Roman numeral 10000 CC DD.svg

Morbus Parkinson

E Vicipaedia
Salire ad: navigationem, quaerere
Schlaegel und eisen yellow.svg -2 Latinitas huius rei dubia est. Corrige si potes. Vide {{latinitas}}.
Esculaap4.svg
Cave: notitiae huius paginae nec praescriptiones nec consilia medica sunt.
Paralysis agitans aegrotus Parkinsoni.

Morbus Parkinson[1] vel Parkinsoni,[2] seu paralysis agitans,[3][2] est morbus secundus[4] frequentissimus neurodegenerativus qui homines aetatis post 60 annos aliquando afficit cuius natura est tremores, praecipue digitium, manuum, rigentes musculi, tardus orationis, inconcinnus incessus et vultus similiter personae, ac saepe cum dementia et depressione. Morbus Parkinson in morbis corpusculis Leweyanis est. Effectus neurodegenerativarum mutationum conspicuus est defectio cellularum in substantia nigra sitarum, in regione medii cerebri quae dopaminum secernunt. Causa mortium nulla ratione nondum videri potest.

Alpha-synucleinum in corpusculis Leweyanis neuronorum incasorum

Pathologia[recensere | fontem recensere]

Ad huius morbis neurodegenerativae pathologiam pluria neurona perire attinet. Causa pro ista neurodegeneratione aggregatio pathologica proteini alpha-synucleinum non solum in cerebri substantia nigra sed autem corpus aliis regionibus videatur.

Alpha-Synucleinum[recensere | fontem recensere]

Alpha-synucleinum est proteinum praesynapticum locatum, forma cuius mutata, id est phosphorylata, investigatione immunohistochemica tunc in neuronorum cytoplasmate incasorum videri potest. Distributio profecto alpha-synucleini notabilis: proteinum phosphorylatum enim ab initio non in substantia nigra inveniri potest, verum in nucleo dorsali nervi vagi et in bulbo olfactorio[5]. Praeterea alpha-synuleinum in plexibus neuronorum stomachi[6] et colo hominis[7] demonstratum est. Ex eo hypothesis irruptionum dualium (Anglice: dual hit hypothesis) ortus morbi Parkinson emanavit.

Symptomata motuum[recensere | fontem recensere]

Potestas scribendi minuetur. Hoc exemplum Ioannes Martinus Charcot anno 1879 divulgavit.

Auctores liberorum definitivorum symptomata et rigorem et tremorem et akinesem afferre solebant. Rigor est firmitas et immobilitas inusitata musculorum. Tremor est motus commeans manus sive bracchii cum frequentia celeriore (circiter 5/s). Akinesis motuum absentia describit, plerumque vero motuum paupertas invenitur, itaque bradykinesis appellatur. Qua in re equidem haec symptomtata deesse aut deminuta esse posse non ignoratote aut potius alia addi.

Micrographia (scriptura)[recensere | fontem recensere]

Iam ab morbis initio potestas scribendi diminuitur: symptoma non rarum est scriptura minor, quod (micrographia) nominatum est[8]. Interim investigationibus novioribus duo typi micrographiae distinguitur: micrographia consistens (scriptura perpetuo parva) et micrographia progressiva (scriptura litteris primis normale tum magnitudinis minoris progressivae)[9].

Symptomata systematis nervosi autonomici[recensere | fontem recensere]

Iam mature in morbi cursu mutationes systematis nervosi autonomici observantur. Palpitationes cordis, calor, frigus, sudor, insomnia, digestionis sexualitatisque perturbationes prodire possunt[10].

Aliae cum morbo Parkinson sociatae pertubationes (symptomata non motuum)[recensere | fontem recensere]

Symptomata non motuum frequentissima sunt fatigatio, pavor, dysaesthesiae cum doloribus[11]

Dolores[recensere | fontem recensere]

De doloribus duae partes (67.6%) aegrotorum queruntur[12]. Hae cum hypostimulatio tum hyperstimulatio systematis dopaminergici convenire possunt, etiamnunc illius non rationem habentes.

