Gana

E Vicipaedia
Salire ad: navigationem, quaerere


Republic of Ghana
Vexillum Ganae
Vexillum
Insigne Ganae
Insigne
Nationis sententiola : Freedom and Justice

(Libertas et Iustitia)

Situs Ganae
Lingua officialis Anglica
Nomen incolarum adiectivum Ganensis-e
Caput Accra
Praeses Ioannes Dramani Mahama
Area
 - Tota
 - % aquae
loco 81e
238 535 km²
4,61%
Numerus incolarum
 - Totus (aest. 2010)
 - Spissitudo
loco 103e
24 200 000 inc.
101,5 inc./km²
Moneta Cedium Ganense

GH₵ sive GHS (Anglice; Ghana cedi)

Circulus temporalis UTC+0
Hymnus nationalis God Bless Our Homeland Ghana
Interretis abbreviatio .gh
Praefixum telephonicum +233

Gana,[1] (Anglice; Ghana) officialiter Res Publica Ganensis (Anglice; Republic of Ghana), est civitas Africana, cum 24  339  838 incolarum (anno 2010), cuius caput urbs Accra est. Litori Eburneo Occidente, Burkinae Septemtrione, Togo Oriente et Sinui Guineensi Meridie finitima est. Verbum Ganae, 'Regem Bellatorem' significans,[2] ex nomine antiqui Imperii Ganensi deducitur. Praeses est nunc (a die 24 Iulii 2012) Ioannes Dramani Mahama.

Tabula Ganae.

Nomen et etymologia[recensere | fontem recensere]

Antiquum Imperium Ganense, e quo ortum est nomen praesentis civitatis Ganae.

Vocabulum "Gana" (Anglice; Ghana) "Regem Bellatorem" significat et titulus regibus in Mediaevali Imperio Ganensi in Africa Occidentali concessus erat, quamquam hoc imperium multo Septemtrionalius erat quam hodierna natio Gana in regione Guinea.

Nomen "Gana" vocabuli "Guineae" origo (per Francicum vocabulum Guinoye) erat in usu ad referendum ad Africae Occidentalis litus de Gana (in Sinu Guineensi).

"Gana" adoptata est velut legale nomen Regno Asantico coniuncto cum Litore Aureo (Anglice; Gold Coast) et Togolandia Britannica (Anglice; British Togoland) confestim post Ganam conditam cum independentiae et autonomiae declaratione die 6 Martii 1957. Britannicus minister responsalis ducendo per independentiae legislationem nomen congruenter localibus optationibus eligi explicavit.

Historia[recensere | fontem recensere]

Anni 1896 tabula Ganae, tunc Britannicae coloniae Litoris Aurei (Anglice; Cold Coast).

Sunt archaeologicae evidentiae homines praesentem Ganam ex Aetate Aënea incoluisse ostendentes. Nihilominus, usque ad saeculum XI, maior hodiernae Ganensis areae pars valde sine incolis fuit. Quamquam praesentis Ganae area multos incolarum motus experta est, praecipua hodierna ethnē in Gana firme suas sedes collocavere circa saeculum XVI. Ineunte saeculo XI, Acani (Acanice; Akanfo et Anglice; Akan people sive Akans) firme suas sedes collocavere in civitate Bonomania (Anglice; Bonoman) nuncupata, cui creata est Regio Brongahafoënsis (Anglice; Brong-Ahafo Region). Civitates Ga et Dagomba (Anglice; Ga et Dagomba, respective) saeculo XVI statutae sunt.

Ganae historia ante ultimum saeculi XV quadrantem basice e traditione orali orta est, quae refert ad migrationes ex antiquis Regnis Sahelianis, in praesenti Mauritania et Malio.

Primus contactus inter Ganam cum Europaeis originem trahit ab anno 1470, cum Lusitanorum grex appellerent et cum Rege Elminae negotiari coeperent. Anno 1482, Lusitani Castellum Sancti Georgii Fodinae (Lusice; Castelo de São Jorge da Mina) aedificavere et praecipuam stativam factoriam factum est. Inter annos 1557 et 1578, Lusitani adhuc Accrae dominati sunt. Per tria saecula secuta, Angli, Lusitani, Sueci, Dani, Batavi et Germani varias litoris Ganensis partes, quod in illo tempore Litus Aureum nuncupatum est, occupavere. Lusitani magnam suae areae occupatae (incorporatae in Litore Aureo Lusitano) partem anno 1642 amisere, quae Batavis cessa est. Ineunte saeculo XIX, Angli in toto Litore Aureo dominari consecuti sunt et eam coloniam fecere, summotis omnibus Europaeis aemulis et victis autochtonicis regnis (in nationis intestinis sitis).

Anno 1957 Gana assecuta est independentiam cum sententiola: "melius est independentem esse ad gubernandum solum, bene aut male, quam ab aliis gubernari". Natio Gana nominata est propter indicationes ut praesentes incolae a gentibus quae se versus Meridiem ex Imperio Ganensi movissent descendissent. Unus inter mirificos historiae Ganensis aspectus Afro-Brasiliensium libertorum regressus est, qui communitatem Tabones (Lusice; Tabons et Anglice; Tabom people) nuncupatam formavere et qui in initio suas sedes capite Accrae, vico Iacobopoli (Anglice; Jamestown), collocavere.

