Lingua Iaponica

[[Vicipaedia]]

Haec commentatio vicificanda est ut rationibus qualitatis propositis obtemperet. Quapropter rogamus ut corrigas praecipue introductionem, formam, nexusque et intravicos et intervicos.

-3 (maxdubium) Latinitas huius rei maxime dubia est. Corrige si potes. Vide {{latinitas}}.

Lingua Iaponica 日本語
IPA:	[ ɲihoŋɡo ]
Taxinomia:	lingua ab aliis segregata nisi, ut credunt nonnulli, familiae Altaicae adscribenda
Locutores:	127 000 000
Sigla:	1 ja, 2 jpn, 3 jpn
Status publicus
Officialis	Iaponia
Privata	Brasilia, C. F. A. (praecipue Hawaii), alibi
Litterae:
Scriptura:	Iaponica
Procuratio:
Familiae linguisticae coloribus Vicipaedicis pictae

Lingua Iaponica (Iaponice: 日本語 Nihongo) est lingua quam plus quam 127 000 000 hominum loquuntur, non solum scilicet in Iaponiá, sed ubicumque Iaponici habitant. Habetur in numero linguarum agglutinativarum e familiá Altaicá.

Lingua est insignis ob varietatem pronominum honorificorum, quae respondere creditur copiae dignitatum quibus populi Iaponici disponitur societas. Continet enim formas verborum et vocabula peculiaria quae significant rationem inter eum qui loquitur et quem adloquitur. Sonis distinctis non abundat.

Per plus quam quindecim saecula, lingua Iaponica ferebat linguae Sinicae impressionem. Nam scribitur scriptura ex litteris Sinicis (漢字 kanji) et syllabicis (ひらがな hiragana et カタカナ katakana) ipsisque a systemate Sinico deductis composita. Quin complectitur Iaponicus sermo multa vocabula et formas quae ex lingua Sinica in eum sunt translatae.

Classificatio

Quippe lingua Iaponica est membrum familiae lingualis Iaponicae, sed origo adhuc disputatur a qui linguisticae historicae studeant et habent lingua seposita.

Sunt multae theoriae de ratione linguae Iaponicae et linguarum aliarum (certissimis primis):

• Lingua Iaponica est membrum familiae lingualis Altaicae.^? Aliae linguae in hac caterva sunt lingua Mongolica, lingua Tungusica, lingua Turca, et (pro propositoribus) lingua Coreana. Velut linguae Turca Coreanaque, lingua Iaponica est lingua agglutinativa. Est magnus numerus correspondentiarum^? in vocabulario cotidiano, exempli gratia (Iaponica ad Turcam):
  • ishi (saxum) → daş
  • yon (quattuor) → dört
  • kura (ephippium) → kürtün
  • kiru (scindere) → kir-
  • inu (canis) → it
  • kuro (niger) et kurai (obscurus) → köl (umbra)
  • et cetera
• Lingua Iaponica est cognata linguarum exstinctarum locutarum a historicis Coreae Mantzuriaeque culturis. Exemplum notissimum est Goguryeo (Koguryo, Gogurio); exempla minus nota sunt Baekje (Paekje) et Buyeo (Buyo). Propositores theoriae linguarum Buyonensum usitate non comprehendunt linguam Coreanam modernam velut membrum illius familiae, quia satis constat linguam Coreanam ex linguá antiguá Sillá ventisse.^? Parva harum linguarum scientia, ac ligerae historicae harum culturarum, sunt evidentia primaria. Haec theoria substituta est theoria Altaica.^?
• Lingua Iaponica est cognatus linguae Coreanae. Haec theoria est propter similitudinem grammaticarum linguarum Iaponicae Coreanaeque. Propositores huius theoriae proposuerunt verba cognata ad linguas Iaponicam Coreamque. Haec theoria substituta est theoria Altaica.
• Lingua Iaponica est lingua mixta. Similitudines phonologicales^? et proximitas geographica ad linguas Austronesias subiciunt theoriam linguam Iaponicam est genus lingua mixta.
• Lingua Iaponica est pure^? lingua Austronesia. Non satis constat haec theoria, quia grammatica vocabulariumque Iaponica sunt omnino diversi quam quamlibet lingua Austronesia nota.
• Susumu Ono et aliae linguistae, cum R. Caidvell,^? Susumu Shiba, et Fujiwara Akira, subiecerunt cognationem inter linguas Iaponicam et Tamilensem, membrum familiae lingualis Dravidianae^? locutum^? in Indiá meridiná. Linguae Iaponica Tamilensisque sunt ambo linguae agglutinativae et sua grammatica vocabulariumque sunt similes.

Linguistae historicae quae linguae Iaponicae studeant consentiunt linguam Iaponicam cognatum ad linguas Riuciuanas (cum Ocinavense) esse, ergo linguas Iaponicas existimantur. Apud linguistas, possibilitas cognationis geneticus ad Gogurionem tenet evidentiam fortem, et cognatio ad linguam Coreanam est possibilis sed incertus. Theoria Altaica non satis constat, sed factus est respectabilior nostro tempore, gratias ad Sergei Starostin et alios. Plurimae linguistae reiciunt notionem linguam Iaponicam cognatam esse ad linguas Austronesias, Malaeo-Polynesias, Sino-Tibeticas, vel Tamilensem.

