Latinitas bona

Teate

E Vicipaedia
Salire ad: navigationem, quaerere
Teate
Chieti
Vexillum Teatis Insigne Teatis
Imago Teatis

Cathedralis Sancti Iustini

Nomina Latina alia: Theate -is; alia nomina: Teate Marrucinorum, Theate Marrucinorum, Teataea -ae, Teatea -ae, Theata -ae
Dialectus aprutinus: Chijtë
Graece: Θεάτη, Θηγεάτη / Theate, Tegheàte
Administratio
Terra: Flag of Italy.svg Italia
Regio: Aprutium
Provincia: Teatina
Indicia fundamentalia
Coordinata: 42° 21′ 0″ Sept., 14° 10′ 0″ Ort.
Altitudo: 330 m supra mare
Area: 58 km²
Incolae: 52 218 (2015)
Spissitudo: 865 per km²
Vici: Villa Soccetum, Bascelli, Buonconsiglio-Fontanella, Carabba, Colle Marcone, Crocifisso, De Laurentis Vallelunga, Fonte Cruciani, Iachini, La Torre, San Martino, San Salvatore, Santa Barbara, Santa Filomena, Selvaiezzi, Vacrone Cascini, Vacrone Colle San Paolo, Vacrone Villa Cisterna, Vallepara, Villa Obletter, Villa Reale
Municipia proxima: Aternum (PE), Bucclanicum, Casalis Incontrada, Cepagattum (PE), Franca Villa, Furca Bobolina, Manuppellum, olim Pollitium (PE), Ripa, Roxianus (PE), Turris Vetus
Res aliae
N. cursualis: 66100
Praefixum: 0871
Zona temporalis: UTC+1
ISTAT-Regio: 069022
N. tributarius: C632
Nota autocineti: CH
Nomen incolarum: Teatini, Theatini
Patronus: Sanctus Iustinus
Dies sollemnis: 11 Maii
Charta
Commune
Situs communis in Italia
Pagina interretialis

Teate[1][2][3] (-is, n.) vel Theate[4] (-is, n.) (alia nomina: Teate Marrucinorum[5], Theate Marrucinorum et cetera) (Italiane: Chieti) est Urbs Italiae et municipium, circiter 52 220[6] incolarum, in Regione Aprutio sita et caput Provinciae Teatinae. Urbani Teatini[2][3] vel Theatini[2][7] et cetera appellantur.

Vetus urbs supra collem montem Fiscellum prospicientem aedificata est, nova autem urbs in planitie iuxta Viam Tiburtinam Valeriam conglobatur. Antiqui mediaevalis urbis vici quos nove aedificiorum recentior conglomeratio absorbuit etiamdum distingui possunt ob collocationem reliquaque mediaevalium viarum, portarum urbis, moenium atque ecclesiarum.

Insigne[recensere | fontem recensere]

Sententia[recensere | fontem recensere]

Sententia urbis est: TEATE REGIA METROPOLIS UTRIUSQUE APRUTINAE PROVINCIAE PRINCEPS.

Nomina latina urbis[recensere | fontem recensere]

Nomina latina urbis sunt[2][8][3] Teate -is, vel Theate -is; alia nomina: Teate Marrucinorum, Theate Marrucinorum, Teataea -ae, Teatea -ae, Theata -ae.

Nomina latina incolarum[2][3][9]: Teatini vel Theatini; etiam: Teatenses, Tetini, Theatinenses.

Geographia[recensere | fontem recensere]

Oeconomia[recensere | fontem recensere]

Historia[recensere | fontem recensere]

De originibus mythi scriptaque[recensere | fontem recensere]

Teate concelebrat mythologicum conditorem Achillem, neque id difficulter intellegitur ab insigni, quod Achillem equitantem ostendit, quamvis id simuletur cum insignis persona similior galea loricaque mediaevali equiti quam Graeco heroi sit. Tradunt Achillem urbem condidisse, eam Theate ad nomen Thetidis matris commemorandum appellantem. Praeter hunc mythum fundamentorum, unde nomen Teate deducatur, obscurum est: Strabo scripsit Teate ab Arcadibus conditum esse nomine Thegeate (Graece Θηγεάτη); fortasse autem nomen verbo linguae Marrucinae (una ex linguis Oscoumbricis) touta vel tuta nectitur, quod 'populus' significat[10]. Fuit quidem Teate una ex urbibus maximis Marrucinorum, antiquus bellicosusque populus Italicus, qui urbem condidisse traduntur.

De Teati aevo Romano[recensere | fontem recensere]

Reliqua restaurata amphitheatri Teatini

Antiquitus iam Marrucini cum Romanis aspere dimicaverunt. Anno 304 a.C.n. pax perfecta est et Marrucini Romanis socii bello saepe profuerunt.

