Argentina

E Vicipaedia

-2 (dubium) Latinitas huius rei dubia est. Corrige si potes. Vide {{latinitas}}.

República Argentina

(Vexillum) (Sigillum)
Sententia nationalis: In foedere et libertate (Hispanice: En unión y libertad)
Lingua	Hispanica
Gentilitium	Argentinus,-a
Caput	Bonaëropolis
Praesidens	Christina Fernandez de Kirchner
Area  - Totalis  - % aqua	locum 8 2.766.890 km²; 1.1%
Numerus incolarum  - Totales (2003)  - Densitas	locum 31 37.812.817 14/km²
Nummus	Pondus Argentinum (Hispanice; Peso)
Zona horaria	UTC − 3
Hymnus nationalis	Oíd mortales
Interretis dominium	.ar
Numerus telephonicus ad civitatem	54
Socius inter: Mercatus Communis Meridionalis, CNS, OEA, CN, CAN

Argentina (-ae, f.) (Hispanice: Argentina, ex verbo Latino argentum + -ina) est respublica in America Meridionali, cuius caput est Bonaëropolis (Hispanice: Buenos Aires).

Pagina prima primae editionis carminis La Argentina a Martino del Barco Centenera, anno 1602

Argentina fines cum Bolivia Paraquariaque Septemtrione, Oriente cum Brasilia, Uruquaria et Oceano Atlantico, Meridie cum Freto Dracano et Austroccidente cum Chilia habet et a 39 millibus millium hominum inhabitatur. Argentina Civitas res publica foederalis praesidentialistica. Americae Latinae natio cum maxima PDG per capita (secundum paritatis potestatis emptoriae (PPE) criterium) et cum maximo IIH) est. Nationali Gubernatione Nación Argentina (Latine "Natio Argentina") Hispanice nominatur in multis legalibus propositionibus.

Si spatium consideratur, Argentina Americae Meridionalis secunda maxima natio post Brasiliam et mundi octava est. Continentalis superficiei area 2.766.889 km² est (1.078.000 km²) inter montes continuos Andes Occidente et Meridione, Oceanum Atlanticum Oriente . Natio Britannica territoria gubernata Falklandiae (Malvinae) et insularum Georgiae Australis et Sandovici Australis vindicat. Cum Antarcticae Argentinae nomine, 96.464 km² Antarcticae, alias vindicationes Chilia et Britanniarum Regno factas amplexa, vindicat.

[recensere] Historia

Bonaeropolis anno 1536

Historia Argentinae cum primorum hominum adventu in regionem initium habet, 11.000 annis a.C.n. aestimato. Boreoccidentalis regio praesentis territorii Incaici Imperii pars erat et Pampae ab indigenis Americanis nomadibus dominatae sunt. Mense februario anni 1516 Hispanus nauta Ioannes Diaz de Solis suam navem in Fluminis Argentei aestuarium gubernavit et regionem in nomine Hispaniae postulavit. Hispanica colonizatio per saecula XVI et XVII transcurrit. Argentinae nomen e voce argentum provenit, causa magna metalli quantitate in indigenarum manibus inventa. Ab Hispania independentia anno 1816 occurrit et innumerabiles intestinas rixas effecit. Primae Constitutionis proclamatio anno 1853 accidit, hodie adhuc vigentis, mutationibus anno 1994 perfectis. Medio saeculo XIX et usque ad medium decennium 1950, nationis historia intestinis conflictibus inter conservativos militares et cives liberales notata est, inter quos Peronistici motus principium eminet, Bello Orbis Terrarum II conficiente. Inter annos 1955 et 1983 innumeri civiles militaresque praesides in gubernatione se alternaverunt, cum crebris seditionibus et violentarum dictaturarum implantatione. De illo tempore, Argentina democratia secum magnam oeconomicam perturbationem habet, quae suum extremum attigit praesidente Ferdinando de la Rúa cum recessione sine praecedentibus in natione.