Geographia[recensere | fontem recensere]

Gana in Africa sita est, aliquibus gradibus solum Aequatoris Septemtrione. Nationis dimidium minus quam 152 metra supra maris libram est et eius elatissimus locus solum 883 metra altus est. 537 litoris chiliometra praesertim humilibus harenosisque actis componuntur, post quas patent planities demissa vegetatione tectae, quae vicissim interrumpitur variis fluminibus et rivi, quorum pleraque solum navigabilia sunt sumptuosis navibus oras circumvectantibus et cum patrocinio pedulusorum, ubi sumuntur magnae potionum alcoholicarum et sigarellorum quantitates. Septemtrione, prope Litoris Eburnei fines, patet silvae tropicae lacinia quae dense nemorosis collibus et multis fluminibus rivisque intermittitur. Haec area, Asante (Anglice; Ashanti) nuncupata, cacaonis, mineralium et ligni multum producit in natio. Huius laciniae Septemtrione, altitudo inter 91 et 396 metra supra maris libram variat et territorium demissis fruticibus, savannis ac herbaceis planitiebus tegitur.

Lacus Volta (Anglice; Lake Volta), maximus lacus structilis in toto orbe terrarum, patet ex Aggere Akosomboënsi (Anglice; Akosombo Dam), Ganae Austroriente, usque ad urbem Yapeos (Anglice; Yapei), 520 chiliometra versus Septemtrionem. Lacus electricitatem generat, vecturae viam in intestinis terris praebet et sunt opes potentialiter aestimabiles irrigationi et aquaeculturae.

Clima[recensere | fontem recensere]

Clima aequatoriale est (Gana est in linea aequatoriali). Occidentalis litoralis lacinia tepida ac comparative sicca est; Austroccidentalis extremitas calida ac umida est; Septemtrio calidus ac siccus est. Sunt duo tempora anni pluviarum Meridie, inter Maium ac Iunium] et inter Augustum ac Septembrem; Septemtione tempora pluviarun se confundere solent. E Boreoriente calidus ventus, harmattan, Ianuario et Februario afflat. Praecipitatio media annua in litorali zona fere 83 centimetrorum est.

Flora et fauna[recensere | fontem recensere]

Gana magnam et florae et faunae diversitatem habet. Inter typicissima animalia sunt pardi, loxodonta, dorcades, synceri caffres, leones et climatis tropicalis typica aves ac lepidoptera. Inter plantas, praesertim inveniuntur manglia et arecaceae.

Biodiversitas Ganae
Unripe Mango.JPG Fruits of Royal Palm.JPG Opuntia cochenillifera, Kumasi, Ghana - 20080318.jpg Orage jasmine shrub.JPG
Mangifera Adonidia merrillii Opuntia cochenillifera Murraya paniculata
TafelenteRL.jpg Lightmatter hornbill2.jpg Elefant Ghana.jpg Mona-TafiAtome20426.JPG
Aythya ferina Aceros corrugatus Loxodonta Africana Cercopithecus mona
Africa0703-0134a - Flickr - Dave Proffer.jpg Tawny eagle's gape - Flickr - Lip Kee.jpg Red Colobus 7.jpg PanTroglodytesAtZooNegara.jpg
Necrosyrtes monachus Aquila rapax Piliocolobus kirkii Pan troglodytes
Handsome Lion 001.jpg Crocuta crocuta Leopard africa.jpg Kobus ellipsiprymnus in Lake Nakuru.jpg
Panthera leo Crocuta crocuta Panthera pardus Kobus ellipsiprymnus

Gubernatio et civilitas[recensere | fontem recensere]

Gubernationis Ganensis aedificia: Domus Parlamenti Ganensis gubernationis, quae sedes in Gana est; aedificia Tribunalis Supremi Ganensis; et Castellum Osuense, quae Praesidis Reipublicae Ganensis commoratio est.

Gana respublica cum systemate praesidialitico est, depicta quia est una inter robustissimas Africae Subsaharianae democratias. Praesens constitutio die 7 Ianuarii 1993 vigere coepit, quamquam prima constitutio in nationis historia anno 1960 promulgata est. Haec constitutio, inter alia, pro suffragio universali spondet. Comitia praesidialia Constitutionis anniversario die habentur; ultima die 7 Ianuarii 2009 celebrantur, ubi vicit Ioannes Evans Atta Mills, sed, hoc mortuo die 24 Iulii 2012, praeses vicarius Ioannes Dramani Mahama ad ducem gubernationis ascendit. Antiquus praeses gubernationem formavit ubi mulieres 40% munerum occupant. Systema comitiale in Gana polucommaticum est, cuius praecipuae factiones politicae sunt: Congressus Democraticus Nationalis (Anglice; National Democratic Congress); Conventio Nationalis Populi (Anglice; People's National Convention); Democratae Patriotici Reformati (Anglice; Reformed Patriotic Democrats); Nova Factio Patriotica (Anglice; New Patriotic Party et Acanice; Adɛfoforo Ahofama Apontow); Factio Conventionis Populi (Anglice; People's Convention Party); Factio Democratica Libertatis (Anglice; Democratic Freedom Party); et Factio Democratica Popularis (Anglice; Popular Democratic Party).

Relationes externae[recensere | fontem recensere]

Antiquus praeses Ganensis Ioannes Kufuor in Gregis 8 Conventu anni 2007 (Ioannes Kutuor ex adverso secundo loco ad laevam.