Mutationes psychicae[recensere | fontem recensere]

Cum procedat morbus sic plerumque inter gradum crescentum mutationes psychicae observari poterunt, id sunt per exemplum symptomata depressionis sive dementiae sive psychotica.

Non modo morbi hi secundarii mortalitatem crescere sinant sed etiam tractationes eorum conectere possint. Weintraub et al. (2016)[13] substantias antipsychoticas singulares mortalitatem magis quam duplicare (Haloperidolum (etiam x 5,1), Olanzapinum, Risperidonum, Quetiapinum) posse demonstraverunt.

Classificationes[recensere | fontem recensere]

Propter causam quattuor typi dividuntur:

  • Parkinsonismus idiopathicus sive primarius — huius typi causa secundaria ignota
  • Parkinsonismus hereditarius — cum causa sive contextus genetica
  • Multorum systematum atrophia ("MSA"), Degeneratio corticobasalis
  • Parkinsonismus secundarius — cum causa sive causis aliis, per exemplum: medicamento, tumore

Classificatio Societatis internationalis perturbationum Parkinson motuumque (MDS)[recensere | fontem recensere]

Morbus Parkinson praecox[recensere | fontem recensere]

Societas internationalis perturbationum Parkinson motuumque (MDS) morbum Parkinson praecocem in gradus tres dividi commendavit[14]:

  • occultus (preclinical) — processus neurodegenerativi exorsi sunt sed sine symptomatibus signisque.
  • prodromalis (prodromal) — Symptomata signaque praesentia sed nondum ad morbum definiendum apta
  • apertus (clinical) — diagnosis in praesentia classicorum signorum motuum

Scala Hoehn et Yahr[recensere | fontem recensere]

Anno 1967 medici Margareta Hoehn et Melvinus Yahr divisionem aestimationis gravitatis morbi divulgaverunt[15]. Interim scala amplificata utitur.

Gradus Scala Hoehn et Yahr amplificata
1 Perturbatio unilateralis
1.5 Perturbatio unilateralis atque axialis
2 Perturbatio bilateralis sine debilitatione librae
2.5 Morbus bilateralis cum compensatione ad examen tractus
3 Morbus bilateralis levis ad moderatum sed nonnullum instabilitas posturalis; corporis independente
4 Debilitas gravis; adhuc potentia eundi standive sine auxilio
5 Sella rotale dependens sive in lecto contentum praeter subventum

Rationes therapiarum[recensere | fontem recensere]

Therapia pharmacologica morbi Parkinson: L-DOPA, COMT inhibtores, dopamini agonistae, MAO-B inhibitores in usu sunt.

Medicamenta ad motum proferendum emendandumque[recensere | fontem recensere]

Diversae rationes tractationis pharmacologicae notae sunt:

L-DOPA (laevo-dihydroxy-phenyalaninum)[recensere | fontem recensere]

L-DOPA semper cum inhibitore DOPA decarboxylasis (benserazidum sive carbidopa) datur. Ad morbum Parkinson tractandum L-DOPA ex omnibus medicamentis simul placidissimum et efficacissimum est. Dosis altior invicem morbi progressui faveat radicalesque liberas formans[16]. Paulo detrimentosiores in utendo sunt inconstantiae effectus.

COMT inhibitores[recensere | fontem recensere]

Pars katabolismi enzymum catechol-O-methyl-transferasis (COMT) in cellulis neuroglialibus imprimis catecholaminorum neurotransmissores frangit. Ad hunc modum inconstantiae effectuum L-DOPAi deminui possunt. Inhibitores catechol-O-methyl-transferasis sunt entacaponum, opicaponum, tolcaponum. Opicaponum semel in die (vesperi) sumitur, sed entacaponum atque tolcaponum ter.

Dopamini agonistae[recensere | fontem recensere]

Dopamini agonistae sunt apomorphinum, bromocriptinum, cabergolinum, lisuridum, pergolidum, piribedilum, pramipexolum, ropinirolum, rotigotinum.