Investigationes linguisticae, velut totae investigationes, possunt mutare propter politicas nationales ac factores alios. Exempli gratia, plurimae linguistae dicunt linguas Dacoromanicam et lingua Reipublicae Moldavicae easdem esse, et diversos nomina pro rationibus politicalibus habere. Iaponia et suos vecinos^? historice non bene convenierunt, ergo studium cognationum linguarum est periculosum, sed minus pericolosum investigatoribus niponicis.

Distributio geographica

Lingua Iaponica est lingua praecipue dicta in Iaponia, et Okinava. In insulá Anguar^?, Lingua Anguar^?, Lingua Iaponica, et Lingua Anglica adhibentur.

Soni

Vocales Iaponicae

Grammatica

Syntaxis

Syntaxis SOV est, et in fine sententiarum verbum fit.

Nomina

Nomina Iaponica neque numeros neque genera neque casus habent. Ergo verbum inu (犬) significare potest 'unum canem, canem, canes, et omnes canes'.

Pronomina

Personales

Pronomina personalia comitatu et genere mutant.

Ego

watakushi (multe^? com)

watashi (com)

atashi (fem)

boku (sim et masc)

emonstravae^?

Praepositinibus utotor^? pro demonstravis.^?
ko (こ)　'hic', so　(そ) 'illd', a (あ) 'illud (procul)'

Verba

Verba personis, numeris, et generibus non coniugant.Ergo verbum hanashita (話した) significare potest 'dixi, dixisti, dixit', etc.

Duo tempora adsunt, praesens et praeteritum.

Verba pro comitatibus mutant:

sententia basica^? = tabe-ta (食べた)

sententia comis = tabe-mashita (食べました)

Utraque sententiarum significat praeteritum verbi 'edendi'.

Particulae Lingua Iaponica significat casus per particulas grammaticas.

ga (が) = nominativus

no (の) = genetivus

(w)o (を) = accusativus (in sermone commune, w non sonatus est)

ni (に) = dativus et ablativus

(h)e (へ) = locativus (per "he" litteram scribitur)

Lingua Iaponica etiam tenet particulam wa (は) (per "ha" scribitur), quae similis est Latinae 'de', sed cum usu nominativi.

Watashi wa	tomodachi ni	hon o	agemasu
私(は)	友達に	本を	あげます
(de) me	amico	librum	do

Wa は vs. Ga　が

Quidem ga subiectum sententiae significat, at wa subiectum orationis significat.

私はマルクスです。　イタリア人です。日本語ができます。
watashi-wa Marukusu-desu. Itaria-jin-desu. Nihongo-ga deki-masu.
Marcus sum. Italus sum. Iaponice dicere possum.
Nota: Nihongo subiectum tertiae sententiae est, sed watashi 'ego' subiectum orationis est.

Vocabularium

Esse

Tria verba de esse adsunt; iru　(いる), aru　(ある), et da　(だ).

aru per nomina non alcres.^?

hon-wa teberu-ni aru. 'Liber est in mensa.'

iru per nomina alcres.^?

inu-wa doko-ni iru-ka. 'Ubi est canis?'

da per omnes nomina statum significat.

hon-wa chisaii-da. 'Liber est parvus.'

inu-wa chisaii-da. 'Canes sunt parvi.' Vel 'Canis est parvus.'

Dies

nichiyoubi (日曜日) 'dies Solis'

getsuyoubi (月曜日) 'dies Lunae'

kayoubi (火曜日) 'dies Martis'

suiyoubi (水曜日) 'dies Mercurii'

mokuyoubi (木曜日) 'dies Iovis'

kinyoubi (金曜日) 'dies Veneris'

doyoubi (土曜日) 'dies Saturni'

Hai「はい」 et Iie「いいえ」

Multe dure converteri.

hai (はい) 'concordat, est, ita', etc. sit. Similis verbi Anglici yes et Francogallici 'oui' est.

iie (いいえ) 'non concordat, non est, non ita, minime, non', etc. sit. Similis verbi Anglici no et Francogallici 'non' est.

Cetera

(Verba similiter latine) esa (餌)/(えさ) 'esca' aut 'cibum'
okiru (起きるu) 'accidere' ('occidere')
iku (行く) 'ire'
namae (名前) 'nomen'
taifu (台風) 'typhon'/'tempestas'

Sententiae Iaponicae utiles

konnichiwa (今日は) 'ave!, avete!, salve!, salvete!'

o genki desu ka? (お元気ですか？) 'Ut vales?'

o-namae wa nan desu ka? (お名前はなんですか?) 'Qui nomen tibi est'?

dochira kara desu ka? (どちらからですか?) 'Unde venis? unde es?'

nihongo o hanashimasu ka? (日本語を話しますか?) 'Loquerisne Iaponice?'

arigatō (ありがとう) 'Gratias ago.'

suki desu (好きです) 'Te amo [vir ad feminam].'

aishiteru wa (愛してるわ) 'Te amo [femina ad virum].'

Vide etiam

• Scriptum Iaponicum

Fontes Latini

• 1632 Colladi Ars Grammaticae Iaponicae Linguae [1] Ars grammaticae Iaponicae linguae by Diego Collado - Project Gutenberg apud www.gutenberg.org
• 1632 Colladi Dictionarium sive thesauri linguae Iaponicae compendium [2]

Nexus externi

• Index Verborum linguae Iaponicae - Latinae (solum verba iuris)
• Cana exerceo (PDF)
• AKSER Brasil - Lingua Iaponica