Relationes externae praesertim de trium millionum Ganensium securitate agunt qui extra nationem vivunt. Est praecipuarum organizationum internationalium socia velut Consociationis Nationum, Syndicatus Mercaturae Mundanae, Unionis Africanae (ubi Gana praecipuo munere fungitur) aut Consortionis Populorum. Praeterea, est civitas maximam pacem in Africa Subsahariana praebens, e circiter 2 995 cassides caeruleas Consociationi Nationum et 900 milites temporariae huius organizationis vi in Libano misit. Exeunte anno 2012 cum Republica Argentina propter illegalem navis bellicae ARA Libertad retentionem portu Temae Statunitensium speculativarum pecuniarum efflagitatu litigavit.

In praesenti, habet relationes cum Unione Europaea, praesertim propter negotiationem de stipulationibus bilateralibus inter amba territoria. Asseverandum est ut, inter has stipulationes, ligni ac agriculturalium productorum exportandi et stipulationes de viso esset. Quamobrem, habet ambasciatas in praecipuis consociationis urbibus, inter quas asseverandae sunt eae Berolini, Londinii, Matriti, Lutetiae, Romae, Moscuae et Ancyrae.

Ioannes Kufuor iuxta cum Ludovico Ignatio Lula da Silva in Gana, dum sunt Gana et Brasilia sociae commerciales.

Sicut cum Unione Europaea, cum Civitatibus Foederatis etiam habet relationes, cum ambasciata Statunitensi capite, et vice versa. Fuere bonae haud officiali gradu sed personali gradu ex independentia. Arctas stipulationes habent inter educativas ac scientificas instituta et magna culturalia vincula, ubi operantur multae Statunitenses societates multinationales, praesertim Cocacola, FedEX, Motorola, Delta Air Lines, Cargill, United Parcel Service, PricewaterhouseCoopers, General Electric et NCR Corporation specializata in solutionibus ad divendendum ac in industria pecuniaria.

Defensio[recensere | fontem recensere]

Virum Armatarum Ganensium technologiae militares.

Anno 1957, Vires Armatae Ganenses (Anglice; Ghana Armed Forces sive GAF) in praetoriis, subsidiorum diaconiis, tribus peditatus tagmatibus et explorationis turma cum loricatis vehiculis consistunt. Ganensis Primus Minister et Praeses Kwame Nkrumah Vires Armatas Ganenses rapide expandere expetivit ad solidandas Civitatum Foederatarum Africae ambitiones. Sic anno 1961, Quarta et Quinta Turmae statuta sunt, et anno 1964 Sexta Turma statuta est, ex aëre vecta militum deciduorum unitate initio anno 1963 orta.

Hodie, Gana potentia regionalis et hegemonia regionalis est. In suo libro Shake Hands with the Devil, Virum Canadensium commandans Romaeus Dallaire Virum Armatarum Ganensium milites optime classificavit.

Defensionis dispensatio oeconomica[recensere | fontem recensere]

Ganensis militaris industrialis complexus et dispensationis oeconomicae historia de defensionis industria
Ghana Defence budget percentage growth.jpg Ghana Defence budget percentage per GDP.jpg
Index cretae percentationis in dispensatione oeconomica Defensionis Virum Armatarum Ganensium Percentatio dispensationis oeconomicae Defensionis Virum Armatarum Ganensium

Legis exsecutio et vigiles[recensere | fontem recensere]

Diaconia Vigilum Ganensis essedis Mowag Piranha et aliis essedis loricatis.

Diaconia Vigilum Ganensis (Anglice; Ghana Police Service sive GPS) praecipuum corpus securitatis Civitatis in Republica Ganensi est cuius munera delicti detentio, legis ac ordinis servatio et intestinae pacis ac securitatis servatio sunt. Diaconia Vigilum Ganensis undecim unitates vigilum specializatas habet inter quas Vires Parataxeōs Rapidae (Anglice; Rapid Deployment Force sive RDF) et Unitas Vigilum Marinorum (Anglice; Marine Police Unit sive MPU). Diaconia Vigilum Ganensis in duodecim divisiones operatur, e quibus decem decem Ganenses regiones tegunt, alia speciatim portuensi industrialisque Temae centro assignatur et alia Divisio Ferriviarum, Portuum et Refugiorum est. Diaconiae Vigilum Ganensis Unitas Vigilum Marinorum et Divisio res cum litorali petrolei ac gasii industria relatas tractant.

Diaconia Carcerum Ganensis (Anglice; Ghana Prisons Service) et subdivisio Institutum Reformatorium Iuvenum (Anglice; Borstal Institute for Juveniles) incarcerationem in Gana administrant. Gana retinet et poenam capitalem propter proditionem, corruptionem, rapìnam, piraticam, commercium drogarum, stuprum et homicidium applicat. 27 ergastularii, viri omnes, in Gana anno 2012 capite damnati sunt et Diaconiae Carcerum Ganensis statisticae de toto ergastulariorum capite damnatorum numero in Gana usque ad Decembrem 2012 erant 162 virorum et quattuor feminarum, cum toto incarceratorum numero 13 983 ergastulariorum usque ad diem 22 Iulii 2013.

