Tibur
| Tibur | |
|---|---|
| Tivoli | |
  |
|
 |
|
| Nomen lingua loci: | Tivoli |
| Administratio | |
| Terra: |  Italia |
| Regio: | Latium |
| Provincia: | Romana |
| Indicia fundamentalia | |
| Coordinata: | 41° 58′ 0″ Sept., 12° 48′ 0″ Ort. |
| Altitudo: | 235 m supra mare |
| Area: | 68,50 km² |
| Incolae: | 56 503 (2010) |
| Spissitudo: | 776,57 per km² |
| Vici: | Campolimpido, Favale, Balnea Tiburis, Villa Hadriana |
| Res aliae | |
| N. cursualis: | 00019 |
| Praefixum: | 0774 |
| Zona temporalis: | UTC+1 |
| ISTAT-Regio: | 058104 |
| N. tributarius: | L182 |
| Nota autocineti: | RM |
| Nomen incolarum: | Tiburtes vel Tiburitini |
| Patronus: | Sanctus Laurentius |
| Dies sollemnis: | 10 Augusti |
| Charta | |
  |
|
| Pagina interretialis | |
Tibur[1] (-uris, n.) est oppidum ac municipium in provincia Romana et in Latio regione situm.
Vergilius Tiburis "superbi" ut dicit mentionem facit in Aeneidis libro septimo:
- quinque adeo magnae positis incudibus urbes
- tela novant, Atina potens Tiburque superbum,
- Ardea Crustumerique et turrigerae Antemnae.
Epitheton "Tibur superbum" nunc est esntentia et pars insignis oppidi, quod in indice UNESCO Mundi Hereditatis perscribitur.
Index |
[recensere] Situs geographicus
Tibur monte Catillo eminatum iacet in Apenninis montibus qui sunt montes Tiburtini eo loco quo aquae Anienis in planitiem Latii cadunt.
Tibur, quod a Roma duobus et triginta chiliometris distat, est terminus Viae Tiburtinae Roma provenientis. Haec via continuatur via Valeria quae adversum marem Hadriaticum ducit. Nostra aetate haec viae appellantur "strata statalis 5" (Italiane Strada statale 5 Via Tiburtina Valeria).
Tibur conectum cum Roma via ferraria regionale quae ferrovia regionalis FR2 Roma ducit ad Piscariam et incipit ad stationem Thermarum Romanam.
[recensere] Historia
[recensere] Tempora antiqua
Fama fert Tiburem anno 1215 a.C.n. conditum esse eo monte quo postea acropolis oppidi erat et quo nunc sunt templum Vestae et templum Sibyllae.[2] Fuit colonia Albae Longae urbis. Vetustissima quae supersunt urbis antiquae reliquia sunt partes moenium quae saeculo IV a.C.n. aedificari putantur.
[recensere] Tempora Romana
Saeculo I a.C.n. Tibur a Lege Iulia municipium factum est.
Anno 338 a.C.n., Romani civitatem ceperunt. Exinde civitas est foederata nascentis imperii Romani capiti. Anno 286 a.C.n., Marcus Valerius Maximus Potitus consul Romam et Tibur via consulare quae appellatur Tiburtina connexit. Hadrianus imperator annis exinde ab anno 118 usque ad annum 134 sub monte Tiburis suam villam aedificavit. Hadriano autem mortuo villa dilabatur. Nonnullorum historicorum sententia imperator Aurelianus Zenobiam postquam imperii orientalis usurpatricem devicerit anno 273 ad Tibur in exilium misit.
Anno 547 in bello Gothico, Belisarius oppidum munivit, sed postea miles Totilae urbem destruxit. Bello finito Tibur factum est ducatus Byzantinus. Postea pars factum est patrimonii Petri. Postquam Carolus Magnus Italiam expugnavit comes pro imperatore Tibur regnavit.
