Lingua Russica

E Vicipaedia

(Redirectum de Russice)
Vicipaedia:LatinitasButtonOrange.svg
Lingua Russica
русский язык
IPA: [ ˈruskʲɪj jɪˈzɨk ]
Taxinomia: Linguae Indoeuropaeae

 (Linguae Baltoslavicae)
  Linguae Slavicae
   Linguae Slavicae Orientales
    Lingua Russica
Locutores: 260 000 000
Sigla: 1 ru, 2 rus, 3 rus
Status publicus
Officialis Russia, Ruthenia Alba, Casachia, Chirgisia
Privata Russia, Ucraina, Ruthenia Alba, Casachia, Moldavia, Armenia, Israel, Lettonia, Estonia, Chirgisia et aliae
Litterae:
Scriptura: Cyrillica
Procuratio: Academia Scientiarum Russica
Huic imagini nondum est descriptio, quaesumus descriptionem addas.
Familiae linguisticae coloribus Vicipaedicis pictae
Tabula distributionis linguae Russicae in mundo

Lingua Russica[1](Russice: русский язык, russkij jazyk; etiam Rossica[2] seu Russa vel Ruthenica [3] sive Moscovitica[4] nominatur) est lingua Russorum, ex linguis Indoeuropeis, sub familia Slavica subsummata. Cum lingua Ruthenica Alba et lingua Ucrainica Slavicum orientale format.

Lingua Russica est lingua natalis pro circiter 160 decies centena milia hominum in mundo, linguarum Slavicarum divulgatissima. Lingua publica Russiae, Rutheniae Albae, Casachiae et Chirgisiae est. CN linguam Russicam (cum quinque aliis linguis) pro lingua officiali habent.

Lingua Russica divulgata est in Russia, etiam in aliis rebus publicis, quae erant partes Unionis Sovieticae (in qua terra hac lingua pro communicatione internationali utebantur).

Index

[recensere] Historia

Lingua Russica genuit saeculis XIV–XV e lingua Ruthenica antiqua (Slavica orientali, saeculis VII–XIV exsistebat), e qua lingua etiam linguae Ucrainica et Ruthenica Alba originem suam ducunt.

Hodierna lingua Russica litteraria formata est saeculis XVIII–XIX.

[recensere] Abecedarium

Abecedarium linguae Russicae genuit ex alphabeto Cyrillico, cuius mutationis causa formam suam hodiernam accepit. Modus scribendi litterarum alphabeti Russici nostri temporis inductus est reformationis a Petro I annis 1708 – 1710 perfectae gratia. Post exclusionem nonnullorum signorum Cyrillicorum initialium et additionem 4 litterarum novarum, abecedarium Russicum nunc habet 33 litteras:

А а
/a/		 Б б
/b/		 В в
/v/		 Г г
/g/		 Д д
/d/		 Е е
/jɛ/		 Ё ё
/jo/		 Ж ж
/ʐ/		 З з
/z/		 И и
/i/		 Й й
/j/
К к
/k/		 Л л
/l/		 М м
/m/		 Н н
/n/		 О о
/o/		 П п
/p/		 Р р
/r/		 С с
/s/		 Т т
/t/		 У у
/u/		 Ф ф
/f/
Х х
/x/		 Ц ц
/ʦ/		 Ч ч
/ʨ/		 Ш ш
/ʂ/		 Щ щ
/ɕː/		 Ъ ъ
/-/		 Ы ы
/ɨ/		 Ь ь
/◌ʲ/		 Э э
/ɛ/		 Ю ю
/ju/		 Я я
/ja/

[recensere] Regulae orthographicae

  • Post litteras ж, ш littera ы ab и substituitur.
  • Post litteras ч, щ litterae ю et я ab у et a substituitur.

[recensere] Grammatica

Propria grammaticae linguae Russicae est praesertim eius systema declinationum quod componitur sex casibus et systema verborum quod duobus aspectibus designatur. Nomina et adiectiva multum flectuntur et accentus nominum pergravis est.