Iura humana[recensere | fontem recensere]

Ganenses positiones de internationalibus iurum humanorum foederibus sunt sic:

Divisio administrativa[recensere | fontem recensere]

Searchtool.svg Si plus cognoscere vis, vide Districtus Ganae

Gana divisa est in administrativas regiones (Anglice; regions) decem, subdivisas in 216 districtibus (Anglice; districts):

Regio Latine Regio Anglice Area (km²) Caput Latine Caput Anglice
Regio Asantensis Ashanti Region 24 389 Kumasi[3] Kumasi Ghana regions named.png
Regio Brongahafoënsis Brong-Ahafo Region 39 557 Sunyani[4] Sunyani
Regio Centralis Central Region 9 826 Litus Aureum[5] Cape Coast
Regio Orientalis Eastern Region 19 323 Koforidua[6] Koforidua
Regio Accrae Magnae Greater Accra Region 3 245 Accra[7] Accra
Regio Septemtrionalis Northern Region 70 384 Tamale[8] Tamale
Regio Orientalis Superior Upper East Region 8 842 Bolgatanga[9] Bolgatanga
Regio Occidentalis Superior Upper West Region 18 476 Va[10] Wa
Regio Volta Volta Region 20 570 Ho[11] Ho
Regio Occidentalis Western Region 23 941 Sekondi-Takoradi[12] Sekondi-Takoradi

Demographia[recensere | fontem recensere]

Gana numerum incolarum 24 965 816 incolarum habet et etiam centum variorum ethnōn domus est. Attamen, aliter quam in multis aliis Africis nationibus, in Gana ethnici conflictus non fuere.

  • Populositas:

Spissitudo incolarum circa 104 incolarum pro km² est.

    • Index incrementi populositatis: 1,79% (aest. anno 2001), 2,4 (Censu 2000).
    • Percentatio incolarum urbanorum: 33% (anno 1990).
    • Populositatis structura secundum aetatem: inter 0 et 14 annos 41,18% (4 123 317 virorum; 4 068 786 feminarum); inter 15 et 64 annos 55,35% (5 455 577 virorum; 5 555 278 feminarum); inter 65 annos et magis 3,47% (328 809 virorum; 362 247 feminarum) (aest. anno 2001).
Demographica evolutio inter 1961 et 2003 (secundum organizationis FAO numeros in milibus incolarum).
    • Index natalium: 25,84 natorum pro 1 000 incolarum (aest. anno 2003).
    • Index mortalitatis: 10,53 mortuorum pro 1 000 incolarum (aest. anno 2003).
    • Index immigrationis: -0,83 migrantium pro 1 000 incolarum (aest. anno 2003).
    • Praecipuae ethnicae divisiones: cives propter partum Ganenses 92,1% (quorum Acani 49,1%; Mole-Dagombae 16,5%; Eves 12,7%; Ga-Adangbes 8%) et haud Ganensis 3,9% (Censu anni 2000).
  • Index Evolutionis Humanae:
    • Index mortalitatis infantilis: 57 pro 1 000 natorum vivorum (anno 2000).
    • Mors pro partu: 210 pro 100 000 ntorum (inter 1985 et 2001).
    • Exspectatio vitae in ortu: 56,2 anni viris; 59,3 anni feminis (anno 2001).
    • Index fertilitatis: 4,5 filii pro femina (censu anni 2000).
    • Index alphabetismi: 74,8% (82,7% viris; 67,1% feminis).
    • Accessus ad aquam potabilem: 91% (in urbanis areis), 64% (in ruralibus areis) (anno 2000).
    • Index evolutionis humanae: 0,567 (anno 2001).
  • Vis laboris:

Illegalis immigratio[recensere | fontem recensere]

Gana anno 2010 relatum numerum incolarum circiter 25 millionum incolarum habuit, e quibus 15 milliones incolarum Ganenses nationales cum Ganensi municipatu erant et erat numerus incolarum, anno 2010 secundum Gubernationem Ganae et Diaconiam Immigrationis Ganensis, trium millionum peregrinorum et sex millionum immigrantium illegalium Ganam incolentium, secundum anni 1969 "Ordinem Oboedientiae de Peregrinis Ganensem"(Anglice; Ghana Aliens Compliance Order et GACO) a Primo Ministro Ganensi Kofi Abrefa Busia sanctum; Gubernatio Ganae circa tres milliones peregrinorum et immigrantes illegales tribus mensibus deportavit, qui 20% incolarum tunc constituebant.

Ethnē[recensere | fontem recensere]

In Gana numerosa ethnē sunt, inter quos Acani (52%), Mossi (15%), Eves (12%), Ga-Adangbes (8%) et alia (13%), praesertim Europaei (e colonizatoriis nationibus orti) et Indi.

Linguae[recensere | fontem recensere]

Ethnica Acanica salutationis syntagmata; "akɔaba" (salve) et "ɛte sɛn" (quomodo vales?) Acanice.

Gana 47 locales linguas habet. Lingua Anglica nationis lingua officialis est et in gubernatione et negotiis dominat, quamquam plerique Ganenses saltem aliqua lingua locali loquuntur. Autochthonum Ganensium linguae subdivisae sunt in duas familiae linguisticae Nigro-Congensis subfamilias. Linguae ad subfamiliam Quam pertinentes praesertim fluminis Voltae Meridie inveniuntur, dum ad subfamiliam Guricam pertinentes praecipue Septemtrione inveniuntur. In Linguas Quas, quibus loquuntur circiter 75% incolarum in natione, sunt Lingua Acanica, Ga-Dangmica et Evica (Anglice; Akan, Ga-Dangme et Ewe, respective). Inter linguas Guricas ceterum sunt Gurma, Gurunsica et Dagbanica (Anglice; Gurma, Grusi et Dagbani, respective).

