De re publica (Cicero)

E Vicipaedia
Salire ad: navigationem, quaerere

De re publica est dialogus sex librorum, quem Marcus Tullius Cicero annis 54-51 a.C.n. scripsit. Hic illustrium Romanorum virorum dialogus actus est anno 129 a.C.n. apud villam Scipionis prope Romam. Octo personae (vide infra), celebrantes tres dies festos Ferias Latinas vocatas, de iustitia et civitate disputant. Somnium Scipionis illud in libro VI invenitur.

Personae[recensere | fontem recensere]

P. Cornelius Scipio Aemilianus Africanus (qui tertio bello Punico Carthaginem anno 146 delevit), C. Laelius, L. Furius Philus, M'. Manilius, Sp. Mummius, Q. Aelius Tubero, P. Rutilius Rufus, Q. Mucius Q.f. Scaevola, C. Fannius M.f.

Manuscriptum[recensere | fontem recensere]

Hoc opus, praeter librum sextum (vide infra) et fragmenta pauca, amissum esse diu habebatur. Deinde anno 1819 Angelus Mai in Bibliotheca Vaticana palimpsestum invenit, quod maximam partem librorum primi et secundi, rariores sectiones librorum tertii, quarti, quinti continet. Sextus liber, qui Somnium Scipionis habet, transmissus est ad hodiernum diem ab Macrobio, qui commentarium de hoc somnio scripsit.

Titulus[recensere | fontem recensere]

Titulus Ciceronis De Re Publica sumptus est a titulo Platonis πολιτεία reddito de Re Publica. Cicero librum Platonis plane imitatur: Cicero forma dialogi Socratici utitur, quo Scipio saepe disputans personam Socratis adsumit. Ambo dialogi siti sunt in communibus festis: Platonis dialogus in festo Bendi, Ciceronis dialogus in feriis Latinis. Eaedem fere res in ambobus operibus tractatae sunt: iustitia.

Iustitia[recensere | fontem recensere]

Tertius liber dialogi de re publica a M.Tullio Cicerone scripti est de iustitia. Id, quod cadit in controversiam, est, utrum iustitia opus sit ad rem publicam gerendam an non. Ut propositio subtiliter et copiose perscribi possit, in utramque partem disputandum est: L. Furius Philus orationem contra iustitiam, C. Laelius orationem pro iustitia habet.

Philus[recensere | fontem recensere]

Philus dicit iustitiam non naturalem, sed ab hominibus factam esse. Nam sensum iustitiae pro temporibus, pro terris, pro moribus mutari. Praeterea homines solum agere ad maximas utilitates accipiendas. Leges comprobari timore poenae et imbecillitate hominum neque senso iustitiae a natura dato. Insuper iuste agere indicium stultitiae esse, quod incommoda et civitatibus et privatis efficiantur.

Laelius[recensere | fontem recensere]

Laelius dicit ius, quod nominet „veram legem“, naturale esse. Id divinum, sempiternum, insecabile, constans esse. Illos improbos, qui verae legi non pareant, naturam hominis fugere. Laelius etiam explicat bellum iustum esse, si salus civium in periculo sit aut bellum pro fide sociorum geratur. Ad hoc addit alias causas belli iusti: iniurias ulcisci et hostes propulsare. Iniusta illa bella esse, quae sine causa suscepta sint. Postea Laelius de hoc argumento Phili, qui expugnationes Romanas iniustas dicit, subtilius disputat: Alios populos ad regendum, alios populos ad serviendum natos esse. Imperio Romanorum subactos vitam meliorem agere quam antea, cum inuria Romanorum praesidio absit.

Translatio[recensere | fontem recensere]

Causa, quam Philus Laeliusque disserunt, etiam nostris temporibus tractatur: Haec iura humana, quae a Consociatione Nationum anno 1946 constituta sunt, omnibus et undique valere, praeterea innata esse dicuntur. At contra Thomas Hobbes, philosophus Britannicus, dixit homines imbecillitatis causa in civitates se coniunxisse, ut bellum omnium contra omnes consensu legum ab hominibus scriptarum prohibeatur. Philosophi neuropsychologiae anno 2011 experimentis intellexerunt quendam sensum iustitiae infantibus quindecim menses natos inesse. Qua re suspicio est sensum iustitiae innatum esse.

Vide etiam[recensere | fontem recensere]

Nexus externi[recensere | fontem recensere]

Wikisource-logo.svg Vide De re publica (Cicero) apud Vicifontem.