MAO-B inhibitores[recensere | fontem recensere]

MAO-B (monoaminorum oxidasis B) inhibitores sunt rasagilinum, safinamidum, selegilinum.

NMDA antagonistae[recensere | fontem recensere]

N-Methyl-D-Aspartati (NMDA, glutamati) antagonistae sunt amantadinum et budipinum.

Anticholinergica[recensere | fontem recensere]

Anticholinergica sunt biperidenum et procyclidunum.

Clari homines affecti[recensere | fontem recensere]

Nexus interni

Notae[recensere | fontem recensere]

  1. "Morbus Parkinson ... Parkinsonismus secundarius [etc.]": vide G20-G26 apud Stetoskop
  2. 2.0 2.1 "Morbus Parkinsoni": J. J. E. van Everdingen, et A. M. M. Eerenbeemt (2012), Pinkhof Geneeskundig woordenboek, ed. 12a (Houten: Bohn Stafleu Van Loghum).
  3. G. D. Arnaudov (1964), Terminologia medica polyglotta: Latinum-Bulgarski-Russkij-English-Français-Deutsch (Sofia: Editio medicina et physcultura).
  4. post morbum Alzheimerianum
  5. Del Tredici K, Rub U, De Vos RA, Bohl JR, Braak H (2002). Where does parkinson disease pathology begin in the brain? J Neuropathol Exp Neurol 61: 413-26. (Unde cerebro pathologia morbi Parkinson suscipit?) (Anglice)
  6. Braak H, De Vos RA, Bohl J, Del Tredici K (2006) Gastic 𝛼-synuclein immunoresctive inclusions in Meissner's and Auerbach's plexuses in cases staged for Parkinson's disease-related brain pathology. Neurosci Lett 396: 67-72.
  7. Shannon KM et al. (2012). 𝛼-synuclein in colonic submucosa in early untreated Parkinson's disease. Mov Disord 27: 709-15.
  8. McLennan JE, Nakano K, Tyler HR, Schwab RS (1972). "Micrographia in Parkinson's disease". J Neurol Sci 15: 141-52 
  9. Pinto S, Velay JL (2015). "Handwriting as a marker for PD progression: a shift in paradigm". Neurodegener Dis Manag: 367-9 
  10. Galvez-Jimenez N, Lugo-Sanchez R, Khan T (2017): Autonomic Issues in Parkinson's Disease, societas internationalis pertubationum Parkinson motuumque (MDS)
  11. Barone P, Antonini A, Colosimo C, Marconi R, Morgante L, Avarello TP, Bottacchi E, Cannas A, Ceravolo G, Ceravolo R, Cicarelli G, Gaglio RM, Giglia RM, Iemolo F, Manfredi M, Meco G, Nicoletti A, Pederzoli M, Petrone A, Pisani A, Pontieri FE, Quatrale R, Ramat S, Scala R, Volpe G, Zappulla S, Bentivoglio AR, Stocchi F, Trianni G, Del Dotto P (Nov. 2009). "The PRIAMO study: A multicenter assessment of nonmotor symptoms and their impact on quality of life in Parkinson's disease". Mov Disord 24: 1641-9 
  12. Broen MP, Braaksma MM, Patijn J, Weber WE (4 2012). "Prevalence of pain in Parkinson's disease: a systematic Review using the modified QUADAS tool". Mov Disord 27: 480-4 
  13. Weintraub D. et al. (2016). Association of antipsychotic use with mortality risk in patients with Parkisnon disease. JAMA Neurol 3(5): 535-541
  14. Berg D, Postuma RB, Adler CH, Bloem BR, Chan P, et al. (Oct 2015). "MDS research criteria for prodromal Parkinson's disease". Mov Disord 30: 1600-11 
  15. Hoehn M, Yahr M (1967). "Parkinsonism: onset, progression and mortality". Neurology 17 (5): 427–42 
  16. Müller T (6 2013). "Detoxification and antioxidative therapy for levodopa-induced neurodegeneration in Parkinson’s disease". Expert Rev Neurother 13: 707-18 

Nexus externi[recensere | fontem recensere]