Novae linguae "a gubernatione provectarum" statum habent: lingua Acanica in suis variationibus Asantica Tuica (Anglice; Asante Twi), Fantica (Anglice; Fante et Fantice; Mfantse), Aquapemica Tuica (Anglice; Akuapem Twi), Acyemica (Anglice; Akyem) ac Quahuvica (Anglice; Kwahu); Nzema (Anglice; Nzema); Dagaarica (Anglice; Dagaare); Dagbanica; Dangmica (Anglice; Dangme); Evica; Ga (Anglice; Ga et Gaice; ); Gonia (Anglice; Gonja); et Casena (Anglice; Kasena). Quamquam lingua officialis non est, lingua Hausa (Anglice; Hausa language et Hausice; Harshen Hausa sive Yaren Hausa sive هَوُسَ) est lingua franca qua loquuntur Ganenses Musulmani, circiter 16% incolarum repraesentantes.

Religio[recensere | fontem recensere]

Religiosa affiliatio in Gana
Affiliatio 2000 census[13] 2010 census[14]
Christiana 68,8% 71,2%
Musulmana 15,9% 17,6%
Traditionalis 8,5% 5,2%
Nulla 6,1% 5,2%
Alia 0,7% 0,8%
Cathedralis Methodistica Wesleyiana (Anglice; Wesley Methodist Cathedral), in Kumasis.

Traditionali religioni Animisticae cursu Europaeae colonizationis impositus est Christianismus, quod particularissimam syncrestismi formam genuit. Hodie dimidius numerus incolarum Christianas ecclesias frequentat, sed haud ob hoc Africarum divinitatum pantheon credere renuntiat. Alius curiosus Ganensis religiositatis aspectus suum vinculum cum profano laboris mundo est: emptor qui in Ganam eat stupeat propter indicum quantitatem in tabernis qui Christianas sententiolas et dicta citant et propter profundam religionis praesentiam omnibus vitae socialis gradibus. Hoc vinculum inter religiositatem et negotia manifestiore modo patefacit cum forte Pentecostalium et Apocalypticarum ecclesiarum praesentia, quae in territorio aggresivis rationis negotiatoriae et praeconii consiliis operantur.

Religio diffusissima Christianismus (52% incolarum) est, praesertim in Meridionali nationis parte cultus, ubi ortae sunt primae coloniales catoeciae et ubi densantur plerique incolae. Religio Islamica secundo loco (35%) collocatur et diffusa est in intestinis terris Septemtrionallimis. Sequitur Animismus qui propria 13% incolarum religio declaratur: nihilominus de memoria non excidendum est crebro multos Ganenses se Christianos aut Musulmanos declarantes parallele aliquos Animisticos cultus servare. In Gana etiam sunt praesentes 113 896 Testes Iehovah.

Urbes cum maximo numero incolarum[recensere | fontem recensere]

Positio Urbs Regio Incolae Photographemata
1 Accra Regio Accrae Magnae 1 963 264
Accra
2 Kumasi Regio Asantensis 1 468 609
Kumasi
3 Tamale Regio Septemtrionalis 360 579
Tamale
4 Takoradi Regio Occidentalis 232 919
Takoradi
5 Ashaiman Regio Accrae Magnae 202 932
6 Tema Regio Accrae Magnae 155 782
7 Teshie Regio Accrae Magnae 144 013
Teshie
8 Litus Aureum Regio Centralis 143 015
Litus Aureum
9 Sekondi Regio Occidentalis 138 872
10 Obuasi Regio Asantensis 137 856


Oeconomia[recensere | fontem recensere]

Anānāsae sata in Gana.

Oeconomia in opium naturalium extractione fundatur. Praecipua exportata aurum, lignum et cacao sunt. Ganensis moneta cedium (Anglice; cedi) est.

Agricultura Ganam unam inter nationes opulentissimas in Africa tropicali facit. Agriculturalis activitas productus domestici grossi amplius dimidio contribuit. Praecipuus productus cacao est, qui ad plerasque exportationes respondet. Gubernatio cacaonis exportationem regit per totius productionis emptionem pretiis inferioribus quam mercatus internationalis, sed multi productores productum illegaliter exportant. Haec natio etiam, minoribus quantitatibus, coffeum et bananam exportat. Aliae minoris ponderis cultiones, Septemtrione, patata et mandioca et, Meridione, aliquae frumenta velut maizum, sorghum et oryza sunt. Pecus solum Septemtrione et in Accrae regione colitur, ubi dominant caprina et ovina pecora. Piscatio, quamquam est paucum evoluta, satis est ad praebendum intestinum mercatum, praesertim piscium siccorum consumptionem.

Iuxta cum agricultura, metalleuticē est una inter praecipuas oeconomicas activitates. Natio opibus mineralibus abundans, Gana ex auro, adamantibus, mangano et bauxiti fructum carpit. Etiam petroleum possidet, licet magna quantitas. Energia electrica fere tota ex ergasteriis hydroelectricis, praesertim ex Aggere Akosomboënsi (Anglice; Akosombo Dam) apud flumen Voltam, obtinetur.

Ad alimentorum, potionum, sigarellorum et productorum chemicorum, pharmaceuticorum ac metallurgicorum fabricationem attenta, industria circiter quintam Ganensis vis laboris partem absorbet. Industria lignaria etiam aliquod ponderis habet, sed infrastructurā ad vecturam et machinamenta attinente caret.

Periegesis[recensere | fontem recensere]

Horti Botanici Aburienses (Anglice; Aburi Botanical Gardens).
Ora in Gana.
Elephantes prope Consaeptum Nationale Molense (Anglice; Mole National Park).