[recensere] Medium Aevum
A saeculo nono, Tibur erat oppidum sui iuris, ubi consules electi regnabant. Anno 1001, Otto III oppidum expugnavit, quod exinde papa regnat. Annis 1140 et 1141 gestum est bellum Tiburtinum inter Romam et Tibur. Tiburtini victi coacti sunt ut papam Innocentium II agnoscerent.
Saeculo tertio decimo, Tibertini imprimis partem Gibellinam sequebantur. Saeculo quarto decimo, in magno schismate occidentale Tiburtini sicut alii regionis Italiae septentrionalis partibus papae Urbani VI favebant in antipapam Avenionensem Clementem VII.
Saeculo quinto decimo, incipiente primum Ladislaus I rex Neapolitanus deinde miles conducticius Braccius Montonus qui statum pontificium capere conarentur ante oppidum repulsi sunt. Anno 1447, Alphonsus V rex Aragoniae ibi per annum habitabat.[3]
[recensere] Nova Aetas
Anno 1522, Hadrianus Papa VI omnem libertatem Tiburis tollit, et oppidum factum est pars status Pontificii.[3] Primum anno 1527 Columnenses, deinde 1547 milites Ducis Albani qui bellum in papam Paulum III gerebat civitatem spoliaverunt. Papa Paulus III sedem habet Tibure aestate anni 1539. Ibi excipit Ignatium de Loyola et probat 3 Septembris anni 1539 eius "primam Societatis Jesu instituti summam" qua societas Iesuitarum est condita.[4] Tibure anno 1560, Villa Estensis cura Hippolyti II Estensis aedificata est.
Anno 1835, Gregorius Papa XVI villam Gregorianam condidit, quae est hortus.
In bello orbis terrarum altero cum Germani via Valeria septentrionem versus se reciperent Anglo-Americani ut ferrivias et alia itinera a Roma ad marem Hadriaticum ducentes interrumperent et Tibur civitatem quae ad Viam Valeriam iacet aëroplanis et telis severe aggressi sunt. Germani Tibur occupantes et sanguinolento modo multos qui hac in regione versarentur partisanorum greges propulsabant, et, cum se reciperent, vias et pontes demoliebant.
[recensere] Res oeconomicae
Numerus negotiationum hac in tabula per sectores oeconomicos redditur:[5]
| Sector qui est Agricultura |
Sector qui est Industria |
Sector qui est Aedificatio |
Mercatura et refectiones |
Deversoria et popinae |
Commeatus, horrea, communicatio |
Servitia | Ceterae | Summa |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 135 | 529 | 781 | 1807 | 344 | 208 | 1012 | 297 | 5113 |
[recensere] Ecclesia Catholica Romana
Tibur est sedes episcopalis Dioecesis Tiburtinae, Dioecesis Apostolicae Sedi recte subiectae.
[recensere] Municipia finitima
- Castrum Sancti Angeli
- Castrum de Marcellinis
- Burgus Sancti Gregorii
- Castrum Sancti Pauli in Jana
- Guidoniopolis - Mons Celius (etiam una Guidoniopolis, olim Castrum Monticellorum),
- Roma
- Vicus Varronis vel Vicus Vari
[recensere] Pinacotheca
-
Despectus in novam urbem ex villa Hadriana
[recensere] Nexus externis
 |
Vicimedia Communia plura habent quae ad Tiburem spectant. |
[recensere] Notae
- ↑ it.wiki
- ↑ Communis pagina interretialis
- ↑ 3.0 3.1 (Italiane) Italia da scoprire - Viaggio nei centri minori, Touring Club Italiano, éditions Touring, Mediolani, 1996, pp. 315-319.
- ↑ (Anglice) St. Ignatius de Loyola and the Early Jesuits de Stewart Rose (Novi Eboraci: The Catholic Publication Society), 1891, pp. 263-264.
- ↑ (Italiane) Lo scenario economico provinciale. Dati e analisi 2009 Camera di Commercio di Roma, p.298.
 |
Haec stipula ad geographiam spectat. Amplifica, si potes! |
