Lingua Esperantica

E Vicipaedia

Lingua Esperantica Esperanto
IPA:	/ es.pe.ˈran.to /
Locutores:	inter 100 000 et 2 000 000
Sigla:	1 eo, 2 epo, 3 epo
Fontes Linguae:	Lingua Latina, Linguae Romanicae, Linguae Germanicae, et phonologia e Linguis Slavicis
Usus:	Lingua Auxiliaria Internationalis
Scriptura:	Scriptura Latina
Procuratio:	Akademio de Esperanto
Vexillum linguae Esperanto

Lingua Esperantica sive Lingua Zamenhofiana^[1] est lingua artificiosa, qua loquuntur homines per totum orbem terrarum. Vox "Esperanto" (participium praesentis) ad litteram significat "hominem sperantem" et originem ducit a radice "esper-".

Index 1 Lingua artificiosa 2 Lucrum linguae Esperanticae 3 Historia linguae 4 Exemplum 5 Notae 6 Vide etiam 7 Nexus externi

[recensere] Lingua artificiosa

Nonnulli esperantistae credunt homines ab antiquissimis temporibus unam linguam communem omnibus aeque intelligibilem desideravisse. Lingua internationalis (alter terminus est: Esperanto) creata est a "Doktoro Esperanto," L. L. Zamenhof, qui medicus Polonus originis Iudaicae linguas multas callebat. Vivebat in urbe Białystok, quae illo tempore erat imperii Russiani pars. In ea urbe, pleraeque linguae vigebant, qua in re dominus Zamenhof animadvertit fontem multarum rixarum. Res istas difficiles putavit solvi posse adhibenda una lingua. Idioma tale esto lingua, qua homines utantur iuxta sermonem patrium - non autem pro sermone patrio. Anno 1887, librum primum didacticum in lucem proferri iussit. Id manuale primo lingua Russica divulgatum est.

[recensere] Lucrum linguae Esperanticae

Lucrum grave eius linguae est maxima facilitas, qua commode distinguitur a lingua Latina. Eam ob rem, haud falso, lingua esperantica nonnumquam "Latinum Populare" (Latino de la demokratio) nuncupatur. Dominus Zamenhof grammaticam maxime volubilem et ex sedecim tantum (!) regulis mirum in modum finxit.

Multae radices verborum linguae Esperanticae facile intelliguntur a hominibus Latine scientibus. Radices quae restant imprimis linguae Germanae, paucae Slavico et aliis linguis depromptae sunt. Honoratur insuper lingua Graeca quoniam "et" verbo "kaj" redditur, pluralia cadunt in litteras "-oj" et "-aj". Ludovicum Zamenhof a pueritia inclutum latinistam et hellenistam fuisse constat!

[recensere] Historia linguae

Linguae Esperanticae tempus primum non erat facile. Lingua dificillima et minime apta nomine Volapük, quae paulo ante tamquam sermo internationalis creata est, devincenda erat. Saeculo elapso a tyranno Stalin et tyranno Hitler opprimebantur crudelissime fautores Esperanticae linguae. Praeter usus tamque ligamentum inter proletariatum orbis terrarum et remedium linguisticum in Europa Unita, excellit etiam usus oecumenicus christianorum ad implendum mandatum Domini Nostri Jesu Christi "ut omnes unum sint".

[recensere] Exemplum

Latine, Phaedrus Fabulae 1.24 (verborum ordine mutato)	Esperantice	Esperantice, interpretatio poetica (Kálmán Kalocsay)
Rana rupta et bos	La rano, kiu krevis, kaj la bovo	La rano kaj la bovo
Inops perit dum vult imitari potentem.	Malfortulo pereas, kiam li volas imiti potenculon.	Sur kamprando rano sidis, grasan bovon ĝi ekvidis. Ties grandon rigardante, ekenviis ĝi, kaj vante sian haŭton ĝi plenblovis, eĉ pli granda esti provis. "Ĉu mi dikas pli impone?" La ranidoj diris: "Ho, ne!" Ĝi pli streĉas sin, demandas: "Jen do, kiu nun pli grandas?" "Ankoraŭ ĉiam nur la bovo! En furioz’ laŭ tuta povo ĝi blovege streĉe strebis, kaj ĝi krevis.
Quondam rana conspexit bovem in prato,	Iam rano vidis bovon sur prato
et inflavit pellem rugosam,	kaj blove ŝveligis haŭton malglatan
tacta invidia tantae magnitutis;	tuŝite de envio pro tiom da grandeco;
tum interrogavit suos natos,	tiam ĝi demandis al siaj idoj
an esset latior bove.	ĉu ĝi mem estas pli granda ol bovo.
Illi negaverunt.	Ili neis tion.
Rursus intendit cutem maiore nisu,	Denove ĝi larĝigis la haŭton kun pli da klopodo
et simili modo quaesivit quis esset maior.	kaj sam-maniere volis ekscii, kiu estas la plej granda.
Illi dixerunt, bovem.	Ili diris: la bovo.
Novissime indignata, iacuit corpore rupto,	Denove furioza, ĝi pereis ĉar la korpo krevis
dum vult inflare esse validius.	dum ĝi strebis fariĝi pli dika.

[recensere] Notae

1. ↑ [1].

[recensere] Vide etiam

• Interlinguistica
• Antoni Grabowski

[recensere] Nexus externi

• Informationes in 58 linguis
• Liber "Novum Latinum Ecclesiae" in versionibus variis translatis
• Catholici esperantistae
• Cursus multimedialis
• Tractationis et informationes
• Generator textus fortuiti typographici Esperanti
• Diskutgrupo "Ni parolas Esperante"