Aulus Vitellius
E Vicipaedia
Vide etiam paginam fere homonymam: Aulus Vitellius (consul 32)
_01.jpg)
Aulus Vitellius Germanicus (24 Septembris 15 - 22 Decembris 69) erat imperator Romanus ab 2 Ianuarii 69 usque ad mortem, nempe anno quattuor imperatorum.
Index |
[recensere] Familia
Filius erat L. Vitellii (qui consul et gubernator Syriae sub Tiberio meruit) et Sextiliae. Frater minor natu fuit L. Vitellius qui anno 48 consul suffectus creatus est. Vitellius ipse uxorem primam Petroniam, filiam seu sororem Publii Petronii Turpiliani duxit, e qua unum filium Vitellium Petronianum habuit, qui ante 69 mortuus est. Tum Galeriam Fundanam[1] filiam senatoris in matrimonium duxit, e qua filium Vitellium Germanicum et filiam Vitelliam habuit.
[recensere] Cursus honorum
Vitellius Germanicus consul anno 48 et proconsul Africae anno 60 fuit. 1 Decembris 68 Galba eum legatum Augusti pro praetore Germaniae Inferiori praefecit, et gratum inter milites magna cum effusione benignitateque se fecit.
[recensere] Imperator
Nec ambitiosus nec machinans at ignavus et indulgens erat. 2 Ianuarii anni 69 legiones Rheni eum imperatorem pronuntiaverunt. Quamquam a duabus legionibus tantum fulciebatur, Senatus eum accepit. Romae epulas et gladiatores dedit; interim in oriente legiones Dalmatiae et Illyrici favorem Vespasiano dederant.
[recensere] Vitellius gastronomus
Suetonium cenam adventiciam Vitellio a fratre L. Vitellio anno 69 datam descripsit. Idem auctor adseverat: "[Vitellius] praecipue luxuriae saevitiaeque deditus epulas trifariam semper, interdum quadrifariam dispertiebat, in ientacula et prandia et cenas comissationesque, facile omnibus sufficiens vomitandi consuetudine. indicebat autem aliud alii eadem die, nec cuiquam minus singuli apparatus quadringenis milibus nummum constiterunt ... Ut autem homo non profundae modo sed intempestivae quoque ac sordidae gulae, ne in sacrificio quidem umquam aut itinere ullo temperavit, quin inter altaria ... rapta e foco manderet circaque viarum popinas fumantia obsonia vel pridiana atque semesa."[2]
Secundum Tacitum "nemo in illa aula probitate aut industria certavit: unum ad potentiam iter, prodigis epulis et sumptu ganeaque satiare inexplebilis Vitellii libidines. ipse abunde ratus si praesentibus frueretur, nec in longius consultans, noviens miliens sestertium paucissimis mensibus intervertisse creditur."[3] Tanta ad cenas praeparandas et condiendas dispensit ut et saeculis posterioribus fercula nonnulla nomen "Vitellianum" ferebant,[4] quorum tria in Apicio reperiuntur:
- Pisa sive faba Vitelliana (nomen bis usurpatum)
- Porcellum Vitellianum[5]
Vitellius primus inventor fuit "patinae quam ob immensam magnitudinem clipeum Minervae πολιούχου dictitabat"; in hoc ferculum patella ingens argentea facta est, quam Hadrianus postea in culina imperiali repperit et dissolvi iussit. Sive in hoc ferculum sive in aliis, obsonia e Parthia, a Fretu Hispanico et "e regione ultra Oceanum iacente" ad urbem vecta sunt;[2][4] quibus verbis Dio Cassius Indiam vel potius Britanniam indicat.[6] Vitellius a Palatio fugiens, die vitae suae ultimo, "duobus solis comitibus, pistore et coco" paternam domum in Aventino petivit.[7]
[recensere] Fortuna
Vitellius a lectoribus Apicii (vide supra) et a posterioribus praecipue ut gastronomus vel ganeo notus est. Carmine Iohannis Oldham Saturae in Iesuitas, anno circiter 1680 docto, sic memoratur:
- With dainties load your board, whose ev'ry dish
- May tempt cloy'd gluttons or Vitellius wish.[8]
(mensam deliciis onerate, quarum omnis patella vel ganeonum repletorum vel Vitellii ipsius cupiditatem sollicitet).
[recensere] Mors
Vitellius abdicare voluit sed praetoriani non siverunt. Cum Vespasianus Romam inivisset, Vitellius necatus est.
[recensere] Fontes de vita et principatu Vitellii
- Aurelius Victor, De Caesaribus 8
- Dio, Historia Romana liber 64
- Epitome de Caesaribus 8
- Eutropius, Breviarium 7.18
- Suetonius, De vita Caesarum liber 7 "Vitellius"
- Tacitus, Historiae
[recensere] Notae
- ↑ Propinqua erat Publii Galerii Trachali, consulis ordinarii anni 68.
- ↑ 2.0 2.1 Suetonius, De vita Caesarum "Vitellius" 13.
- ↑ Tacitus, Historiae 2.95; similiter Dio Cassius apud Xiphilinum, Epitome historiarum Dionis Cassii 193-194 R.St.
- ↑ 4.0 4.1 Xiphilinus, Epitome historiarum Dionis Cassii 193-194 R.St.
- ↑ Apicius sive De re coquinaria 5.3.5, 5.3.9, 8.7.7.
- ↑ A. Dalby, "Dining with the Caesars" in Food and the Memory ed. Harlan Walker (Totnes: Prospect Books, 2001. ISBN 1-903018-16-1) p. 73.
- ↑ Suetonius, De vita Caesarum "Vitellius" 16.
- ↑ Apud Charles L. Murison (ed.) Suetonius: Galba, Otho, Vitellius (Londinii: Bristol Classical Press, 1992) p. 161.
[recensere] Nexus externi
[recensere] Bibliographia
- "Vitellius. II. 2" in Der kleine Pauly: Lexikon der Antike edd. Konrat Ziegler, Walther Sontheimer (Artemis, 1975; DTV, 1979)
 |
Vicimedia Communia plura habent quae ad Aulus Vitellius spectant. |
| Antecessores: Tiberius Claudius Caesar Augustus IV et Lucius Vitellius III |
Consul 48 cum Lucio Vipstanio Poplicola |
Successores: Gaius Pompeius Longus Gallus et Quintus Veranius |