[recensere] Politia

Villa Rosacea Bonaeropolensis

Post emendationem anni 1994, Argentinae Constitutio potestatum exsecutivae, legisferae et iudicialis separationem instituit, seu nationali, seu provinciali plano. Praeses et praeses vicarius suffragio universale per quadrienne mandatum eliguntur, cum solum una reelectione consecutiva permissa. Praeses (Hispanice Presidente de la Nación Argentina) simul dux civitatis et gubernationis est. Hic libere administros nominat et instantis periculi causa aut necessitatis causa leges ferre per decretum potest.

Argentinum parlamentum (Hispanice Congreso Nacional) duas cameras habet: Senatum (Hispanice Senado) cum 72 scamnis et Cameram Legatorum (Cámara de Diputados) cum 257 sodalibus. De anno 2001, senatores suffragio universale in provinciis et in Capite Foederale eliguntur, unaquaeque cum trium senatorum sexenne mandatum fungentium iure. Tertia Senatus scamnorum pars quoque biennio eliguntur. Camerae Legatorum sodales quadriennibus mandatis eliguntur.

[recensere] Divisio administrativa

Provinciae Argentinae. Territoria russo colore non sub imperio effectivo Argentino sunt: Britanniarum Regno occupantur (v.gr.: Insulae Atlantici Australis) aut vindicatio in suspenso (v.gr.: Antarctica)

Quattuor regiones in quibus Argentinae provinciae conectuntur. Provincia Boni Aëris et Urbs Autonoma Bonaëropolitana, colore flavo, nullam regionem integrant.

Argentina in 23 provincias et una civitas autonoma divisa est. Hae et sua capita sunt:

Exceptis provincia Boni Aëris et urbe autonoma Bonaëropolitana, ceterae pronvinciae interprovincialia integrationis foedera quattuor regiones ad diversa proposita conformantes obsignaverunt:

• Regio Septemtrionis Magni Argentini (Hispanice Región del Norte Grande Argentino, Catamarcae, Fluentorum, Tzaci, Formosae, Soteriae, Missionum, Tucumani, Saltae et Sancti Iacobi ad Uligĭnes provinciis formata.
• Regio Novi Cuii (Hispanice Región del Nuevo Cuyo), Rioxae, Mendozae, Sancti Ioannis et Sancti Ludovici provinciis formata.
• Regio Patagonica (Hispanice Región Patagónica), Ciubuti, Pampae, Neuqueni, Melanopotamiae, Sanctae Crucis et Terrae Ignium, Antarcticae et Insularum Atlantici Australis provinciis formata.
• Regio Centralis (Hispanice Región Centro) Cordubae, Mesopotamiae et Sanctae Fidei provinciis formata.

[recensere] Geographia

Bonaëropolis, caput Argentinae

Legalis tota superficies est 3 745 247 km², quorum 2 780 400 km² Americano continenti et 964 847 km² Antarctica continenti respondent. Nihilominus, officiales extraofficialesque Argentini fontes territoria Falklandiam et adiacentes insulas adhuc considerant, totam superficiem ad 3 761 274 km² augentes.

Argentina octava maxima natio mundi et quarta maxima Americae (post Canadam, Civitates Foederatas et Brasiliam) est.

Argentina in partes tres schematice dividi potest: fertiles Pamparum planities media in natione, quae Argentinarum agiculturalium opium centrum sunt, Patagoniae aequum media Meridie usque ad Terrae Ignium, aliquando planum, aliquando undulatum, et montes continuos Antisenses per cum Chilia limitem, cuius maximum culmen mons Aconcagua, 6.960 m altus, est.

Principalia flumina Paraquarium (Hispanice Paraguay), Vermiculum (Hispanice Bermejo), Coloratum (Hispanice Colorado), Uraquarium (Hispanice Uruguay) et maximum omnium, Parăna (Hispanice Paraná) sunt. Duo ultima ante oceani Atlantici ostium coniunguntur aestuarium Flumen Argenteum (Hispanice Río de la Plata) conformantia. Argentinum clima generatim temperatum cum extremis de subtropicale Septemtrione ad aridum/subantarcticum Australi extremo.