[recensere] Morphologia

[recensere] Nomina

Nomina substantiva linguae Russicae habent:

  • tria genera: masculinum, femininum, neutrum
  • duo numeros: singularis et pluralis
  • sex casus: nominativus, genetivus, dativus, ablativus (instrumentalis), accusativus, praepositionalis
  • tres typos declinationum:

Declinatio prima

фильм (pellicula cinematographica); вол (bos); пирог (crustulum)

casus singularis pluralis singularis pluralis singularis pluralis
nom фи́льм фи́льмы вол волы́ пиро́г пироги́
acc фи́льм фи́льмы вола́ воло́в пиро́г пироги́
gen фи́льма фи́льмов вола́ воло́в пирога́ пирого́в
dat фи́льму фи́льмам волу́ вола́м пирогу́ пирога́м
ins фи́льмом фи́льмами воло́м вола́ми пирого́м пирога́ми
prae (о) фи́льме (о) фи́льмах (о) воле́ (о) вола́х (о) пироге́ (о) пирога́х

сад* (hortus)

casus singularis pluralis
nom сад сады́
acc сад сады́
gen са́да садо́в
dat са́ду сада́м
ins са́дом сада́ми
prae (о) са́де (о) сада́х
  • *In casu praepositionali ante praepositiones в a на scribitur саду́.

Declinatio secunda

земля (terra), кошка (felis)

casus singularis pluralis singularis pluralis
nom земля́ зе́мли ко́шка ко́шки
acc зе́млю зе́мли ко́шку ко́шек
gen земли́ земе́ль ко́шки ко́шек
dat земле́ зе́млям ко́шке ко́шкам
ins землёй (землёю) зе́млями ко́шкой (ко́шкою) ко́шками
prae (о) земле́ (о) зе́млях (о) ко́шке (о) ко́шках

Declinatio tertia

время (tempus), мышь (mus)

casus singularis pluralis singularis pluralis
nom вре́мя времена́ мышь мы́ши
acc вр́емя времена́ мышь мыше́й
gen вре́мени времён мы́ши мыше́й
dat вре́мени времена́м мы́ши мыша́м
ins вре́менем времена́ми мы́шью мыша́ми
prae (о) вре́мени (о) времена́х (о) мы́ши (о) мыша́х

Nomina substantiva linguae Russicae dividuntur in animata, quorum accusativus pluralis coincidit cum genetivo plurali (e.g. "вол", "кошка", "мышь"), et inanimata, quorum accusativus pluralis coincidit cum nominativo plurali (e.g. "фильм", "пирог", "сад", "земля", "время").

[recensere] Adiectivi

Nomina adiectiva in lingua Russica duo numeros, sex casus et in numero singulari tria genera habent. Typi declinationis sunt duo.

[recensere] Pronomina

In lingua Russica sunt:

  • pronomina personalia: tres personae, duo numeri, sex casus et (in persona tertia numeri singularis) tria genera
  • pronomen reflexivum: quinque casus (sine nominativo) habet
  • pronomina possessiva: tres personae, tria genera, in personis prima et secunda sunt duo numeri et sex casus
  • pronomina interrogativa-relativa: "кто" ("quis") et "что" ("quid") habent sex casus; pronomina "какой" ("qualis", "qui"), "каковой" ("qualis"), "который" ("qui", "quotus"), "чей" ("cuius") etiam habet duo numeros et tria genera in numero singulari; pronomen "каков" ("qualis") tria genera habet, sed non declinatur
  • pronomina demonstrativa: duo numeri, sex casus, in numero singulari etiam tria genera
  • pronomina determinativa: duo numeri, sex casus, in numero singulari etiam tria genera
  • pronomina negativa: per praefixa significationis negativae "не" et "ни" de pronominibus interrogativis formantur, simili modo declinantur

[recensere] Numeralia

Numeralia linguae Russicae sunt:

  • cardinalia: sex casus habent; numeralia "один" ("unus"), "два" ("duo") et "оба" ("ambo") genera habent
  • ordinalia: tria genera et sex casus habent, modo nominum adiectivorum declinantur.

