Roman numeral 10000 CC DD.svg
Mille Paginae.png

Aristoteles

E Vicipaedia
Salire ad: navigationem, quaerere
Aristotelis protome fortasse post Lysippum saeculo fere I/II p.C.n. sculpta (olim Collectus Borgesii, hodie in Museo Lupariensi Lutetiae: Ma 80 bis)
Aristoteles, a Raphaele Sanctio Urbinate in "Schola Atheniensi" pictus

Aristoteles (-is), litteris Graecis Ἀριστοτέλης (384 a.C.n.322 a.C.n.) fuit philosophus Graecus, discipulus Platonis, magister Alexandri Magni. Cum Platone et Socrate, Platonis magistro, Aristoteles inter conditores philosophiae Occidentalis principales celebratur. Scripta eius, multas res tractantia inter quas physica, poësin, theatrum, musica, logica, rhetorica, politica, civitatum administrationem, ethica, biologia, zoologia, systema philosophiae constituunt quod mores et aestheticam, logicam et scientiam, civiles rationes et metaphysicam comprehendit.

Vita[recensere | fontem recensere]

Aristoteles anno 384 a.C.n.[1] Stagiris in Chalcidice natus (atque inde Stagirites nonnumquam agnominatus), filius fuit Nicomachi. E fontibus satis tardis constat Nicomachum medicum meruisse apud Amyntam III Macedonum regem,[2] sed mortuum filio etiam parvo: quem deinde tutorem habuisse Proxenum Atarneum.[3] Aristoteles annum agens undevicesimum Athenas ad Academiam venit ut discipulus Platonis foret ibique annos fere viginti manebat. His annis iam Philippum Macedonem (Amyntae filium) cognovisse constat, apud quem legationem pro Atheniensibus conduxerit.[4] Platone nuper mortuo, eodem fere tempore quo Speusippus Academiam dirigere coeperit, Aristoteles abiit una cum amico Xenocrate (Speusippi successore futuro). Ambo iuxta Hermiam Atarneum tyrannum, olim contubernalem, Assum migraverunt in Troade philosophiamque docuere incipiebant.[5] Ibi Aristoteles Pythiam, filiam adoptivam Hermiae, uxorem duxit. Anno fere 344 insulam Lesbum petivit.[6]

Anno 343/342, suadente Philippo rege, Aristoteles ad Macedoniam reditus est, Alexandro, Philippi filio, magister studiorum.[7] Scholam igitur in urbe Mieza Emathiae constituit ubi tam Alexandrum quam alios iuvenes nobiles instruxit, inter quos enumerantur Cassander[8] et Marsyas Pellaeus, qui postea librum de Alexandri educatione scripsit.[9] Philippus patronus et post eum Alexander discipulus liberalissime inquisitiones Aristotelis collaboratorumque favebant de rebus geographicis, historicis et naturalibus.[10]

Anno 335, Philippo nuper interfecto, Alexandro rege, Aristoteles Athenas rediit. Ibi amicus Xenocrates Academiam regebat. Aristoteles Lyceum hortum ad templum Apollinis Lycei iacentem in scholam convertit. Discipulos multos eruditosque circum se congessit. Docere solebat dum per hortum circumambulat. Schola igitur philosophica quam hoc tempore condidit aut "Lyceum" appellatur a nomine horti aut "Peripatos" propter ambulationes (Graece περίπατος "circumambulatio"). Ibi docuit scholamque direxit usque ad annum 323, quo anno ad Chalcidem fugit, ne a Macedonum hostibus necaretur. Ibi anno 322 mortuus est.

Ex uxore Pythia, Hermiae filia, filiam Pythiam genuit, sed e concubina Herpyllide filium Nicomachum. Rector scholae peripateticae secundus, Aristoteli successor, fuit amicus et discipulus Theophrastus.

Philosophia Aristotelis[recensere | fontem recensere]

Aristoteles metaphysicam et ethicam studuit, sed etiam scientiam et litterarum intererat. Libros de physica et metaphysica, de litteris, zoologia, ethica, politica, biologia scripsit. Theoriam Formarum Platonis opponens, postulavit originem scientiae esse observationem rerum. Ipse dixit homines scientificos vel philocophicos debere rem exponere ut causas intellegant. Quattuor causas nominavit, quae sunt: causa materialis, causa formalis, causa efficiens, causa finalis.

Roma victa, opera Aristotelis in Europae memoria mortua sunt, sed multum valuerunt in philosophia Arabica sicut Alkindus, Alpharabius et Avicenna, itaque ad philosophiam Occidentalem philologiamque relata sunt.

Opera[recensere | fontem recensere]

Opera quae false Aristoteli adscripta esse putantur asterisco (*) notantur:

Vide etiam[recensere | fontem recensere]

Notae[recensere | fontem recensere]

  1. Hi anni—primum dimidium anni Olympiaci 384/3, et anno 322 paulo ante mortem Demosthenis—ab Augusto Boeckh demonstrati sunt (Kleine Schriften VI 195); vide etiam Felix Jacoby (FGrHist 244 F 38); et Ingemar Düring, Aristotle in the Ancient Biographical Tradition (Göteborg, 1957), p. 253.
  2. Suda s.v. "Ἀριστοτέλης" Textus
  3. Ammonius p. 44 Buhle
  4. Diogenes Laertius, Vitae philosophorum 5.2
  5. Diogenes Laertius, Vitae philosophorum 5.6-7
  6. Ibi cum Theophrasto, olim contubernali, futuro successore, degisse et laboravisse censetur, fontibus de hac re carentibus
  7. Plutarchus, "Vita Alexandri" 5; Quintilianus, Institutio oratoria 1.1
  8. Plutarchus, "Vita Alexandri" 74
  9. Adduntur, sed certitudine minori, Callisthenes, Nearchus, Harpalus, Ptolemaeus: hic autem natu multo maior fuit atque alii.
  10. Aelianus, Varia historia 5.19; Athenaeus, Deipnosophistae 398e; Plinius maior, Naturalis historia 8.17

Bibliographia[recensere | fontem recensere]

Encyclopaedica
  • Anagnostopoulos, Georgios, ed. A Companion to Aristotle. Cicestriae: Wiley-Blackwell, 2009. ISBN 9781405122238.
  • Barnes, J. The Cambridge Companion to Aristotle. Cantabrigiae: Cambridge University Press, 1995.
  • Shields, Christopher, ed. The Oxford Handbook of Aristotle. Oxonii: Oxford University Press, 2012. ISBN 9780195187489.
De vita et philosophia
  • Ackrill, J. Aristotle the Philosopher. Oxonii: Oxford University Press, 1981.
  • Jaeger, W. Aristotle: Fundamentals of the History of his Development. Oxonii: Oxford University Press, 1934.
  • Lear, J. Aristotle: the Desire to Understand. Cantabrigiae: Cambridge University Press, 1988.
  • Ross, W. D. Aristotle. Londinii: Methuen, 1923.
  • Shields, C. Aristotle. Londinii: Routledge, 2007.
De scriptis
  • Shute, Richard. On the History of the Process by which the Aristotelian Writings Arrived at their Present Form. Oxonii: Clarendon Press, 1888 Textus apud archive.org
Aliae encyclopaediae

Nexus externi[recensere | fontem recensere]

Wikisource-logo.svg Vide Aristoteles apud Vicifontem.