[recensere] Regiones geographicae

• Pampa: Centrorientalem nationis regionem operit. Immensa intensi agropecuarii usus planities est. Clima temperatum umidumque.
• Mesopotamia: ubi est silva subtropicalis et valles hydrographica fluminibus Uraquario et Parăna formata. Clima subtropicale.
• Boreoriens: terras Argentini Tzaci (Hispanice Chaco) continet, lignorum locupletes. Calidum umidumque clima.
• Boreoccidens: Montanum et mineralium locuples solum. Calidum deserticumque clima.
• Cuium (Hispanice Cuyo): Fertilium montium viniculturae aptorum Antisensis regio, cum abundantibus thermalium mineraliumque aquarum fontibus. Clima temperatum.
• Patagonia: Nationis Meridie situm aequum, in cuius topis lacus, silvae et glaciatae moles eminent. Clima frigidum umidumque.

[recensere] Limites Extremaque

Tota limitum area 9.376 km quinque vicinas nationes tangentium: Chiliam, Boliviam, Paraquariam, Brasiliam et Uraquariam. Latissimus limes cum Chilia est (5.150 km), per totos montes continuos Andium.

Septemtrione Boliviam et Paraquariam tangit et septemtrionale extremum in fluminum Grandis (in provincia Sancto Ioanne et Moxineri (Hispanice Mojinere) (in provincia Soteria) confluentia est.

Meridie Chiliam et Oceanus Atlanticus tangit, cum Promunturium Sanctus Pius meridionale extremum esset, in Insula Magna (in provincia Terra Ignium, Antarctica et Insulis Atlantici Australis) situm.

Oriente Brasiliam, Uraquariam et Oceanum Atlanticum tangit. Orientalis extremus locus municipii Bernardi de Irigoyen (in provincia Missionibus Boreoriente est.

Occidente Chiliam tangit. Occidentalis extremus locus inter colles Agassem (Hispanice Cerro Agassis) et Bolados (Hispanice Cerro Bolados) in Hortis Nationalibus Molium Glaciatarum (in provincia Sancta Cruce) est.

[recensere] Clima

Maxima nationis pars in Meridionali zona temperata est. Etiam in aliquibus regionibus tropicalia et subtropicalia, arida et frigida climata sunt, coniuncta cum aliis propter magnas altitudinum variationes.

[recensere] Oeconomia

Rosarium

Argentina Americae Meridionalis secunda maxima oeconomia est et una cum Brasilia, Paraquaria, Uraquaria et Venetiola partem Mercatus Communis Meridionalis format.

[recensere] PDG

Argentinus PDG anno 1998 contentionis principatum expertus est, 299 biliones dollariorum pro pondere (Hispanice peso) assecutus. De hoc anno, continuos casus passus est, infimum limitem anno 2002 assecutus. Anno 2005 PDG 181 biliones dollariorum assecutus est, Argentinam loco 37º globalis classificationis et loco tertio in America Latina relinquens.

PDG praesentis valores ad data anni 2005 referuntur.

[recensere] Principalia exportaticia producta

Mundi fertillimorum solorum unum (Pampam) possidens, in magna frumentorum productione eminet, praesertim tritici, (15 miliones tonnorum), maysis (19 miliones tonnorum), et soiae (18 miliones tonnorum). Post quae, ilicis Paraguariensis, avenae et hordei, helianthi, solani et xyli productiones sunt.

[recensere] Res pecuaria

Res pecuaria magni ponderis est Argentinae oeconomiae. Bovilla caro et lana productae in natione inter mundi optimas sunt, cum refrigerationis artificia et carnorum et subproductorum tractatio mentionis digna essent. Annua carnis productio circiter tres miliones tonnorum est. Argentinum armentum circiter 49,5 milionibus bovum et 13 milionibus ovium componitur. Annua lanae productio 62 milia tonnorum aestimatur.

[recensere] Piscatus

Annua piscatoria productio Argentinae circiter 1,2 milionum tonnorum est, inter quam merlucii et lolligines eminent.