[recensere] Verba

Verbum in lingua Russica habet:

  • tres personas
  • tria tempora: praesens, praeteritum, futurum
  • tres modos: indicativus, imperativus et coniunctivus
  • duo genera: activum et passivum
  • duos numeros: singularis et pluralis
  • duos aspectus: perfectivus et imperfectivus

Verba ob eam rem plerumque in paribus apparent, id sigificat duas formas modi infinitivi exsistere. Sunt quoque verba, quae non habent aspectum perfectivum, e.g. "сожале́ть (dolere)", aut imperfectivum, e.g. "хлы́нуть (emicare)".

Exempla nonnullorum parum verborum:

aspectus imperfectivus aspectus perfectivus traductio
пока́зывать показа́ть monstrare
покупа́ть купи́ть emere
де́лать сде́лать facere
  • duos typos coniugationum in praesente et futuro

Verba coniugationis primae terminantur sic:

singularis pluralis
Persona prima -у aut -ю -ем
Persona secunda -ешь -ете
Persona tertia -ет -ут aut -ют

Verba coniugationis secundae terminantur sic:

singularis pluralis
Persona prima -ю aut -у -им
Persona secunda -ишь -ите
Persona tertia -ит -ят aut -ат

Etiam sunt verba isolata, quae modo speciali coniugantur.

In numero singulari temporis praeteriti verba linguae Russicae habent formas generum masculini, feminini et neutri.

[recensere] Syntaxis

Positio verborum communis in sententiis linguae Russicae est subiectum ante praedicatum ante obiectum. Sed ordo verborum in hac lingua relative non pergravis est, quia relationes verborum per flexiones monstrantur.

[recensere] Vocabularium

Lingua Russica nunc circiter 350 – 500 decies centena milia verborum habet.

[recensere] Fontes

  • Языкознание: Большой энциклопедический словарь/Гл. ред. В.Н. Ярцева. 2-е изд. - М.: Большая Российская энциклопедия, 1998.-685 с.: ил. ISBN 5-85270-307-9 (БРЭ)
  • Ожегов С.И., Шведова Н.Ю. Толковый словарь русского языка: 80000 слов и фразеологических выражений/Российская академия наук. Институт русского языка им. В.В. Виноградова. - 4-е изд., дополненное. - М.: Азбуковник, 1999. - 944 с. ISBN 5-89285-003-X
  • Большая Советская энциклопедия. 3-е изд.
  • Russian language
  • Русский язык

[recensere] Notae

  1. ↑ "lingua Russica": C.G. Anton, De lingua Russica ex eadem cum Samscrdamica matre orientali prognata; Status Ecclesiae in Russia; M. Lomonosov, Notae ad responsiones Mulleri; C. G. Sjöstedt, Observationes in doctrinam grammaticorum de formis verborum linguae russicae; Ephemeris: Ucraina turbata
  2. ↑ "lingua rossica" [1]; "Русский Rossicus; Russicus; +русское издание editio rossica; + русское описание descriptio rossica; + русский перевод versio rossica" Lexicon Russico-Latinum
  3. ↑ "русский Russicus, -a, -um; Russus, -a, -um; Ruthenicus, -a, -um" А.В. Подосинов, А.М. Белов, Lingua Latina. Русско-латинский словарь (2000), p. 274
  4. ↑ "Moscovitica" seu "Rhutenica": Conradus Gesnerus, Mithridates: de differentiis linguarum (1555) [2] ff. 60v-61r. "Moscovitica": Athanasius Kircherus, Turris Babel, sive Archontologia (Amstelodami: Jansson-Waesberge, 1679) [3] pp. 215-216

[recensere] Nexus externi

Wikipedia
Receptum de "http://la.wikipedia.org/wiki/Lingua_Russica"
Linguis aliis