Gana aliquae loca quae quotannis bonum periegetarum, praesertim Statunitensium et Europaeorum, numerum attrahunt ostendit. Haec loca sunt:

Corruptio oeconomica et crimen oeconomicum[recensere | fontem recensere]

Gana 4,5 billionum dollariorum e PDG incremento quotannis perdit velut corruptionis oeconomicae et criminis oeconomici resultatio a titulari Congressus Democratici Nationalis gubernatione Ganensi ab Ioanne Dramani Mahama ducta. Gana additionales 2,5 billionum dollariorum e PDG incremento inter Ianuarii 2013 et Octobris 2013 menses per oeconomicos corruptos usus amisit, Ioanne Dramani Mahama praeside. Publicus Ganensium accitus est Ioannis Dramani Mahama impedimento.

Narcoticorum industria et chartellum drogiae[recensere | fontem recensere]

Gana fundamentalis locus transeundi narcoticorum industriae est et maximus locus transeundi narcoticorum industriae in Tellure est. Amplus popularis cognitio de narcoticorum industria et interceptis narcoticis propter oeconomiae clandestinae implicationem non est. quamquam industria extensas contributiones nationali producto domestico grosso praebet. Socialis contextus ubi narcoticorum mercatura, stipatio, vectura ac denuo involvendi systemata in Gana sunt et civitatis situs apud Sinum Guineensem intra Oceanum Atlanticum -solum paucis gradibus Septemtrione Aequatoris- Ganam attractivam nationem narcoticis negotiis facit.

Consilium Ordinationis Narcoticorum (Anglice; Narcotics Control Board sive NACOB), in collaboratione cum intestino homologo, naves exceptoriigerae in Portu Bellico Sekondiensi (Anglice; Sekondi Naval Base) intra Portum Takoradiensem (Anglice; Takoradi Harbour) proscripsit. Hae naves milliones chiliogrammatum narcotici cocaini portabant, cum valore billionum cediorum Ganensium in viis. Attamen, Chartella drogiae et domini drogiae in Gana novis methodis producendorum et exportandorum narcoticorum, billionum cediorum Ganensium pretio quotannis, utuntur ad vitandas Ganenses securitatis agenturas. Redituum inaequalitas, subevoluta instituta ac systema iudiciarium criminale, porosi aperti limites et exsistentes statutae subintroductionis organizationes Ganeni positioni in narcoticorum industria contribuunt.

Gana ambitum charthellis drogiae et dominis drogiae faventem habet. Pecuniariae expansionis et oeconomiae clandestinae contributiones ad incrementum PDG e narcomercatura ortae aliquod socialis acceptabilitatis mercaturae drogiae in Gana generavere. Nisi gubernatio politicam actionem capit, Ganensis securitatis investigator Emmanuel Kwesi Aning Ganam pugnam contra lucrativam narcomercaturam vincere nequituram esse et a chartellis drogiae et dominis drogiae anno 2020 substitui posse vaticinatur. Ioannes Atta Mills, praeses inter 2009 et 2012, progredientes conatus ad reducendum aëroportuum munus in Ganensi narcomercatura incepit.

Infrastructura[recensere | fontem recensere]

Media communicationis[recensere | fontem recensere]

Mediorum communicationis aedificia in Gana.

Secundum anni 2011 stastiticas, sunt 284 700 linearum telephonicarum et 21 166 000 linearum gestabilium, quod Ganam loco 119 et 46 respective secundum lineas telephonicas collocat. Ganense internationalis telephonematis praefixum 233 dum abbreviatio interretialis .gh est. Etiam magna interreti utentium quantitas est, exacte 1,3 milliones, quod Ganam loco 93 secundum utentium numerum collocat, quod vicissim coincidit cum eodem loco secundum telarium moderatrorum quatitatem, cum 41 082.

Respublica Ganensis tertium rapidissimum accessum ad Interrete in tota continente Africa habet.

Prelum aliud medium communicationis cum multis sectatoribus est, quamquam solum quattuor diaria habent quae sunt: Business and Financial Times, Ghana Review International, The Heritage et The Ghanaian Chronicle. Praeterea, quinque tramites televisificos et radiophonicos habet, qui sunt: Cn Joy, Peace, Joy 997, Ghana Waves et Telediaspora.

Vectura[recensere | fontem recensere]

Natio autoviarum rete 62 221 chiliometrorum habet, e quibus solum 9 955 chiliometra bituminata sunt. Ferriviarum rete 947 chiliometra extensum est, et hae solum nationales sunt, scilicet, quae vicinas in nationes non exeunt, sed sunt proposita ad extendendas aliquas ferrivias usque ad Burkinam.

Quoque undecim aëroportuum summam possidet, e quibus praecipuus Aëroportus Internationalis Kotoka (Anglice; Kotoka International Airport), Accrae situs, cum transitu 1 204 786 vectorum anno 2009 est. Finitis societatis aëronauticae Ghana International Airlines operationibus, praecipuae societates aëronauticae Antrak Air, CTK-CiTylinK et Staebow Airlines sunt cum quibus est possibile in nationales destinationes et in praecipuos continentis Africae locos volare.

Ganensis Oeconomiae vecturalis et vecturae publicae glutinamentum: Boeing 757, Ganensium societatum aëronauticarum regionalium vehiculum aërium vectoribus; taxiraedae systema in Gana; laophorium transitus rapidi in Gana; tramen et statio ferriviaria Kumasiensis, in Asante; Navis traiectoria et scapha laophorica in Gana.