Bello sociali (annis 91-88 a.C.n.) Teate cum Romanis proelio decertavit, et cum aliis populis Foedus Italicum contra Romam pacta est. Dux Marrucinorum bellum gerentium Herius Asinius fuit, a Gaio Mario proelio profligatus et caesus anno 90 a.C.n.[11]. Herio Asinio nunc via quaedam Teatis dicata est. Pace cum Romanis composita, Teate municipium Romanum caputque Aprutii regionis factum est.

Saeculo primo a.C.n Teatinus praeclarus Gaius Asinius Pollio fana nonnulla, quae etiamdum videri possunt, urbi donavit. Saeculo succedente Claudius imperator magnam arcis viarumque auctionem voluit, et amphitheatrum Teatinum aedificatum est.

Post casum Imperii Romani (476) Teate a Visigothis vastatum est, et postea iterum aedificatum atque auctum a Langobardis: quamvis non longius caput regionis, tamen Medio Aevo Aprutinarum urbium princeps mansit.

Teatini praeclari[recensere | fontem recensere]

Nati[recensere | fontem recensere]

Victi[recensere | fontem recensere]

Mortui[recensere | fontem recensere]

Urbis administratio[recensere | fontem recensere]

Aedificia egregia[recensere | fontem recensere]

Vestigia antiqua Teatina[recensere | fontem recensere]

Deambulanti per antiquissimam urbis partem nonnulla vestigia Romana atque mediaevalia facile patent. Romanorum quidem pristina arx (vulgo Civitella, 'Parvula civitas'), ubi amphitheatrum etiamdum consurgit, praeterea dein reliqua thermarum et fanorum sunt, mediaevalium autem turris archiepiscopalis, cathedralis Sancti Iustinii et reliqua portarum moeniumque. Vestigium antiquorum incolarum invenitur duobus in nominibus: Theatrum Marrucinum, id est hodie maximum urbis theatrum, atque Cursus Marrucinus, via princeps Teatis.

Ecclesia Catholica Romana[recensere | fontem recensere]

Teate cum Vasto vel Histonio est archiepiscopalis Ecclesiae Catholicae Romanae metropolitana sedes, cui nomen est Archidioecesis Theatina-Vastensis[12], et praesens archiepiscopus est Bruno Forte. Servat Archidioecesis opimum archivum rerum scriptarum de gestis Aprutii ab anno 1006 usque ad Saeculum vigesimum. Sunt inter cetera etiam epistula papae Innocentii III atque donatio a familia Medicaea facta.

Vicus Portae Aterni saeculo vicesimo ineunte
Vetus despectus Teatis ex rurali vico

Fractiones, vici et loci in municipio[recensere | fontem recensere]

Fractiones[recensere | fontem recensere]

Bascelli, Buonconsiglio-Fontanella, Carabba, Colle Marcone, Crocifisso, De Laurentis Vallelunga, Fonte Cruciani, Iachini, La Torre, San Martino, San Salvatore, Santa Barbara, Santa Filomena, Selvaiezzi, Vacrone Cascini, Vacrone Colle San Paolo, Vacrone Villa Cisterna, Vallepara, Villa Obletter, Villa Reale.

Loci[recensere | fontem recensere]

Municipia finitima[recensere | fontem recensere]

Vide etiam[recensere | fontem recensere]

Nexus externi[recensere | fontem recensere]

Commons-logo.svg Vicimedia Communia plura habent quae ad Teate spectant.

Pinacotheca[recensere | fontem recensere]

Notae[recensere | fontem recensere]

  1. Hazlitt, The Classical Gazetteer
  2. 2.0 2.1 2.2 2.3 2.4 J. G. Th. Graesse, Orbis Latinus (Dresdae: Schönfeld, 1861; 1909. Brunsvici, 1972) Ed. 1861 Ed. 1909 Ed. aucta 1972 Index editionis auctae}
  3. 3.0 3.1 3.2 3.3 Castiglioni, Aloisius; Mariotti, Scaevola. Vocabolario della lingua latina, latino-italiano, italiano-latino. Quarta editio a Petro Georgio Parroni curata (Taurini, 2007).}
  4. Dizionario geografico-istorico-fisico del regno di Napoli, composto dall'Abate Francesco sacco - Di Francesco Sacco
  5. it:Chieti
  6. ISTAT, December 2015
  7. www.catholic-hierarchy.org
  8. it:Chieti
  9. www.catholic-hierarchy.org
  10. Quo ad vim verbi touta confer Universitatis Perusiae Annales, volumen XXXV, pp. 129 et sequentibus
  11. Titus Livius, periocha libri LXXIII
  12. www.catholic-hierarchy.org


Terra Haec stipula ad urbem spectat. Amplifica, si potes!