Latinitas nondum censa

Lingua Vasconica

E Vicipaedia
Salire ad: navigationem, quaerere


Lingua Vasconica
Euskara
IPA: [ eus̺ˈkaɾa ]
Taxinomia:
sine familia
Locutores: 883 146 (2006)
Sigla: 1 eu, 2 baq / aus, 3 eus
Status publicus
Officialis Vasconia et Navarra
Privata Hispania et Francogallia
Litterae:
Scriptura: Latina
Procuratio: Regia Academia Linguae Vasconicae
Familiae linguisticae coloribus Vicipaediae pictae
Familiae linguisticae coloribus Vicipaedicis pictae

Lingua Vasconica, Navarrorum aut Vasconum (Vasconice appellatur Euskara sed, pendens e dialecto, Euskera vel Uskara vel Üskara vel Eskuara dici etiam potest), est sola lingua sui gregis quae superest ex quo Linguae Indoeuropaeae in Europa occidentali dicebantur. Cum vasconum antecessores iam linguam similem, antequam indoeuropaei huc pervenerunt, loquebantur, illa lingua in numero antiquissimarum Europae linguarum habetur. Loquuntur circa 600 000 incolarum Hispaniae, praecipue in Vasconia et Navarra, sed quoque in Francia. Est lingua agglutinans sicut Finnica, Hungarica, Turcica. Certe a lingua Aquitanica orta, sola putatur inter linguas mundi, nisi forsitan cum lingua Iberica antiqua cognata sit. Lingua Aquitanica iam in Hispania et Aquitania ante Romanorum adventum exstitit.

Vasconica lingua primum scripta est in glossis Aemilianensibus et in glossis Picaudi. In medio aevo quoque lingua navarrorum est appellata. Primo fuit impressa anno 1545, Burdigalae, et librum primum fuit Linguae Vasconum Primitiae.

Linguae Vasconicae sunt etiam permultae dialecti.

Grammatica[recensere | fontem recensere]

Variationes Vasconicae linguae:      Dialectus occidentalis seu Biscaina      Dialectus centralis seu Ipuscoana      Dialectus Navarra      Dialectus Lapurdiana      Dialectus Sulentina      Ubi Vasconicam linguam iam non loquuntur

Litterae atque phonetica Vasconicae linguae[recensere | fontem recensere]

Vasconica lingua hoc alphabetum habet:

A B D E F G H I J K L M N Ñ O P R S T U V X Z
a b d e f g h i j k l m n ñ o p r s t u v x z
/a/ /b/ /d/ /e/ /f/ /g/ Ø vel h /i/ /x vel dj/ /k/ /l/ /m/ /n/ /ɲ/ /o/ /r, ɾ/ /s̺/ /t/ /u/ /v/ /ʃ/ /s̻/

Etiam habet hos digraphos:

dd, tt, tx, tz, ts, il, in
/ɟ/, /c/, /ʧ/, /ʦ̻/, /ʦ̺/, /ʎ/, /ɲ/

Dum littera v adest in abecedario Vasconico, solum scripta est in verbis peregrinis, quia non littera propria est. Tantummodo sonus pro [v] non est sonus Vasconicus, et similiter ad verba peregrina pertinet. In verbis peregrinis nominibusque etiam litterae c, q, w, y utuntur.

Declinatio[recensere | fontem recensere]

Declinatio atque coniugatio Vasconica expleta

Lingua Vasconica declinatur, et casus hi sunt:

Absolutivus[recensere | fontem recensere]

Absolutivus (Nor)
radix indeterminatus sive innumeratus singularis pluralis
mutil (puer) mutil + Ø = mutil mutil + -a = mutila mutil + -ak = mutilak

Ergativus[recensere | fontem recensere]

Ergativus (Nork)
radix indeterminatus singularis pluralis
mendi (mons) mendi + k = mendik mendi + -a (det.) + -k (erg.) = mendiak mendi + -ek (pluralis) = mendiek

Dativus[recensere | fontem recensere]

Dativus:(Nori)
radix indeterminatus singularis pluralis
ume (puer) ume + (-r)i = umeri ume + -a (det.) + (r)i = umeari ume + -ei = umeei

Declinationes locativae[recensere | fontem recensere]