Praeterea, etiam operantur multae internationales maximi ponderis societates aëronauticae in toto orbe terrarum, quamobrem e Gana est possibile volare ad praecipuos Civitatum Foederatarum, Europae et Orientis Propinqui locos.

Sunt laophorii transitus rapidi, ferriviae et taxiraedae diaconiae quae magnas urbes inter eas ipsas conectunt, dum laophoria minuta, trotrones (Anglice; tro tros) nuncupata, urbes cum ruralibus areis et parvis viculis conectunt. Praeterea, sunt vectorum navium traiectoriarum rete quorum munus Lacum Voltam traiicere est.

Educatio[recensere | fontem recensere]

Universitas Educationis (Anglice; University of Education), Vinnebae.

Educatio in Gana e brephotropheo (Anglice; nursery school) usque ad gradum universitarium (Anglice; undergraduate degree) viginti annos durat. Pueri tres aut quattuor annos nati suam educationem incipiunt, hortum infantium (Anglice; kindergarten) incohantes, postea ludum litterarium (Anglice; elementary sive primary school), postea iuniorum gymnasium (Anglice; junior high school) ac seniorum gymnasium (Anglice; senior high school) et denique universitatem. Media aetas cum pueri in ludum litterarium intrant sex anni est. Ganenses relative facilem accessum ad bonam educationem habent. Praeterito decennio, Gana in educatione inter 28% et 40% annualis dispensationis oeconomicae erogavit.

Inter praecipuas Ganenses universitates eminent:

Salus et opitulatio socialis[recensere | fontem recensere]

Ganensium curationis medicae praebitorum graphicum de menstruo salario et reditu.
Valetudinarium didacticum Komfo Anokye (Anglice; Komfo Anokye Teaching Hospital), Kumasis.

In Gana, maior curationis medicae pars a gubernatione praebetur et a Ministerio Salutis et Diaconiis Salutis Ganensibus (Anglice; Ghana Health Services) valde administratur. Curationis medicae systemati quinque praebitionis gradus sunt: promptae curationis loca quae primaria primi gradus curatio sunt ruralibus areis; sedes salutis ac clinicae; districtus valetudinaria; regionalia valetudinaria; et tertiaria valetudinaria. His programmatibus pecuniam suppeditant gubernatio Ganae, pecuniaria credita, Pecunia Intestine Generata (Anglice; Internally Generated Fund sive IGF) et Pecunia Salutis Collecta a Donatoribus (Anglice; Donors-pooled Health Fund). Valetudinaria et clinicae a Consociatione Christiana Salutis Ganensi (Anglice; Christian Health Association of Ghana) gesta etiam curationis medicae diaconias praebent. Sunt 200 valetudinaria in Gana. Aliquae lucrativae clinicae sunt, sed minus quam 2% diaconiarum curationis medicae praebent.

Curatio medica valde variabilis per nationem est. Urbana centra bonas diaconias habent et pleraque valetudinaria, clinicas atque pharmacias in natione continent. Nihilominus, rurales areae crebro nullam modernam curationem medicam habent. Aegri in his areis aut traditionali Africa medicina nituntur aut magnae distantiae iter curationi medicae faciunt. Anno 2005, Gana 6,2% PDG curationi medicae aut 30 dollaria Statunitensia per capita erogavit. Quorum, circiter 34% gubernationis expensa fuit.

Anno 2013, exspectatio vitae natu 66 anni, 65 anni viris et 67 anni natu mulieribus erat, et mortalitas infantilis 39 pro 1000 vivorum natuum erat. Index fertilitatis 2,12 puerorum pro femina inter 15 milliones Ganenses nationales erat. Erant circa 15 medici et 93 nosocomorum pro 100 000 hominum anno 2010. Nationalis PDG 5,2% saluti anno 2010 erogatus est, et alii Ganenses cives accessum ad curationem medicam primariam habent, 97,5% Ganensium civium. Ganense Curationis medicae universalis systema prosperrimum systema salutis in continente Africa ab inclito magnate et procero Gulielmo Gates depictum est.

Cultura[recensere | fontem recensere]

Gana multiculturalem societatem habet quae praesertim ab antiquis Acanicis regnis affecta est et Ganensis cultura varia et Ganensium gentium culturarum mixtura est. Ganense nationale radiophonicum programma de litteris et comitans publicatio Voices of Ghana unum inter prima in continente Africa fuit.

Litterae[recensere | fontem recensere]

Celsissimi Ganenses auctores mythistorici sunt; Iosephus Ephraim Casely Hayford, Ayi Kwei Armah et Nii Parkes, qui internationalem famam cum libris Ethiopia Unbound (1911), The Beautyful Ones Are Not Yet Born (1968) et Tail of the Blue Bird (2009), respective, consecutus est. Praeter mythistorias, aliae litterarias artes velut Ganense theatrum et poësis etiam optimam evolutionem et favorem nationali gradu habent cum celsis Ganensibus dramaturgis et poëtis Iosepho Coleman de Graft et Efua Sutherland.

Gastronomia[recensere | fontem recensere]

Bancu et craticulā assatae tilapia et assatum cuppedium (Ghanensium coquinarum)

Ganenses coquina et gastronomia variae sunt, et iurum atque minutalium selectionem cum variato conchylio includunt et pleraque Ganensia iura holeribus, carne, avibus cohortalibus aut pisci parantur. Piscis ponderis in Ganensi diaeta est quia tilapia, assae atque frictae apuae, piscis fumigatus et astacidea omnia sunt communia Ganensium ferculorum elementa. Bancu (Anglice; banku) est communis Ganensis amylosus cibus e maizio factus, victus in farina maizii fundatus. Cenceium (Anglice; dokonu sive kenkey) et bancu velut comitatum habent aliquam piscis fumigati ut craticulā assatae tilapiae formam et multo aromaticum condimentum e crudis rubris ac viridibus chili, cepa et lycopersicis, scilicet piperato, factum. Bancu et tilapia est index valoris (Anglice; value menu) in plerisque Ganensibus popinis appositus. Fufu communissimum exportatum Ganense ferculum est quod cuppedium per diasporam Africam est.

