Lingua Russica

E Vicipaedia
(Redirectum de Russice)
Salire ad: navigationem, quaerere

Latinitas nondum censa

Lingua Russica
русский язык
IPA: [ ˈruskʲɪj jɪˈzɨk ]
Taxinomia: Linguae Indoeuropaeae

 (Linguae Baltoslavicae)
  Linguae Slavicae
   Linguae Slavicae Orientales
    Lingua Russica
Locutores: 260 000 000
Sigla: 1 ru, 2 rus, 3 rus
Status publicus
Officialis Russia, Ruthenia Alba, Kazachstania, Chirgisia
Privata Russia, Ucraina, Ruthenia Alba, Kazachstania, Moldavia, Armenia, Israel, Lettonia, Estonia, Chirgisia et aliae
Litterae:
Scriptura: Cyrillica
Procuratio: Academia Scientiarum Russica
Familiae linguisticae coloribus Vicipaedicis pictae
Familiae linguisticae coloribus Vicipaedicis pictae
Tabula distributionis linguae Russicae in mundo

Lingua Russica[1] (Russice: русский язык, tr. russkij jazyk) sive Rossica[2] et insuper Russa vel Ruthenica[3][4] est lingua Russorum, ex linguis Indoeuropeis orta, inter Slavicas numerata. E lingua Russica, Belorussica et Ucrainica constat familia Slavica orientalis.

Lingua Russica est lingua natalis pro circiter 160 decies centena milia hominum in mundo, linguarum Slavicarum divulgatissima. Lingua publica Russiae, Rutheniae Albae, Kazachstaniae et Chirgisiae est. CN linguam Russicam (cum quinque aliis linguis) pro lingua officiali habent.

Lingua Russica divulgata est in Russia, etiam in aliis civitatibus, quae erant partes Unionis Sovieticae (in qua terra hac lingua pro communicatione internationali utebantur).

Index

[recensere] Historia

Lingua Russica genita est saeculis XIV et XV e lingua Ruthenica antiqua (Slavica orientali, saeculis VII–XIV exsistebat), e qua lingua etiam linguae Ucrainica et Ruthenica Alba originem suam ducunt.

Hodierna lingua Russica litteraria formata est saeculis XVIII–XIX.

[recensere] Abecedarium

Abecedarium Russicum ex Cyrillico genitum est, cuius mutationis causa formam hodiernam accepit. Modus scribendi litteras reformatus est a Petro I annis 1708–1710. Ablatis nonnullis signis Cyrillicis antiquis et attulis quattuor litteris novis, sunt abecedario Russico nunc triginta tres litterae:

А а
А а
/a/		 Б б
Б б
/b/		 В в
В в
/v/		 Г г
Г г
/g/		 Д д
Д д
/d/		 Е е
Е е
/jɛ/		 Ё ё
Ё ё
/jo/		 Ж ж
Ж ж
/ʐ/		 З з
З з
/z/		 И и
И и
/i/		 Й й
Й й
/j/
К к
К к
/k/		 Л л
Л л
/l/		 М м
М м
/m/		 Н н
Н н
/n/		 О о
О о
/o/		 П п
П п
/p/		 Р р
Р р
/r/		 С с
С с
/s/		 Т т
Т т
/t/		 У у
У у
/u/		 Ф ф
Ф ф
/f/
Х х
Х х
/x/		 Ц ц
Ц ц
/ʦ/		 Ч ч
Ч ч
/ʨ/		 Ш ш
Ш ш
/ʂ/		 Щ щ
Щ щ
/ɕː/		 Ъ ъ
Ъ ъ
/-/		 Ы ы
Ы ы
/ɨ/		 Ь ь
Ь ь
/◌ʲ/		 Э э
Э э
/ɛ/		 Ю ю
Ю ю
/ju/		 Я я
Я я
/ja/

[recensere] Regulae orthographicae

  • Post litteras ж, ш littera ы ab и substituitur.
  • Post litteras ч, щ littera ю ab у substituitur et я ab a.

[recensere] Grammatica

Sicut latine, nomina, pronomina et verba russice declinantur.

Proprium linguae Russicae est praesertim systema verborum quod duobus aspectibus designatur, etiam accentus mobilis.

[recensere] Partes orationes

Numeratae inter Indoeuropaeas linguas Russicae eaedem partes orationis adsunt quam latinae.

Tamen :

  • Russica substantiva divisa sunt in subspecies pro animatione ;
  • Russica verba divisa sunt in subspecies duas pro aspectum (imperfectivum aut perfectivum)[5].

