Goritia

Goritia
Gorizia
Urbs Goritiae
Foroiulienice:	Gurize
Slovenice:	Gorica
Administratio
Terra:	Italia
Regio:	Forum Iulii-Venetia Iulia
Provincia:	Goritiensis
Indicia fundamentalia
Coordinata:	45° 56′ 0″ Sept., 13° 37′ 0″ Ort.
Altitudo:	84 m supra mare
Area:	41 km²
Incolae:	35 868 (2010)
Spissitudo:	863 per km²
Res aliae
N. cursualis:	35966
Praefixum:	0481
Zona temporalis:	UTC+1
ISTAT-Regio:	031007
N. tributarius:	E098
Nota autocineti:	GO
Nomen incolarum:	Goritiensis, Goritiani
Patronus:	Sanctus Ilarius
Dies sollemnis:	16 Martii
Charta
Pagina interretialis

Goritia (-ae, f.) (Italiane: Gorizia; Theodisce: Görz; Slovenice: Gorica; Foroiulienice: Gurize) est Urbs Italiae et municipium, circiter 36 000 incolarum, ad Aesontium situm, in Regione Foro Iulii-Venetia Iulia et caput homonymae provinciae Situm. Urbani Goritienses seu Goritiani appellantur.

Insignia

• 

  Urbs Italiae

• 

  Urbs nomisma aurea causa Unificationis Italiae

• 

  Urbs nomisma aurea militaris virtutis causa tributum

Nomen

Nomen Goritia a verbo Slavico gora invenit, quod Latine parvus mons sonat.

Ecclesia Catholica Romana

Goritia sedes episcopalis metropolitana Ecclesiae Catholicae Romanae est. Nomen Archidioecesis Goritiensis est.

Historia

Goritia in Medio Aevo

De urbe Goritia circiter anno 1000 prima mentio facta est: "mediatem unius castelli dicti sylicani et villae quae sclavonica lingua vocatur goriza." A Medio Aevo exeunte urbs erat sedes comitum de Goritia, qui se Patriarchatu aquileiensi liberaverant.

Goritia Habsburgica

Gente comitum exstincta territorium sub annum 1500 sub dicionem Domus Habsburgensis venit. Goritia inde erat caput Comitatus Goriciae et Gradiscae. 1809-1814 Goritia ad Napolionicam provinciam Illyricam pertinebat, deinde usque ad annum 1815 ad Regnum Illyriae. 1815-1918 regio Goritiae pars Imperii Austro-Hungarici erat, ab anno 1867 Goritia ad Litorale Austriacum pertinebat, quod erat provincia partis Austriacae intra Imperium Austro-Hungaricum. Ab oriente finitima erat Austriaco ducatui Carniolae.

Urbs antiquitus trium linguarum (italicae, slovenicae, theodiscae) erat. Anno 1900 Goritia habebat 25 432 incolarum, quorum 16 112 erant Itali, 4 654 Sloveni et 2 760 Germani, ad hoc milites. Goritia ad astarium Tergeste–Nabresina–Cormons situm est, quod hic tangitur ferrivia ex Alpibus Iuliis veniente, ut communicatiomen ferriviariam transalpinam Salisburgum–Tergeste (Nova Transalpina) formet.

Sub 1900 Goritia erat dilectus locus commeatus hiemalis, cum temperatura thermodynamica media in hieme esset + 3,5 °C.

Goritia moderna

Bello mundano primo aestate 1916 Gorizia a copiis Italicis capta, autumno 1917 ab Austriacis recuperata, denique 1918 bello confecto cum Histria ad Italiam venit.

In colle prope urbem (in vico Oslávia) sito ossuarium architectura insigni pro militibus defunctis erectum est.

Anno 1945 post Bellum Orbis Terrarum Secundum bellatores irregulares Iugoslavi stationem ferriviariam Goritiae occupaverunt et urbem pro Iugoslavia vindicaverunt. Cum in Conferentia Lutetiae pacis conciliandae (1947) termini inter Italiam et Iugoslaviam definiti sint, etiam divisio urbis Goritiae sancita est. Pars orientalis minor cum statione ferriviaria Iugoslaviae adiuncta et Nova Goritia nominata est.

Itali in arce Goritiae vexillum civitatis Italiae posuerunt maximum , quod longe lateque a parte Iugoslava conspiceretur. Contra in colle prope Novam Goritiam sito nomen TITO magnis lapidibus formatum legebatur tota Goritia visibile.

Communismo collapso (1989), Iugoslavia confracta (1991), Slovenia Unionem Europaeam ingressa (2004), tandem terminus inter civitates ubique in urbe transiri potest.

Praeclari cives

Goritiae olim vixerunt aut nati sunt et hodie vivunt multi praeclari viri atque feminae, inter alios:

• Josephus Tominz (1790–1866), pictor
• Gratiadeus Isaia Ascoli (1829–1907), linguista
• Antonius Battig (1832–1896), pontium constructor
• Carolus Michelstaedter (1887–1910), scriptor, philosophus et pictor
• Rudolfus Lipizer (1895-1974], violinista
• Honora Gregor (1901–1949), actrix
• Zoran Mušič (1909–2005), pictor
• Carolus Rubbia (* 1934), physicus et praemio Nobeliano laureatus
• Paulus Maurensig (* 1943), scriptor
• Faustus Romitelli (1963–2004), compositor
• Paulus Vidoz (* 1970), pugil
• Nello Cristianini (* 1968), informaticus et scriptor

Coniunctio communium

cum communibus quae sunt haec:

• Clagenfurtum (Austria)
• Lunzes (Austria)
• Zalaegerszeg (Hungaria)
• Venlonum (Nederlandia)

Municipia finitima

• Collium (Italiane: Collio) (Brda) (Slovenia),
• Fara Aesontii (Fara Aesontina) (Italiane: Farra d'Isonzo),
• Goritia Nova (Slovenia),
• Mossa (Italiane: Mossa),
• Fanum Sancti Floriani Collii (Italiane: San Floriano del Collio),
• Savonia Aesontina (seu Savonia Aesontii vel Savoxa Aesontii) (Italiane: Savogna d'Isonzo),
• Fanum Sancti Petri-Vertoiba (Italiane: San Pietro-Vertoiba) (Slovenia).

Vide etiam

• Forum Iulii-Venetia Iulia,
• Provincia Goritiensis,
• Urbes Italiae.

Nexus externi

• Pagina officialis

Vicimedia Communia plura habent quae ad Goritiam spectant.

Bibliographia

• Gulielmus Baum: Die Grafen von Görz in der europäischen Politik des Mittelalters, Clagenfurti 2000 (theodisce); I Conti di Gorizia, Goritiae 2001 (italice)

Pinacotheca

• 

  Municipium Goritiense in Provincia Goritiensi.

Notae

Urbes quae sunt capita provinciarum Italiae

 

Haec stipula ad urbem spectat. Amplifica, si potes!