Philosophia
Vide etiam paginam fere homonymam: 227 Philosophia
Philosophia (-ae, f.), etymologice 'amor sapientiae' (Graece: φιλεῖν 'amare' + σοφία 'sapientia'), est studium sapientiae vel veritatis, per investigationem principiorum cogitationis humanarumque actionum. Qui philosophiae se dedicant philosophi nominantur.
"Philosophia individua dimittit; neque impressiones primas individuorum, sed notiones ab illis abstractas complectitur; atque hoc prorsus officium est atque opificium rationis" (Franciscus Baco, De dignitate).
Id verbum a Pythagora fictum est, quia sapientiam deus privilegium habebat et nolebat se ipsum sapientem (sophos) haberi. "Amator sapientae" (vel scientiae) igitur malebat.
Philosophia hodierna multas definitiones habet, inter eas:
- Criticum studium omnium humanarum quaestionum;
- Rationale studium omnis sapientiae humanae;
- Studium quaestionum, quibus responsa non sint absoluta.
Partes speciales philosophiae sunt philosophia mentis, philosophia scientiarum, philosophia orationis, philosophia historiae, philosophia religionis, et cetera.
Index |
Notiones philosophiae[recensere]
Inter notiones philosophiae sunt philosophari; esse, essentia, quidditas, haecceitas, substantia, existentia, res, realitas; perceptio, spatium, tempus, conscientia, veritas; ratio, mens, memoria, voluntas, desiderium; bonus, officium, virtus, libertas; natura, societas, iustitia, potestas, civitas; ars, labor, historia, illuminatio, cosmotheoria.
Divisio[recensere]
Praecipuae philosophiae notiones realitatis et veritatis (in metaphysica, logica et ontologia), sapientiae (in epistemologia), boni et iustitiae (in ethice et oeconomia politica), et pulchritudinis (in Aesthetica) sunt.
Philosophia dividitur in:
1. Philosophia essendi (seu Metaphysica), quae subdividitur in:
1.1 Metaphysica generalis (seu Ontologia) et
1.2 Metaphysica specialis.
Ontologia dividitur in:
1.1.1 Generalis (in qua Aesthetica, Calologia seu Theoria artis est)
1.1.2 Aetiologia et
1.1.3 Categorologia,
Metaphysica specialis dividitur in:
1.2.1 Theologia naturalis (seu Theodicea seu Soteriologia),
1.2.2 Cosmologia (seu Philosophia Naturae, Cosmologia metaphysica, Cosmologia philosophica) et
1.2.3 Philosophia hominis (seu Psychologia metaphysica, Psychologia philosophica, Psychologia rationalis, Anthropologia philosophica).
2. Philosophia cognoscendi (seu Critica, Epistemologia, Gnosologia, Theoria cognitionis, Phaenomenologia, Logica materialis, Logica maior, Criteriologia, Ideologia, Methodologia)
3. Philosophia operandi (seu Ethica, Philosophia moralis, Moralitas, Axiologia et Sociologia philosophica). Subdividitur in
3.1 Ethica generalis et iustitia socialis
3.2 Ethica specialis (in qua Philosophia politica vel oeconomia politica est).
Logica (Logica formalis seu Logica minor) scientia quae agitur de causis alteris non est, sed de causis inmediatis. Cum Mathematica, scientiae formales sunt.
Historia philosophiae[recensere]
Plurum philosophorum nomina discere poteris s.v. Index philosophorum.
