Bellum Orbis Terrarum Primum
Bellum Orbis Terrarum I et Bellum Mundanum I, sed primo Magnum Bellum,[5] appellatum, fuit bellum globale in Europa conditum quod ab 28 Iulii 1914 ad 11 Novembris 1918 saeviit. Plerumque appellabatur Magnum Bellum et Bellum Orbis Terrarum ab initio usque ad inceptum Belli Orbis Terrarum II anno 1939, et postea Primum Bellum Orbis Terrarum et Bellum Orbis Terrarum I. Implicavit omnes orbis terrarum magnas potestates,[6] quae in duabus consociationibus convenerunt: Socii (in Pacto Triplice Britanniarum Regni, Franciae, et Russiae fundato) et Mediae Potestates (primum in Societate Triplice Germaniae, Imperii Austro-Hungarici, et Italiae fundata; sed, quia Austria-Hungaria se contra pactum gesserat, Italia bellum primum non gessit).[7] Hae consociationes et commutatae sunt (Italia pro Sociis pugnavit) et creverunt cum aliae civitates bellum committerent. Ad extremum plus quam 70 000 000 militiarum, inter quas 60 000 000 Europaei, decuriati sunt in uno ex maximis bellis notis.[8][9] Plus quam nonagies decies centena milia pugnatorum interfecti sunt, plerumque quia arma ob technologiam novam multo exitiosiora facta erant, sine paribus emendationibus tutelae, mobilitatis, medicinae. Quod spectat ad mortes, certamen fuit sextum a maximo in historia orbis terrarum, quam ob rem varias mutationes sociales, imprimis civiles, sicut res novae in multis civitatibus a belli excidium adfectis, exaggeravit.[10]
Ob multas causas coepit bellum. Una ex diutinis belli causis fuit imperialistica consilia externa magnarum Europarum potestatum, inter quas Imperium Germanum, Imperium Austro-Hungaricum, Imperium Ottomanicum, Imperium Russicum, Imperium Britannicum, Respublica Francica, et Italia. Caedes die 28 Iuni 1914 Archiducis Francisci Ferdinandi, heredis Austriae-Hungariae, a quodam nationalista Iugoslavico Seraii in Bosnia et Herzegovina effecta fuit proximum belli calcar. Evenit ut Austria-Hungaria ultimatum contra Regnum Serbiae ediceret.[11][12] Nonnullis foederibus per priora decennia factis invocatis, maiores potestates intra unum mensem bellum gerebant, atque per earum colonias, certamen circa orbem terrarum mox extensum est.
Die 28 Iulii, Austria-Hungaria contra Serbiam,[13][14] Germania contra Belgium, Luxemburgum, et Franciam, atque Russia contra Germaniam bellum intulerunt. Itinere Germano in Lutetiam compresso, Frons Occidentalis continuum proelium terendi factum est, cuius linea fossarum minime usque ad 1917 commutata est. In Oriente, exercitus Russicus copias Austro-Hungaricas prospere pugnavit, sed ex Borussia Orientali et Polonia ab exercitu Germano reiectus est. Aperti sunt frontes additi postquam Imperium Ottomanicum anno 1914, Italia et Bulgaria anno 1915, et Romania anno 1916 bellum susceperant. Imperium autem Russicum Martio 1917 conlapsum est, et Russia post Octobris Revolutionem eodem anno bellum deposuit. Post incursionem Germanam secundum frontem occidentalem anno 1918, Socii in serie prosperarum impetuum Germanos reppulerunt exercitus, et copiae Civitatum Foederatarum fossas intrare coepit. Germania, quae nunc suos homines seditiosos pugnabat, indutias die 11 Novembris 1918 dedit, deinde Dies Indutiarum appellato. Socii tandem victores bellum confecerunt.
