Lingua Vasconica
| Lingua Vasconica
Euskara
|
||
|---|---|---|
| IPA: | [ eus̺ˈkaɾa ] | |
| Taxinomia: |
sine familia
|
|
| Locutores: | 883 146 (2006) | |
| Sigla: | 1 eu, 2 baq / aus, 3 eus | |
| Status publicus | ||
| Officialis | Vasconia et Navarra | |
| Privata | Hispania et Francogallia | |
| Litterae: | ||
| Scriptura: | Latina | |
| Procuratio: | Regia Academia Linguae Vasconicae | |
.png) |
||
Lingua Vasconica, Navarrorum aut Vasconum (Vasconice appellatur Euskara sed dialecto pendendo Euskera vel Uskara vel Üskara vel Eskuara dici etiam potest), est sola lingua sui gregis quae superfuit postquam Linguae Indoeuropaeae adsitae in Europa occidentali fuerint.
Propter loqui vasconum antecessores iam linguam antequam indoeuropaeos pervenisse, linguarum vetustiorum Europae esse censetur. Loquuntur circa 600 000 incolae Hispaniae, praecipue in Vasconia et Navarra, sed quoque in Francia. Est lingua agglutinans sicut Finnica, Hungarica, Turcica, caret autem parentibus notis inter linguas mundi. Quae in Hispania et Aquitania ante Romanos adventos exstitit.
Vasconica lingua primum scripta est in glossis Aemilianensibus et in glossis Picaudi. Fuit in medio aevo quoque lingua navarrorum appellata. Primo fuit impresa anno 1545, Burdigalae, et librum primum fuit Linguae Vasconum Primitiae.
Linguae Vasconicae sunt etiam permultae dialecti.
Index |
Grammatica [recensere]
Litterae atque phonetica Vasconicae linguae [recensere]
Vasconica lingua hoc alphabetum habet:
-
- A B D E F G H I J K L M N Ñ O P R S T U V X Z
- a b d e f g h i j k l m n ñ o p r s t u v x z
- A B D E F G H I J K L M N Ñ O P R S T U V X Z
- /a/ /b/ /d/ /e/ /f/ /g/ Ø /i/ /x/ /k/ /l/ /m/ /n/ /ɲ/ /o/ /r, ɾ/ /s̺/ /t/ /u/ /v/ /ʃ/ /s̻/
Etiam habet hos digraphos:
-
- dd, tt, tx, tz, ts, il, in
- /ɟ/, /c/, /ʧ/, /ʦ̻/, /ʦ̺/, /ʎ/, /ɲ/
Dum littera v adest in abecedario Vasconico, solum scripta est in verbis peregrinis, quia non littera propria est. Tantunmodo, sonus pro [v] non est sonus Vasconicus, et similer ad verba peregrina pertinet.
Declinatio [recensere]
Lingua Vasconica declinatur, et casus hi sunt:
Absolutivus [recensere]
| radix | indeterminatus | singularis | pluralis |
| mutil (adulescens) | mutil + Ø = mutil | mutil + -a = mutila | mutil + -ak = mutilak |
Ergativus [recensere]
| radix | indeterminatus | singularis | pluralis |
| mendi (mons) | mendi + k = mendik | mendi + -a (det.) + -k (erg.) = mendiak | mendi + -ek (pluralis) = mendiek |
Dativus [recensere]
| radix | indeterminatus | singularis | pluralis |
| ume (puer) | ume + (-r)i = umeri | ume + -a (det.) + (r)i = umeari | ume + -ei = umeei |
Declinationes locativae [recensere]
| Declinatio | animatus | non animatus | |
| Inesivus (Non)-(Norengan) | -n | etxean (domu) | amarengan (in matre) |
| Genitivus locativus (Nongo) | -ko, -go | etxeko (domui), Madrilgo (Matriti) | |
| Ablativus (Nondik)-(Norengandik) | -tik | etxetik (a domu) | amarengandik (a matre) |
| Adlativus simplex (Nora)-(Norengana) | -ra | etxera (ad domum) | amarengana (ad matrem) |
| Adlativus comptus (Norako)-(Norenganako) | -rako | etxerako bidea (via (qua feret) ad domum) | amarenganako maitasuna (amor ad matrem) |
| Adlativus finalis (Noraino)-(Norenganaino) | -raino | etxeraino (ad domum — iter conclusus) | amarenganaino (ad matrem — iter conclusus) |
| Adlativus directionis (Norantz)-(Norenganantz) | -rantz | etxerantz | amarenganantz |
Casus alii [recensere]
| Declinatio | indeterminatus | Singularis | Pluralis | |
| Genitivus (Nor/Zeren) | -en | Harriren | Harriaren | Harrien |
| Instrumentalis (Zerez) | -z | Harriz | Harriaz | Harriez |
| Sociativus (Nor/Zerekin) (quiscum?) | -kin | Harrirekin | Harriarekin | Harriekin |
| Motivativus (Nor/Zer(en)gatik) | -(n) gatik | Harri(ren)gatik | Harria(ren)gatik | Harriengatik |
| Destinativus (Nor/Zerentzat) | -entzat | Harrirentzat | Harriarentzat | Harrientzat |
| Prolativus (Zertzat) | -tzat | Harritzat | - - - | - - - |
Modi dicendi[1] [recensere]
Salve. - Kaixo. - ['kajʃo]
Bonum mane. - Egun on. - [ego 'non]
Bonam vesperam. - Arratsalde on. - [a'ratʃjalde 'on]
Vale. - Agur. - [a'gur]
Cura ut valeas. - Ondo ibili. - [ondo i'bili]
Quomodo vales? - Zer moduz? - [ser mo'dus]
Bene, gratias. - Ongi, eskerrik asko. - [oŋgi e'skerik 'asko]
Excusatum/am me habeo. - Barkatu. - [bar'katu]
Quaeso. - Mesedez. - [me'sedes]
Gratias tibi (ago). - Eskerrik asko. - [E'skerik 'kasko]
Accipe sis. - Ez horregatik. - [es o'regatik]
Loqueris(ne) Anglice? - Ingelesez ba al dakizu? - [iŋ'geleses ba al daki'su]
Paulum Vasconicae possum. - Euskara apur bat badakit. - [e'uskara a'pur bat bada'kit]
Non intelligo. - Ez dut ulertzen. - [es tut u'lertzen]
Quomodo Vasconice dicis? - Nola esaten da hori euskaraz? - ['nola e'saten da 'ori euska'ras]
Textus exempli gratia [recensere]
Commentatione prima Universae Iurum Humanorum Declaratio (a Consociatione Nationum):
-
- Vasconice
- Gizon-emakume guztiak aske jaiotzen dira, duintasun eta eskubide berberak dituztela; eta ezaguera eta kontzientzia dutenez gero, elkarren artean senide legez jokatu beharra dute.[2]
-
- Latine
- Omnes homines dignitate et iure liberi et pares nascuntur, rationis et conscientiae participes sunt, quibus inter se concordiae studio est agendum.[3]
Vide etiam [recensere]
Nexus externi [recensere]
Notae [recensere]
- ↑ Lonely Planet Phrasebooks - Spanish, editio tertia, Martius 2008.
- ↑ Declarationem Hominis Iurium Universam in lingua Vasconica apud United Nations Human Rights
- ↑ Declarationem Hominis Iurium Universam in lingua Latina apud United Nations Human Rights
 |
Haec stipula ad linguam vel ad linguisticam spectat. Amplifica, si potes! |