Philosophia Occidentalis[recensere]
Graecia[recensere]
Origo philosophiae[recensere]
Occidentalis traditio coepit in Graecia. Res prima fuit indagatio ἀρχῆς id est principii mundi. Philosophi praeclari fuerunt:
- Anaxagoras
- Anaximander
- Anaximenes
- Democritus
- Diogenes
- Empedocles
- Heraclitus
- Parmenides
- Pythagoras
- Thales
- Xenophanes
- Zeno Eleates
Philosophia classica[recensere]
Circa 400 a.C.n., disputatio facta est cogitatio de homine. Philosophi, qui creaverunt classicam philosophiam in Europa, fuerunt:
Philosophia hellenistica[recensere]
- Chrysippus
- Cleanthes
- Epictetus
- Epicurus
- Plotinus
- Pyrrho Eleus
- Neoplatonismus
- Sextus Empiricus
- Zeno Citieus
Roma[recensere]
Romani eandem ferme viam rationemque philosophandi, i.e. sapientiam adfectandi, secuti sunt ac Graeci. Praeclari philosophi erant:
- Stoicismus
- Aurelius Augustinus
- Marcus Aurelius
- Cassiodorus
- Lactantius
- Titus Lucretius Carus
- Philodemus
- Minucius Felix
- Seneca
- Severinus Boethius
- Marcus Tullius Cicero
- Marius Victorinus
Mediaevalis philosophia[recensere]
- Anselmus Cantuariensis
- Thomas Aquinas, Doctor Angelicus
- Avicenna
- Petrus Abaelardus
- Averroes
- Bernardus Claraevallensis
- Boethius Dacii
- Petrus Damiani
- Robertus Capito
- Robertus Grosseteste
- Albertus Magnus Doctor Universalis
- Rogerius Baco
- Bonaventura
- Petrus Lombardus, Magister Sententiarum
- Raimundus Lullius
- Eckhartus de Hochheim, Doctor Seraphicus
- Ioannes Duns Scotus, Doctor Subtilis
- Guillelmus de Ockham, Doctor Incincibilis
- Ioannes a Ripa, Doctor Subtilissimus
- Franciscus Petrarcha
Philosophia Temporis Renatarum Artium[recensere]
- Nicolaus Cusanus Cardinalis
- Nicolaus Copernicus
- Iordanus Brunus Nolanus, frater
- Renatus Cartesius
- Petrus Gassendus
- Ioannes Ludovicus Vives
- Benedictus de Spinoza
- Carolus Bovillus
- Thomas Campanella
- Marsilius Ficinus
- Ioannes Picus de Mirandola
- Franciscus Patritius
- Bernardinus Telesius
- Rodolphus Agricola
- Petrus Ramus
- Laurentius Valla
- Faber Stapulensis
- Franciscus Suarez
- Franciscus de Victoria Nova
- Dominicus de Soto
- Benedictus Pereira
- Petrus Pomponatius
- Augustinus Steuco
- Theodoros Gazes
- Basilius Bessario
- Iohannes Althusius
- Iohannes Bodin
- Donatus Giannotti
- Samuel Pufendorf
- Iohannes Locke
- Godefridus Guilielmus Leibnitius
Hodierna philosophia[recensere]
.jpg)
- David Hume
- Iohannes Stuart Mill
- Fridericus Nietzsche
- Georgius Wilhelmus Fridericus Hegel
- Iohannes Fichtius
- Immanuel Kantius
- Carolus Popper
- Balduinus de Bodinat
Philosophia pessimismi[recensere]
Philosophia Institiae Socialiae[recensere]
Philosophia neo-Aristoteliana[recensere]
Philosophia analytica[recensere]
- Ludovicus Wittgenstein
- Bertrand Russell
- Gottlob Frege
- Tadeusz Kotarbinski
- Alfredus Tarski
- Georgius Henricus von Wright
Philosophia marxistica[recensere]
Philosophia existentialistica[recensere]
Philosophia post-moderna[recensere]
Philosophia phaenomenologica[recensere]
- Phaenomenologia
- Martinus Heidegger
- Edmundus Husserl
- Emmanuel Lévinas
- Ioannes Lipps
- Maximus Scheler
- Editha Stein
- Ioanna Arendt
- Iohannes Paulus II
Hermeneutica[recensere]
Philosophia Sinica[recensere]
Philosophia Indica[recensere]
Vide etiam[recensere]
Nexus externi[recensere]
- Wikisource
- Scholasticon bibliotheca
- Corpus scriptorum latinorum
- Scholasticon bibliotheca
- Corpus scriptorum latinorum
- Philosophia
- Encyclopedia
- Situs Hispanicus philosophiae
- Situs Universitatis Jean Moulin Lugduni 3
- Academie Grannopolis
- Atrium
- Bibliotheca philosophiae
- Bibliotheca
- Biographiae et citationes philosophorum et scriptores athei
| Archaeologia · Civilitas · Geographia · Historia · Ius · Linguistica · Oeconomia · Philosophia · Psychologia · Sociologia | |