Eventus in frontibus domesticis fuerunt tam tumultuosi quam in frontibus proelii, cum bellatores hominibus opibusque oeconomicis ad pugnandum bellum universum uti conarentur. Ante finem belli, quattuor maiores potestates imperiales—imperia Germanum, Russicum, Austro-Hungaricum, Ottomanicum—exsistere desierunt. Civitates quae imperia Germanicum et Russicum successerunt multas amiserunt terras, cum imperia Austro-Hungaricum et Ottomanicum omnino diruerentur. Geographica Europae Mediae tabula in nonnullas civitates minores descripta est.[15] Societas Civitatum ad prohibendum alium talis magnitudinis certamen constituta est. Nationalismus Europaeus a bello amplificatus, dissolutio imperiorum, significationes cladis Germaniae, et impedimenta ex Foedere Versaliensi orta, causae habentur quae Belli Orbis Terrarum II incitaverunt.[16]
Index |
Nomina [recensere]
In Canada, Maclean's Magazine Octobre 1914 inquit "Nonnulla bella se nominant. Hoc est Magnum Bellum."[17] Tempore inter bella, bellum in variis linguis saepissime Bellum Orbis Terrarum et Magnum Bellum appellatum est. Altero autem magno bello anno 1939 conflato, nomina Bellum Orbis Terrarum Primum et Primum Orbis Terrarum Bellum in variis linguis usu recepta sunt. Anglice, historici Britannici et Canadienses First World War (Primum Orbis Terrarum Bellum) et Americani World War I (Bellum Orbis Terrarum I) anteponebant; ambo nomina tempore inter bella adhibita erant. Theodisce, nomen Erster Weltkrieg (Primum Orbis Terrarum Bellum) primum Septembre 1914 ab Ernesto Haeckel, philosopho Germano, adhibitum est; qui inquit, "sine dubio, cursus et proprietas terribilis 'Belli Europaei' . . . pleno verbi sensu fiet bellum orbis terrarum primum."[18] Praeterea, The First World War fuit nomen libri historici a Carolo à Court Repington, praefecto et actorum diurnorum scriptore, anno 1920 divulgati.
Scaena [recensere]
Commentatio principalis: Causae Primi Belli Orbis Terrarum
Saeculo undevicensimo, maiores potestates Europaeae strenue enisae sunt ut libratum potestatis statum per Europam retinerent, quod iam ante 1900 multiplex foederum civilium militariumque rete per continentem effecerat.[7] Haec foedera anno 1815 coeperant, in Foedere Sancto inter Borussiam, Russiam, et Austriam. Tum, Octobre 1873, Otto von Bismarck, cancellarius Germanus, Foedus Imperatorum Trium (Germanice Dreikaiserbund) inter monarchas Austro-Hungariae, Russiae, et Germaniae composuit. Hoc foedus autem defecit quia Austro-Hungaria et Russia consiliis in Balcania consentire non poterant; quo facto, Germania et Austro-Hungaria foedus inter se anno 1879 composuerunt, Foedus Duplex appellatum. Quod visum est modus quo Germania et Austro-Hungaria pondus Russicum in Balcania resistere posset, cum Imperium Ottomanicum debilitari persistebat.[7] Anno 1882, expansum est hoc foedus, ut Italiam comprehenderet, in re quae Foedus Triplex facta est.[19]
Post 1870, certamen in Europa praecipue per accurate excogitatum foederum rete a Bismarck instructum inter Imperium Germanicum et reliquium Europae diu aversum est; qui praesertim laborabat ut Russia cum Germania consisteret ad prohibendum bellum frontium binorum contra Franciam et Russiam. Cum autem Gulielmus II regnum ut Imperator Germanum (Kaiser) exciperet, Bismarck se a munere removere coactus est, cuius compositio foederum paulatim neglegebatur. Exempli gratia, Kaiser anno 1890 Foedus Detrimentum Resartum cum Russia renovare noluit. Anno 1892, Foedus Franco-Russicum ad resistendam vim Foederis Triplicis compositum est. Anno 1904, Britanniarum Regnum et Francia Conventum Come, seriem pactorum, atque anno 1907, Britanniarum Regnum et Russia Pactum Anglo-Russicum composuerunt. Haec pacta, cum ritam societatem inter Britanniarum Regnum et Franciam atque inter Britanniarum Regnum et Russiam non instituerent, efficienter fecerunt ut ingressio Britannica in certamen futurum quod Franciam vel Russiam implicaret veri similis esset; unde compositio conectorum pactorum bilateralium Conventum Triplex appellari coepit.[7]
Germania coniuncta, Imperioque anno 1871 condito, Germanica industriae et oeconomiae vis magnopere creverat; quibus fundamentis administratio Gulielmi II a medio decennio 190 usa est ad adsignandas multas opes naturales et oeconomicas amplificationi Imperialis Classis Germanae (Kaiserliche Marine), ab Admirale Alfredo von Tirpitz constitutae, Britannicam Classem Regalem pro dominatu oceanorum orbis terrarum aemulantis.[20]
[recensere]
Germania, tunc novissima respublica Europaea, multas naves longas fecit, sic Britanniam, rem publicam maximae potestatis maritimae, commovens.
Res in Balcania [recensere]
Austro-Hungaria Serbiam in suam dicionem redegit.
Parricidium Seraii [recensere]
Bellum coepit cum Franciscus Ferdinandus, heres regni Austriae-Hungariae, a Gavrilo Principe, discipulo Serbiae, Seraii interfectus esset.
