vippiacense) Lutetia a Germanis recapta Carolus de Gaulle die 25. Augusti 1944 Quartam Res Publicam exclamavit.

Coloniae Francogalliae post annum 1945 uno corde libertatem expetiverunt: Secutus est receptus ex Indochina anno 1954, anno 1956 Marocum et Tunisia se liberas res publicas esse declaraverunt. Finito bello (1954–1962) Algeria se oppressione Francogallica liberavit.

Ex anno 1958 usque mensem Aprilem 1969 Carolus de Gaulle praeses Quintae Rei Publicae manebat.

De Gaulle eo tempore rei publicae profuit eique prudenter praesidebat: Veterem gloriam Francogalliae atque statum eius imperii mundani restituere in animo habuit quare rem publicam suam bombis atomicis instruxit. Interfuit eius etiam reconciliatio cum Germanis, quo ex motu demum Unio Europaea orta est.

Vide etiam[recensere | fontem recensere]

Francia ab Unione Europaea condita e numero membrorum facta est una cum civitates quinque aliis: Belgia, Germania, Italia, Luxemburgo, Nederlandia.

Cultura et artes[recensere | fontem recensere]

Francia multa saecula est sedes culturae confectae: multi artifices Francici fuerunt inter celeberrimis eorum temporis, et Francia iam cognoscitur et admirationi est ob suam copiosam culturae memoriam. Continua regimina politica artis fabricationem semper promoverunt, et inauguratio Ministerii Culturae anno 1959 culturalem civitatis patrimonium conservare adiuvat et in publicum prodit. Ministerium Culturae subsidia artificibus concedit, culturam Francicam per mundum promovet, ferias et alios culturae eventus sustinet, monumenta historica tutatur. Praeterea, gubernatio Francica legitimam culturae exceptionem prospere sustentat ut opera audiovisualia? intra republica confecta defendat.

Francia est civitas quae maximum mundi numerum peregrinatorum quotannis accipit, praecipue ob instituta culturae at aedificia historica omnem per terram inserta. Reipublicae sunt circa mille ducenti museorum, quae plusquam quingenties centena milia hominum quotannis invisunt.[7] Gravissimi culturae situs a gubernatione administrantur, exempli gratia ab officio publico Centre des monuments nationaux, quod circa centum historica civitatis monumenta procurat. Fere 43 180 aedificia ut monumenta historica protecta, plerumque domicilia (multa castella, Francice châteaux) et templa religiosa (cathedrales, basilicas, ecclesias, etc), sed etiam signa, "lapides memoriales," et hortos comprehendunt.

Homines[recensere | fontem recensere]

Searchtool.svg Si plus cognoscere vis, vide Reges praesidentesque Franciae

Sancti[recensere | fontem recensere]

Alii[recensere | fontem recensere]

Marianna[recensere | fontem recensere]

Maria Anna in La Liberté guidant le peuple ('Libertas populum ducit'), tabula ab Eugenio Delacroix anno (1830) picta.

Marianna (Francice: Marianne), allegorica libertatis figura, est una ex nonnullis Reipublicae Francicae imaginibus.

Vide etiam[recensere | fontem recensere]

Flag of Europe waving.svg
Porta Unionis
Europaeae

Notae[recensere | fontem recensere]

Circuitus Franciae est veterrimus et inlustrissimus ex Circuitibus Grandibus, et celeberrimum orbis terrarum certamen birotationis.[8]
  1. "Franco-Galli": vide e.g. p. 18
  2. Vide etiam Categoria:Imperium Francicum.
  3. "Francia" in Iohannes Iacobus Hofmannus, Lexicon universale (1698) textus
  4. Sic Ephemeris.
  5. Synodus Episcoporum Bollettino.
  6. De nominibus Latinis Franci et Gallia tempore mediaevali adhibitis, vide Lugge (1960).
  7. Ministère de la Culture et de la Communication, "Cultura statistics," Graves numeri.
  8. De UCI Pro-Tour, www.uciprotour.com.

Bibliographia[recensere | fontem recensere]

  • Masson, Ioannes Papirius. 1618. Descriptio fluminum Galliae, qua Francia est. Lutetiae: Quesnel. Textus, gallica.bnf.fr.
  • Lugge, Margret. 1960. "Gallia" und "Francia" im Mittelalter: Untersuchungen über den Zusammengang zwischen geographisch-historischer Terminologie und politischem Denken vom 6.-15. Jahrhundert. Bonnae.


Flag of France.svg
Opus de Rebus
Politicis Franciae

Mille Paginae.png