Verba ob eam rem plerumque in paribus apparent. Sunt quoque imperfectiva, quibus desunt perfectivum homologum, e.g. сожале́ть 'dolere', et perfectiva, quibus desunt imperfectivum homologum, e.g. хлы́нуть 'emicare'.

Exempla nonnullorum parum verborum:
verbum imperfectivum verbum perfectivum convertio
пока́зывать показа́ть 'monstrare'
покупа́ть купи́ть 'emere'
де́лать сде́лать 'facere'

[recensere] Declinationes

[recensere] Nomina substantiva

Nominibus substantivis linguae Russicae accidunt:

  • tria genera: masculinum, femininum, neutrum
  • duo numeri: singularis et pluralis
  • sex casus: nominativus, genetivus, dativus, instrumentalis, accusativus, praepositionalis

Instrumentalis non est idem quam latinus ablativus qui aliis casibus convertitur ad Russicam linguam, praecipue genetivo vel instrumentali. Pro genere, numero, casuque substantiva mutant secundum tres typos declinationum.

Declinatio prima

Accentus plerumque pro casus non movet. Sed aliquando apud nomina masculina cum uno syllaba, vel si prima syllaba in nominativo intonatur, accentus ad terminationem nominis movet, sicut demonstrant exempla вол et пирог Etiam sunt nomina, quorum terminationes tantum in plurali intonantur (exempli gratia, сад), sed iterum alius casus peculiaris est: aliquando terminatio solum in genetivo plurali intonatur usque ad praepositionalem pluralem (exempli gratia, волк). Ut sciamus an terminationes intonentur, opportet linguam Russicam bene cognoverimus. Regulae desunt, at in dictionariis magnis accenti ac pronunciationes speciales indicantur.

фильм 'pellicula cinematographica'; вол 'bos'; пирог 'crustulum'
casus singularis pluralis singularis pluralis singularis pluralis
nom фи́льм фи́льмы вол волы́ пиро́г пироги́
acc фи́льм фи́льмы вола́ воло́в пиро́г пироги́
gen фи́льма фи́льмов вола́ воло́в пирога́ пирого́в
dat фи́льму фи́льмам волу́ вола́м пирогу́ пирога́м
ins фи́льмом фи́льмами воло́м вола́ми пирого́м пирога́ми
prae (о) фи́льме (о) фи́льмах (о) воле́ (о) вола́х (о) пироге́ (о) пирога́х
сад 'hortus'; волк 'lupus'
casus singularis pluralis singularis pluralis
nom сад сады́ волк во́лки
acc сад сады́ во́лка волко́в
gen са́да садо́в во́лка волко́в
dat са́ду сада́м во́лку волка́м
ins са́дом сада́ми во́лком волка́ми
prae о са́де о сада́х о во́лке о волка́х
  • *In casu praepositionali ante praepositiones в et на scribitur саду́.
фестива́ль 'festa'; слова́рь 'dictionarium'
casus singularis pluralis singularis pluralis
nom фестива́ль фестива́ли слова́рь словари́
acc фестива́ль фестива́ли слова́рь словари́
gen фестива́ля фестива́лей словаря́ словаре́й
dat фестива́лю фестива́лям словарю́ словаря́м
ins фестива́лем фестива́лями словарём словаря́ми
prae о фестива́ле о фестива́лях о словаре́ о словаря́х

Ea nomina eodem modo ac nomina masculina terminantia in -ь declinantur. Si vero terminationes eorum nominum intonantur, hoc in plurali accidit. Solum terminationes nonnullorum nominum terminantium in -е́й intonantur.