Denuntiationes [recensere]
Administratio Austriae-Hungariae, post consultationem cum una Germania nec cum Italia, bellum contra Serbiam mox induxit. Tunc, ob multa foedera Europaea, Imperium Russicum bellum contra Austriam-Hungriam gerebat; ita alterum Imperium Germanicum Bellum gessit contra Russiam et tandem Francia et Anglia, contra Germaniam. Italia se neutrius partis esse declaravit.
Bellum [recensere]
Bellum mobile [recensere]
Ultimis mensibus anni 1914 et primis 1915, copiae Germanicae in Belgiam intraverunt et ceperunt praeter portos circa Dunquercam et tunc in limites Franciae, Lutetiam capiendi causa. Nihilominus, apud Matronam copiae Francicae una cum Britannicae non solum iis Germanicis repugnaverunt sed eas repulserunt. Simul, copiae Russicae in Borussiam intraverunt, sed in Masuria a Germanis repulsi sunt, et Austriaci Belgradum non ceperunt. Ita limes belli in fossis et vallis inter Flandriam et Rhenum et inter Borussiam, Galiciam et Croatiam creatus est.
Bellum stativum [recensere]
Inter annos 1915 et 1917, non Civitates Axiales nisi Civitates Confoederatae limites fossarum vallorumque superarunt, et continenter milites impetos fecerunt, sed tunc defensores novum impetum faciebant. Italiae autem descensus in aciem occupavit, quidem multas legiones Civitatum Axialium et imperium eis reddidit facile iter ad vectigalia et munitiones.
Rebus Novis Russicis mense Novembre 1917 factis, Italiani in Capite Recto, oppressis a militibus qui antea in orientalis partibus fuerant, profligati sunt et terga verterunt, neque prius fugere destiterunt quam ad flumen Plavem pervenerunt. Hic restiterunt.
Finis belli [recensere]
Anno 1917, in Russia Revolutio Octobris fuit et 3 Martii 1918 Instrumentum pacis Bressiciensis bellum inter Germaniam et Russiam finivit. Ita Germania non omnes sed multos milites e fronte orientali in Franciam movere potuit. Italiani autem apud Victorium Venetorum optime vicerunt. Americani autem in bellum eodem anno intraverunt. Tunc Civitates Confoederatae maiores copias habebant; itaque Germani superati sunt 1918.
Deliberatio de pace componenda; foedera [recensere]
Victores de pace componenda Lutetiae a die 18 Ianuarii 1919 deliberaverunt. His deliberationibus factis, quinque foedera composita sunt: Versaliis cum Germania die 28 Iunii 1919; Sancti Germani in Laya in oppido cum Austria (successore Austro-Hungariae) die 10 Septembris 1919; Noviliaci ad Sequanam cum Bulgaria die 27 Novembris 1919; in palatio Trianon cum Hungaria die 4 Iunii 1920; Suavedriae cum Imperio Ottomanico die 10 Augusti 1920.
Pugnantes [recensere]
Mediae Potestates (Axiales) [recensere]
Mediae Potestates erant reipublicae inter Imperium Russicum Franciamque sitae.
Socii [recensere]
Socii fuerunt reipublicae in Foedere trino vel civitates quae se foederi posterius iunxerunt.
Italia
Francia
Belgia
Luxemburgum
Serbia
Iaponia
Mons Niger
Brasilia
Liberia
Imperium Britannicum
Russia (ad 1917)
Polonia (civitas etiam non exsistit post 1918)
.svg){kind=small}
.svg){kind=small}
Reipublicae serotinae [recensere]
Reipublicae quae se bello post 1914 coniuxerunt:
- Italia (ab 1915)
- Res publica Sancti Marini (ab 1915)
- Romania (ab 1916 ad 1918, repetit postquam in 1918)
- Portugallia (ab 1916)
- Graecia (ab 1917)
- Civitates Foederatae Americae (ab 1917)
- Panama (ab 1917)
- Sina (ab 1917)
- Siam (ab 1917)
- Cuba (ab 1917)
- Guatemala (ab 1918)
- Honduria (ab 1918)
- Nicaragua (ab 1918)
- Costa Rica (ab 1918)
Memoria [recensere]
Monumenta [recensere]
Monumenta in multis milibus vicorum urbiumque erecta sunt.
Memoria belli in cultura [recensere]
Vide etiam [recensere]
Notae [recensere]
- ↑ 1.0 1.1 Tucker & Roberts 2005, p. 273
- ↑ "British Army statistics of the Great War". 1914-1918.net.
- ↑ Numeri pro Imperio Britannico.