[recensere] Demographia

Saltatores tanginis.

Turris BankBoston, inaugurata anno 2001.

Circa 95% Argentinorum cutis candidae, Europaeorum, praesertim Hispaniorum et Italianorum, posteri sunt. Ingens immigratio hominum ex Italia et Hispania venitorum inter exeuntem saeculum XIX et ineuntem XX, qui olim maximam multitudinem indigenarum et mixticiorum denique diluerunt. Quod evidens est geneticis investigationibus, 56% Argentinorum aliquos maiores indigenas habere indicantibus.

Nuper, Paraquariensium et Bolivianorum immigrantium incrementum videtur.

[recensere] Linguae

Solemnis lingua Argentinae lingua Hispanica est, usitate "Castellana" (Hispanice Castellano) ab Argentinis nominata.

Phoneticum studium Laboratorio Investigationum Sensoriorum CONICET et Universitate Torontina conductum Bonaëropolitanorum (nominatorum Hispanice porteños) accentum simillimum Italicae dialecti Neapolitanae quam aliae in mundo fabulatae linguae esse monstravit. Itala immigratio et aliae Europaeae immigrationes momentum habuerunt ad sermonem gregarium Lunfardum (Hispanice Lunfardo), quo regio Flumen Argenteum loquuntur, et qui vernaculare aliarum regionum vocabularium etiam permeat.

Argentini maximam Hispanophonam societatem universe eo quod voseo (pronominis vos pro tú (tu) usus, alternativarum verbalium formarum usum etiam causans) nominatur utentem formant. Praevalentissima dialectos Argyropotamica (Hispanice rioplatense) est cuius locutores sinum Argyropotamicum praecipue colunt.

Theodisce inter 400.000 et 500.000 Argentinorum cum Germanis maioribus loquuntur, quamquam ut circiter 1.800.000 essent affirmatum est. Lingua Theodisca tertia aut quarta fabulatissima lingua est in Argentina.

Secundum schedam, circiter 1.500.000 Italice locutorum (lingua Italica secunda nationis fabulatissima) et 1.000.000 Orientaliter Arabice locuti sunt, sed hi numeri probabiliter non diutius vigentes sunt, quia iuniores generationes generatim pro Hispanica commutant et maiorum lingua domi non loquuntur. Idem phaenomenon linguae Gallaicae qua multi Hispani immigrantes utebantur, linguae Iiddicae et linguae Iaponicae applicatur. Quarum usus vergit, quia respectivae immigrationis undae finiverunt primo seculi XX medio.

Aliquae indigenae communitates autochtonas linguas servaverunt. Guaranice aliqui Boreoriente loquuntur, praesertim in Fluentis ubi statu solemni fruitur et in Missionibus. Quechice aliqui Boreoccidente loquuntur, et localis varians in Sancto Iacobo ad Uligĭnes est. Aymare Bolivianae communitatis homines in Argentinam e Bolivia migrantes loquuntur.

In Patagonia variae communitates Cambriane locutae sunt.

Recentiores immigrantes linguas Sinicam Coreanamque, praecipue in Bonaëropolin portaverunt. Anglice, Lusitane Brasiliane et Francogallice parvi ambitus loquuntur. Lingua Anglica usitatissima lingua in scholis docta est cum Lusitana et Francogallica longe post se.

[recensere] Religio

Cathedralis Cordubae de saeculo XVII condita.

Argentini praecipue religiosi sunt. Circa 93% Romani Catholici se declarant secundum dissimiles schedas, quamquam plerique non practicantes sint; Ecclesia affiliationem 70% aestimat. Secundum Constitutionem, Romanus Catholicismus Argentinae gubernationi sustentandus est. Nihilominus, hoc ut Catholica Reipublicae Argentinae religio solemnis sit et ut in gubernatione laborantes hanc fidem habeant non implicat.

Evangelicae ecclesiae locum de decennio 199 consecuta sunt et sui assectatores adhuc amplius 3,5 milionum sumam conficiunt, circiter 10% totorum incolarum. Traditionales Protestantes communitates in plerisque communitatibus adsunt.