геро́й 'heros'; бой* 'pugna'; руче́й** 'flumen'
casus singularis pluralis singularis pluralis singularis pluralis
nom геро́й геро́и бой бои́ руче́й ручьи́
acc геро́я геро́и бой бои́ руче́й ручьи́
gen геро́я геро́ев бо́я боёв ручья́ ручьёв
dat геро́ю геро́ям бо́ю боя́м ручью́ ручья́м
ins геро́ем геро́ями бо́ем боя́ми ручьём ручья́ми
prae о геро́е о геро́ях о бо́е о боя́х о ручье́ о ручья́х
  • *In praepositionali post praepositiones в et на praeter бо́е etiam бою́ scribi potest.
  • ** Nomina typi руче́й rara sunt: мураве́й 'formica', солове́й 'luscinia', воробе́й 'passer' etiam secundum hunc modum declinantur.
Declinatio secunda
земля 'terra', кошка 'felis'
casus singularis pluralis singularis pluralis
nom земля́ зе́мли ко́шка ко́шки
acc зе́млю зе́мли ко́шку ко́шек
gen земли́ земе́ль ко́шки ко́шек
dat земле́ зе́млям ко́шке ко́шкам
ins землёй (землёю) зе́млями ко́шкой (ко́шкою) ко́шками
prae (о) земле́ (о) зе́млях (о) ко́шке (о) ко́шках
Declinatio tertia
время 'tempus', мышь 'mus'
casus singularis pluralis singularis pluralis
nom вре́мя времена́ мышь мы́ши
acc вр́емя времена́ мышь мыше́й
gen вре́мени времён мы́ши мыше́й
dat вре́мени времена́м мы́ши мыша́м
ins вре́менем времена́ми мы́шью мыша́ми
prae (о) вре́мени (о) времена́х (о) мы́ши (о) мыша́х

Nomina substantiva linguae Russicae dividuntur in animata, quorum accusativus pluralis cum genetivo plurali coincidit (e.g. вол, кошка, мышь), et inanimata, quorum accusativus pluralis coincidit cum nominativo plurali (e.g., фильм, пирог, сад, земля, время).

[recensere] Nomina adiectiva

Nominibus adiectivis linguae Russicae duo numeros, sex casus, duae animationes et in numero singulari tria genera accidunt. Sunt typi declinationis duo.

[recensere] Pronomina

In lingua Russica sunt pronomina

  • personalia haud reflexiva: tres personas, duos numeros, sex casus et (in persona tertia numeri singularis) tria genera;
  • personalium reflexivum: quinque casus (nec nominativum);
  • possessiva primae secundaeque personae et reflexiva: duas personas, tria genera, duos numeros et sex casus;
  • interrogativa-relativa кто 'quis' et что 'quid': sex casus;
  • interrogativa-relativa какой 'qualis' vel 'qui', каковой 'qualis', который 'qui' vel 'quotus', чей 'cuius': etiam duos numeros et tria genera in numero singulari;
  • interrogativum-relativum каков 'qualis': tria genera (nec mutat pro casum);
  • demonstrativa: duos numeros, sex casus, in numero singulari etiam tria genera
  • determinativa: duos numeros, sex casus, in numero singulari etiam tria genera
  • negativa: (ab praefixis significationis negativae "не" et "ни" ex pronominibus interrogativis formata): duos numeros, sex casus, in numero singulari etiam tria genera.

Reflexivis uti possunt russici locutores ad omnes personas (non solum ad tertiam ut latine):

  • Люблю свою жену 'uxorem meam amo', любишь свою жену 'uxorem tuam amas', любит свою жену 'uxorem suam amat'
  • Cf: Люблю / любишь / любит его жену 'uxorem eius (= amici, fratris, etc.) amo / amas / amat'.

[recensere] Numeralia

Numeralia linguae Russicae sunt:

  • cardinalia: quibus sex casus accidunt (numeralia один 'unus', два 'duo', et оба 'ambo' pro genere etiam mutant
  • ordinalia: quibus tria genera et sex casus accidunt et qui modo nominum adiectivorum declinantur.

[recensere] Verba

[recensere] Categoriae grammaticales russorum verborum

Verbis imperfectivis atque perfectivis accidunt:

  • tres personae[6]
  • duo numeri: singularis et pluralis[6]
  • duo modi: indicativus et imperativus et coniunctivus[7]
  • duo genera: activum et passivum
  • tria tempora: praesentem (solum in aspectu imperfectivo), praeteritum (verborum aspectuum perfectivi et imperfectivi), futurum (simplicem pro verbis aspectus perfectivi et compositum pro verbis aspectus imperfectivi)[8][9] seu, opinione alia, praesentem-futurum (imperfectivum et perfectivum), praeteritum (imperfectivum et perfectivum) et futurum imperfectivum[10]

Praesens et futurum simplex (seu praesens-futurum imperfectivum et perfectivum[10]) pro personam et numerum secundum duos typos coniugationum mutant[11].

Verba coniugationis primae
Persona singularis pluralis
Prima -у aut -ю -ем
Secunda -ешь -ете
Tertia -ет -ут aut -ют
Verba coniugationis secundae
Persona singularis pluralis
Prima -ю aut -у -им
Secunda -ишь -ите
Tertia -ит -ят aut -ат

Etiam sunt verba nonnulla, quae modo speciali declinantur.