Architectura[recensere | fontem recensere]

Architectura Postmoderna ac Architectura Futuristica, Aedificia et Architectura in Gana, e laeva ad dexteram: Domus Pyramis; Aedificum Arcus in Foro Independentiae; Aedificium Centrum Internationale Colloquiorum Accrae; et Aedificium Theatrum Nationale Accrae.

Sunt duo traditionalis constructionis genera in natione: Rotundae traditionales casulae cum gramineo tecto et adiacentium aedificiorum series in saepto communem zonam circundante. Primae in Septemtrionis regionibus inveniuntur, dum secundae Meridie inveniuntur.

De urbana architectura, haec multum sociale culturaleque pondus habuit, quod heterogeneiorem ambitum quam ruralium arearum architectura dedit.

Musica et saltatio[recensere | fontem recensere]

Ganenses musica et saltatio: Ganenses saltatrices et pulsatores.

Musica dilectissima musica hiplifica (Anglice; hiplife) est, quamquam sunt alia musica genera velut excelsa vita (Anglice; highlife), vinum palmae (Anglice; palm-wine), musica yopopica (Anglice; yopop) et apala, Islamicā culturā affecta.

Gregum musicorum magnam varietatem habet, inter quos excellunt Adesa, Flexy, Nipa, R2Bees, Rocky Dawuni aut Veeda. Etiam notandum est ut anno 1950 Kofi Ghanaba tympana in nationis Septemtrionem attulisse.

Ganenses saltationes cum Ganensi musica se synchronizat, cum multis dissimilibus Ganensium saltationum generibus et cum traditionalibus Ganensibus saltationibus ad dissimiles occasiones, inter quas eminent azonto, cpanlogo, adova, clama et bamaya (Anglice; azonto, kpanlogo, adowa, klama et bamaya, respective).

Feriae et dies festi[recensere | fontem recensere]

Dies[15] Nomen Latine Nomen Anglice Notae
Festa certa
Kalendis Ianuariis Annus Novus New Year’s day
6 Martii Dies Independentiae Independence Day Dies festus nationalis
1 Maii Dies Laboris Labour day Dies festus nationalis
25 Maii Dies Africae Union Day Dies festus nationalis
1 Iulii Dies Reipublicae Day of Republic Dies festus nationalis
Primo die Veneris Decembris Dies Agricolae Farmer’s Day Dies festus nationalis
25 Decembris Christi Natalis Christmas Day Christianum festum
26 Decembris Dies Capsarum Boxing Day Christianum festum
Pridie Kalendas Ianuarias Dies Revolutionis Revolution Day
Festa mobilia
22 Octobris 2006 Eidulfitrum Koriteh Islamicum festum
Kalendis Ianuariis 2007 Eiduladha Eid al-Adha Islamicum festum
Pridie Kalendas Aprilis 2007 Maulidum Prophet’s Birthday Islamicum festum
6 Aprilis 2007 Dies Passionis Domini Good Friday Christianum festum
9 Aprilis 2007 Lunae dies Paschae Easter Monday Christianum festum
13 Octobris 2007 Eidulfitrum Koriteh Islamicum festum
20 Decembris 2007 Eiduladha Eid al-Adha Islamicum festum

Disportus[recensere | fontem recensere]

In pediludio Gana pulchram executionem per Certamen Mundanum Pedilusorium anni 2010 fecit attingendo usque ad prohēmitelicon. Prohēmitelicon certamen ubi contra Uraquariam certavit anheloso animo pendente finivit: ambae turmae aequabant cum 1-1 et ultimis superadditis minutis Ganensis pedilusor Asamoah Gyan ictum poenalem perdidit qui Ganensem turmam in hēmitelico qualific[avisse posset et debitus est propter pedilusoris Uraquariani Ludovici Alberti Suárez Díaz manum post Kwadwo Asamoah iactum. Denique Uraquaria se qualificavit iactibus ex ictus poenalis loco.

Societatis WWE colluctor Kofi Kingston e Gana ortus est et haud ex Iamaica velut nuntiatum est.

Notae[recensere | fontem recensere]

  1. Diccionario Auxiliar Español-Latino José Juan del Col
  2. John G. Jackson, Introduction to African Civilizations (2001), p. 201.
  3. Hierarchia Catholica
  4. Hierarchia Catholica
  5. Hierarchia Catholica
  6. Hierarchia Catholica
  7. Hierarchia Catholica
  8. Hierarchia Catholica
  9. Hierarchia Catholica
  10. Hierarchia Catholica
  11. Hierarchia Catholica
  12. Hierarchia Catholica
  13. Religionis statisticae secundum nationem
  14. Camporum Catalogatio :: Religiones
  15. www.touristiklinks.de de Festis

Nexus externi[recensere | fontem recensere]

Commons-logo.svg Vicimedia Communia plura habent quae ad Ganam spectant.
Gubernatio
Generalis informatio

Roman numeral 10000 CC DD.svg