Mormones amplius 330.300 discipulorum sumam conficiunt, septima maxima conglobatio in mundo.

Natio totius Americae Latinae maximam Iudaicam multitudinem etiam hospitio accipit, circa 2 per centum incolarum.

Religio Islamica in Argentina circiter 1,5% multitudinis, id est, circiter 500.000 aut 600.000 aestimati (quorum 93% Sunnitae sunt) constituit. Argentina maximarum meschitarum etiam domus in America Latina est, Argentinae Musulmanae communitati servientium.

Circa 7% Argentinorum irreligiosi aut saeculares considerari possunt.

[recensere] Vitae gradus

Traditionaliter, Argentina Americae Latinae nationum una cum maximo vitae gradu indicatur. Nihilominus, ob prolatam oeconomicam, politicam socialemque crisin quae nationem nuper vastavit, res indicatoriae sociales notabilem iniuriam passae sunt. Traditionalis media classis Argentina hodie minuta incolarum fimbria est, propter novorum pauperum numerum.

Quamquam in rerum asperitate adhuc est, Argentina bonum educativum systema (primaria educatio, verbi gratia, gratuita et obstringens pueris inter 6 et 14 annos natis) et parvam analphabetismi taxationem inter alias res indicatorias propitias etiamnunc ostendit.

[recensere] Gastronomia

Argentina Europaeum et autochthonum momentum in sua gastronomia habet, sed propter pampam Uraquariae et Brasiliae finitimam cujus traditionalis oeconomica activitas res pecuaria est, typica varia fercula bovilla carne et lacteis derivatis fundantur. Bonaërensibus in popinis, carnes assae botuli (picanna Brasiliensis), dorsum tenerum, intersecta caro et costa communia sunt. Praeter variatos caseos et bellaria lactea, alfaxores, socolatae et tubera communes sunt. Citri maximae sucus communissimus est et gasosi frigidi potus forma inveniri potest. In panificio, crustulum (Hispanice media luna, Francogallicae originis) bona petitio ut theam cum lacte in variis nationis tabernis cafaeariis et popinis sectetur est.

[recensere] Principales indicatoriae res sociales

• Exspectantio vitae ortu: 75,24 anni (viri 71,56; feminae 79,06) (anno 2005)
• Taxatio fertilitatis: 2,3 filii pro femina (anno 2005)
• Mortalitas infantilis: 14,4 pro mille natorum vivorum (anno 2004)
• Taxatio analphabetismi: 3,1% (anno 2006) (definitio: homines 15 annos aut plus nati legendo scribendoque inscii)
• Universitates publicae: 37 (anno 1999)
• Universitates privatae: 49 (anno 1999)

[recensere] Cultura

Litteratura Argentina universalis elocutionis nomina habet inter quae Georgius Ludovicus Borges, Iulius Cortázar, Dominicus Faustinus Sarmiento, Adolfus Bioy Casares et Ernestus Sabato eminent.

Pediludium praecipuus Argentinae ludus athleticus est, post quod tenniludium, certamina autocinetica et ludus follis ovati sequuntur. Praecipuus rivalis selectionis Argentinae pediludicae (nominatae "Albicaelestis", Hispanice La Albiceleste) Brasilia est. Popularrimae consociationes pediludicae in Argentina Boca Juniors sive CABJ, River Plate sive CARP, Racing, Argentino Juniors, Gimnasia y Esgrima La Plata, Independiente et San Lorenzo sunt.

Praecipuum Argentini pediludii nomen Iacobus Hermannus Maradona, in Copa Mundi anni 1986 in Mexico Albicaelestis selectionis heros, est et in duplo principatu mundano pediludico manus dux.

Praecipuum autocineticorum certaminum Argentinorum nomen Ioannes Manuel Fangio est, gubernator qui quinquiens Formulae 1 victor mundanus fuit tempore quo gubernatores habiliores et minus autocinetis pendentes erant.

[recensere] Vide etiam

• Nationes Mundi
• Bellum Falklandense