In futuro simplici solum verbum auxiliarium быть 'esse' declinatur.[11]

Verba temporis praeteriti pro persona non mutantur[11], sed pro numero et genere.[6]

[recensere] Syntaxis

Positio verborum communis in sententiis linguae Russicae est subiectum ante praedicatum ante obiectum. Sed ordo verborum in hac lingua relative non pergravis est, quia relationes verborum per flexiones monstrantur.

[recensere] Vocabularium

In lexico linguae Russicae, a Vladimiro Dahl saeculo undevicensimo comparato, sunt plus 200 milia verborum, et Lexicon linguae Russicae litterariae hodiernae (Russice «Словарь современного русского литературного языка»), anno 1970 in lucem editum et septindecem volumina habens, 131 257 verba comprehendit.[12]. In Lexicon magnum academicum linguae Russicae (Russice «Большой академический словарь русского языка»), cuius volumen primum (e viginti exspectatis) anno 2005 publicatum est, circa 150 milia verborum includenda sunt.[13] In Lexico linguae Puškin («Словарь языка Пушкина») sunt 24 milia verborum[12]. Locutores linguae Russicae educati circa ab quinque ad decem milia verborum usitate adhibent.[12].

[recensere] Notae

  1. ↑ "lingua Russica": C.G. Anton, De lingua Russica ex eadem cum Samscrdamica matre orientali prognata; Status Ecclesiae in Russia; M. Lomonosov, Notae ad responsiones Mulleri; C. G. Sjöstedt, Observationes in doctrinam grammaticorum de formis verborum linguae russicae; Ephemeris: Ucraina turbata.
  2. ↑ "lingua rossica" versio interretialis (pdf) apud www.biologiezentrum.at; "Русский Rossicus; Russicus; +русское издание editio rossica; + русское описание descriptio rossica; + русский перевод versio rossica" Lexicon Russico-Latinum.
  3. ↑ "русский Russicus, -a, -um; Russus, -a, -um; Ruthenicus, -a, -um" А.В. Подосинов, А.М. Белов, Lingua Latina. Русско-латинский словарь (2000), p. 274.
  4. ↑ Sunt etiam appellationes obsoletae, sicut lingua Moscovitica, lingua Rhutenica (Conradus Gesnerus, Mithridates: de differentiis linguarum (1555) textus ff. 60v-61r.; Athanasius Kircherus, Turris Babel, sive Archontologia (Amstelodami: Jansson-Waesberge, 1679) textus pp. 215-216), et lingua Sarmatica (Clément Desessard, Lingua Latina sine molestia).
  5. ↑ Русский язык. Вид глагола
  6. ↑ 6.0 6.1 6.2 Русский язык. Лицо, число и род глагола
  7. ↑ Русский язык. Наклонение
  8. ↑ Русский язык. Время глагола
  9. ↑ Русская грамматика. Глагол. Категория времени
  10. ↑ 10.0 10.1 Beard R. An On-line Russian Reference Grammar. The Principles of Verbal Aspect
  11. ↑ 11.0 11.1 11.2 Русский язык. Спряжение
  12. ↑ 12.0 12.1 12.2 Карпухин С. Сколько слов в русском языке? (Russice)
  13. ↑ Эпштейн М. Русский язык в свете творческой филологии разыскания (Russice)

[recensere] Fontes

  • Языкознание: Большой энциклопедический словарь/Гл. ред. В.Н. Ярцева. 2-е изд. - М.: Большая Российская энциклопедия, 1998.-685 с.: ил. ISBN 5-85270-307-9 (БРЭ)
  • Ожегов С.И., Шведова Н.Ю. Толковый словарь русского языка: 80000 слов и фразеологических выражений/Российская академия наук. Институт русского языка им. В.В. Виноградова. - 4-е изд., дополненное. - М.: Азбуковник, 1999. - 944 с. ISBN 5-89285-003-X
  • Большая Советская энциклопедия. 3-е изд.
  • Russian language
  • Русский язык

[recensere] Nexus externi

Wikipedia
Vicipaedia in Lingua Russica
Receptum de "http://la.wikipedia.org/w/index.php?title=Lingua_Russica&oldid=1803492"
Instrumenta personalia
Spatia nominalia
Variantes
Actiones
Navigatio
communitas
Arca ferramentorum
Linguis aliis