Casus locativi
declinatio non animantia animantes
Inessivus (Non)-(Norengan) -n etxean (in villa) amarengan (apud matrem)
Separativus (Nongo) (tantum non animantia) -ko, -go etxeko (e villa), Madrilgo (Matrito)
Ablativus (Nondik)-(Norengandik) -tik etxetik (a villa) amarengandik (a matre)
Adlativus simplex (Nora)-(Norengana) -ra etxera (ad villam) amarengana (ad matrem)
Adlativus comptus (Norako)-(Norenganako) -rako etxerako bidea (via (quae fert) ad villam) amarenganako maitasuna (amor "ad matrem" (id est amor matris))
Terminativus (Noraino)-(Norenganaino) -raino etxeraino (usque ad villam) amarenganaino (usque ad matrem)
Directivus (Norantz)-(Norenganantz) -rantz etxerantz (ad villam versus) amarenganantz (ad matrem versus)

Casus alii[recensere | fontem recensere]

Aliae declinationes
declinatio indeterminatus singularis pluralis
Genetivus (possessivus)(Nor/Zeren) (cuius?) -en Behiren (vaccae) Behiaren Behien
Instrumentalis (Zerez) (quo instrumento?) -z Harriz (lapide) Harriaz Harriez
Comitativus vel Sociativus (Nor/Zerekin) (quocum?) -kin Behirekin ((una) cum vacca) Behiarekin Behiekin
Motivativus (Nor/Zer(en)gatik) (qua de causa?) -(n) gatik Behi(ren)gatik (vaccae causa) Behia(ren)gatik Behiengatik
Benefactivus (Nor/Zerentzat) (Cui?) -entzat Behirentzat (vaccae) Behiarentzat Behientzat
Prolativus (Nortzat) (tantum animantes) -tzat Berritzat - - - - - -
Partitivus (Norrik) (tantum animantes) -rik Behirik (vaccarum) - - - - - -

Modi dicendi[1][recensere | fontem recensere]

Salve. - Kaixo. - ['kajʃo]

Bonum mane. - Egun on. - [ego 'non]

Bonum vesperum. - Arratsalde on. - [a'ratʃjalde 'on]

Vale. - Agur. - [a'gur]

Cura ut valeas. - Ondo ibili. - [ondo i'bili]

Quomodo vales? - Zer moduz? - [ser mo'dus]

Bene, gratias ago. - Ongi, eskerrik asko. - [oŋgi e'skerik 'asko]

Veniam da. - Barkatu. - [bar'katu]

Quaeso. - Mesedez. - [me'sedes]

Gratias tibi ago. - Eskerrik asko. - [E'skerik 'kasko]

Accipe sis. - Ez horregatik. - [es o'regatik]

Loquerisne Anglice? - Ingelesez ba al dakizu? - [iŋ'geleses ba al daki'su]

Paulum Vasconice scio. - Euskara apur bat badakit. - [e'uskara a'pur bat bada'kit]

Non intellego. - Ez dut ulertzen. - [es tut u'lertzen]

Quomodo Vasconice didicisti? - Nola esaten da hori euskaraz? - ['nola e'saten da 'ori euska'ras]

Textus exempli gratia[recensere | fontem recensere]

Commentatione prima Universae Iurum Humanorum Declaratio (a Consociatione Nationum):

Vasconice
Gizon-emakume guztiak aske jaiotzen dira, duintasun eta eskubide berberak dituztela; eta ezaguera eta kontzientzia dutenez gero, elkarren artean senide legez jokatu beharra dute.[2]
Latine
Omnes homines dignitate et iure liberi et pares nascuntur, rationis et conscientiae participes sunt, quibus inter se concordiae studio est agendum.[3]

Vide etiam[recensere | fontem recensere]

Nexus externi[recensere | fontem recensere]

Notae[recensere | fontem recensere]

  1. Lonely Planet Phrasebooks - Spanish, editio tertia, Martius 2008. Hic liber modorum dicendorum Hispanicorum, praeter linguam Hispanicam, etiam modos dicendos aliarum linguarum trium habet, enim lingua Vasconica, Catalana, et Gallaica.
  2. Declarationem Hominis Iurium Universam in lingua Vasconica apud United Nations Human Rights
  3. Declarationem Hominis Iurium Universam in lingua Latina apud United Nations Human Rights


Stipula Haec stipula ad linguam vel ad linguisticam spectat. Amplifica, si potes!