- ↑ Numeri pro Francia Metropolitana et eius colonis.
- ↑ Nuntii Latini, "II bellum mundanum ante LXX annos ortum" Etusivu | YLE Radio 1 | yle.fi apud www.yleradio1.fi.
- ↑ Willmott 2003, pp. 10–11.
- ↑ 7.0 7.1 7.2 7.3 Willmott 2003, p. 15.
- ↑ Keegan 1988, p. 8.
- ↑ Bade & Brown 2003, pp. 167–168.
- ↑ Willmott 2003, p. 307
- ↑ Taylor 1998, pp. 80–93.
- ↑ Djokic 2003, p. 24.
- ↑ Evans 2004, p. 12.
- ↑ Martel 2003, p. xii ff.
- ↑ Keegan 1988, p. 7.
- ↑ Keegan 1988, p. 11
- ↑ "Some wars name themselves. This is the Great War." Vide "great, adj., adv., and n." in Oxford English Dictionary (ed. 2a, 1989; versio interretialis, 20 Martii 2012).
- ↑ "There is no doubt that the course and character of the feared 'European War' . . . will become the first world war in the full sense of the word." Shapiro 2006, p. 329, relatio ex servicio fili ferrei in The Indianapolis Star, 20 Septembris 1914 citans.
- ↑ Keegan 1998, p. 52.
- ↑ Cite error: Invalid
<ref>tag; no text was provided for refs namedwillmott21
Bibliographia [recensere]
- Deutschlandfunk, ed. 1999. Feldpostbriefe / Lettres de poilus 1914-1918 (Audio CD). Bearbeitung: Peter Lieck, Philipp Schepmann, Cedrik Piquard. Berolini. ISBN 978-3-89813-027-1. (Gemeinsame Hörfunk-Produktion von Radio France und Deutschlandfunk, gesendet 1998).
- Farndale, Martin. 1986. Western front, 1914–18. Londinii. ISBN 1-870114-00-0.
- Ferguson, Niall. 2001. Der falsche Krieg: Der Erste Weltkrieg und das 20. Jahrhundert. München. ISBN 3-423-30808-7 (Orig.: The pity of war. 1998).
- Fellner, Fritz, Heidrun Maschl, et Brigitte Mazohl-Wallnig., eds. 1994. "Der Zerfall der Donaumonarchie in weltgeschichtlicher Perspektive" et "Der Vertrag von St. Germain." In Vom Dreibund zum Völkerbund: Studien zur Geschichte der internationalen Beziehungen 1882–1919. Verlag: R. Oldenbourg, München. ISBN 3-486-56091-3.
- Fischer, Fritz. (1961) 2000. Griff nach der Weltmacht. Düsseldorf. ISBN 3-7700-0902-9.
- Fischer, Fritz. 1970. Krieg der Illusionen. Die Deutsche Politik von 1911-1914. Ed. 2a. Düsseldorf. ISBN 3-7700-0913-4.
- Geiss, Imanuel, ed. 1986. Juli 1914: Die europäische Krise und der Ausbruch des Ersten Weltkrieges. Ed. 3a. München. ISBN 3-423-02921-8.
- Geiss, Imanuel. 1991. Der lange Weg in die Katastrophe: Die Vorgeschichte des Ersten Weltkrieges 1815–1914. Ed. 2a. München. ISBN 3-492-10943-8.
- Haffner, Sebastian. 2001. Die sieben Todsünden des Deutschen Reiches im Ersten Weltkrieg. Bergisch Gladbach.
- Hamilton, Richard F., et Holger H. Herwig. 2004. The Origins of World War I. Cantabrigiae. ISBN 0-521-81735-8.
- Hirschfeld, Gerhard, Gerd Krumeich, et Irina Renz, cum Markus Pöhlmann, ed. 2003. Enzyklopädie Erster Weltkrieg. Paderborn: Ferdinand Schöningh. ISBN 3-506-73913-1.
- Hirschfeld, Gerhard, Gerd Krumeich, et Irina Lenz, eds. 1993. "Keiner fühlt sich hier mehr als Mensch": Erlebnis und Wirkung des Ersten Weltkrieges. Essen. ISBN 3-596-13096-4.
- Howard, Michael. 2005. Kurze Geschichte des Ersten Weltkriegs. München. ISBN 3-492-04588-X (Orig. Oxoniae 2002).
- Keegan, John. 2003. Der Erste Weltkrieg. Eine europäische Tragödie. Ed. 2a. Reinbek bei Hamburg. ISBN 3-499-61194-5.
- Kennan, George F. 1990. Die schicksalhafte Allianz: Frankreich und Rußland am Vorabend des Ersten Weltkrieges. Kiepenheuer & Witsch, Köln. ISBN 3-462-02036-6.
