E Vicipaedia
Scacci in scaccario statuti
Scacci sive ludus scaccorum est ludus tabularis artis, ingenii, et stratagematis. Luditur a lusoribus duobus super alveo continenti octo columnas et octo ordines, ergo 64 quadrata colorum (saepissime albi nigrique) alternorum, "aediculas," "casas," etc., dicta. Utrique lusori est exercitus (etiam saepissime albus nigerque) sedecim militum (variis nominibus dictorum, praesertim "orbiculi," "calculi," "scacci," vel etiam "latrunculi"): octo peditum, duorum turrium, duorum equitum, duorum episcoporum, unae reginae, et uni regis (qui saepe vocatur scacchus quoque).
Propositum scaccorum est exercitu ut regem hostilem ad incitas redigatur uti. Quisque orbiculus potest movi in semita praescripta, et milites hostiles capere. Regulae non permittunt ut rex capiatur: si lusor potest regem alternum capere, debet clamare "Scaccum!" vel "Cave regem!" (quod non est necessarium). Alter lusor coactus est regem suum conservare priusquam alia facere liceat. Nisi potest servari, rex dicitur "mattus" esse, lusorque superatur.
|
|
| Ubi scacci stant ad initium ludi. Regula est REGINA REGNAT COLOREM. Regina alba in quadro albo et regina nigra in quadro nigro stat. [1] |
- Nomen quod est "scacci" diversis orthographiis scribitur, praesertim scāchi, scacchi et scāci.
- Ludus quoque dicitur "scachicus ludus" (a Leibnitio), "shahiludium" (a Thoma Hyde), scaciludium.
- Verbis classicis ludus et dicitur "regius ludus," "regum ludus," et saepissime "latrunculi." Ludus regibus pertinet sane eo quod Šāh lingua Persica significat regem.
- Vide et s.v. zatricium.
- Alveolus scachicus, qui scaccarium dici potest.
- Utrique turmae sunt sedecim "scacci," seu milites. Cuique militi fere sunt saltem duo nomina quorum alterum est Latinitatis purae, alterumque nomen mediaevale quod habetur esse quasi terminus technicus ludi. In enumeratione quae sequitur, nomen purius litteris fortibus scribitur; nomen technicum, litteris fortibus et italicis. Cuique lusori sunt:
- 1 rex, sive scaccus
- 1 regina (vel virgo, vel amazon, vel domina), sive dama (unde damicus ludus), vel fercia
- 2 turres, vel elephantes, sive rochi
- 2 episcopi (vel satellites, vel signiferi, vel cursores, vel sagittiferi), sive alfīni
- 2 equites
- 8 pedites, vel pedini, sive pedones
[recensere] Regulae et ratio
Varietas, difficultas, et voluptas scachorum est quod semita cuiusque militis dissimilis sit. Oppugnare simul ac defendere necesse est, et motibus omnium militum effaciter uti.
|
|
| Motus regis; postiones postquam adrochationem (Albus ad latus regis, niger ad latus reginae). |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Motus peditis: Pc6 eat ad c7, vel capiat utram turrem. Ph5 capiat Pg5 in praetereundo, si motus ultimus fuit g7-g5. Pe2 eat ad e3, sive e4. |
|
- Rex potest moveri in omnes partes sed unum tantum quadratum.
-
- Adrochatio: Si nec regem nec turrim quidam moverit, neque rex minetur, neque ulli milites sint inter regem et turrem, nec ullum quadratum intra regem et turrim minetur, rex potest se concelare duos quadratos ad latus movendo. Turris se movet ad latus oppositum regis, quadrata nempe duo (si in partibus regis sit) aut tres (si reginae) praeteriens.
- Regina est potentissima omnium militum. Ei sunt potestates et episcopi et turris. Potest movi quemlibet numerum quadratorum prorsum, deorsum, dextrorsum, sinistrorsum, et in quemlibet obliquum.
- Turris potest movi quemlibet numerum quadratorum prorsum, deorsum, aut a latere.
- Episcopus etiam unicus est, quod numquam errat a colore in quo inceperit. Potest movi quemlibet numerum quadtratorum solum in obliquum.
- Eques unicus est, solus orbiculus qui possit movi praeter alios. Non necesse est equo manere, milite in semita. Potest movi solum in figura L in partes omnes, e.g. duos quadratos prorsum et unum dextrorsum.
- Pedes potest movi unum quadratum prorsum solum, nisi in motu primo, in quo potest movi duo quadrata prorsum. Si mil