- Lichem, Heinz von. 1986. Der Tiroler Hochgebirgskrieg 1915–1918 im Luftbild. Steiger, Innsbruck. ISBN 3-85423-052-4.
- Liulevicius, Vejas Gabriel. 2002. Kriegsland im Osten: Eroberung, Kolonisierung und Militärherrschaft im Ersten Weltkrieg 1914–1918. Hamburg. ISBN 3-930908-81-6.
- Michalka, Wolfgang Michalka, ed. 1997. Der Erste Weltkrieg. Wirkung—Wahrnehmung—Analyse. Genehmigte Lizenzausgabe für Seehamer Verlag GmbH, Weyarn. ISBN 3-932131-37-1.
- Mommsen, Wolfgang J. 2002. Der Grosse Krieg und die Historiker. Neue Wege der Geschichtsschreibung über den Ersten Weltkrieg. Essen. ISBN 3-89861-098-5.
- Mommsen, Wolfgang J. 2002. Die Urkatastrophe Deutschlands: Der Erste Weltkrieg 1914–1918. Ed. 10a. (= Gebhardt. Handbuch der deutschen Geschichte, Bd 17), Stuttgart. ISBN 3-608-60017-5.
- Mommsen, Wolfgang J. 2004. Der Erste Weltkrieg—Anfang vom Ende des bürgerlichen Zeitalters. Bonnae. ISBN 3-596-15773-0.
- Neitzel, Sönke. 2003. Blut und Eisen. Zürich. ISBN 3-85842-448-X.
- Neitzel, Sönke. 2008. Weltkrieg und Revolution. Deutsche Geschichte im 20. Jahrhundert, 3. Bebra-Verlag. ISBN 978-3-89809-403-0.
- Piekalkiewicz, Janusz. 1988 Der Erste Weltkrieg. Econ Verlag, Düsseldorf, Wien et Novi Eboraci. ISBN 3-430-17481-3.
- Reizler, Kurt. 1972. Tagebücher-Aufsätze-Dokumente. Conversus a Karl Dietrich Erdmann. Göttingen. ISBN 3-525-35817-2.
- Stevenson, David. 2006. 1914–1918: Der Erste Weltkrieg. Düsseldorf. ISBN 3-538-07214-0. (Wichtige Gesamtdarstellung; orig. 1914–1918: The History of the first World War. 2005.)
- Stone, Norman. (1975) 1998. The Eastern Front 1914–1917. Londini: Penguin Books. ISBN 0-14-026725-5.
- Strachan, Hew, 2003. The First World War: Vol. 1: To Arms. Oxoniae: Oxford University Press. ISBN 0-19-820877-4.
- Strachan, Hew. 2006. Der Erste Weltkrieg: Eine neue illustrierte Geschichte. Pantheon Verlag, München. ISBN 3-570-55005-2 (Orig.: The First World War, 2003).
- Tuchman, Barbara. 2001. August 1914. Ed. 2a. Verlag Fischer. Frankfurt am Main. ISBN 3-596-15395-6.
- Ulrich, Bernd, et Benjamin Ziehmann, eds. 1994. Frontalltag im Ersten Weltkrieg: Quellen und Dokumente. Frankfurt a.M. ISBN 3-596-12544-8.
- Wolff, Theodor. 1984. Tagebücher 1914-1919: Der Erste Weltkrieg und die Entstehung der Weimarer Republik in Tagebüchern, Leitartikeln und Briefen des Chefredakteurs am "Berliner Tageblatt" und Mitbegründer der "Deutschen Demokratischen Partei." 2 voll. Ed. Bernd Sösemann. Boppard am Rhein. ISBN 3-7646-1835-3.
- Aus Politik und Zeitgeschichte 29-30/2004: 90 Jahre Erster Weltkrieg.
- Berghahn, Volker R.. 2003. Der Erste Weltkrieg. Monaciu: C. H. Beck. ISBN 3-406-48012-8.
Nexus externus [recensere]
| B E L L U M O R B I S T E R R A R U M P R I M U M |
 Bellum: Consilium XVII • Consilium Schlieffen • Origines Belli Proelia: Proelium apud Ypram • Proelium Callipolitanum • Proelium apud Verodunum • Proelium apud Loos • Proelium apud Samaram • Proelium apud Nemetacum Post Bellum: Pax Versaliensis • Pax Bressiciensis Memorialia et Caemeteria: Memorial Tyne Cot • Porta Meninensis • Memorial nationale Canadae Vimy • Caemeterium Langemark • Memorial Thiepval |
