Geologia
| Porta·Vicipaediae · Scientiae·Naturales·et·Artes·Mathematicae |
|---|
|
|
Geologia (ex Graeco γῆ 'Tellus' + λόγος 'studium') est scientia quae investigationem Telluris solidi, lapidum in quibus terra consistit, et rationes quibus evolvitur comprehendit. Geologia historiam Telluris conlustrat, quia prima praebet indicia tectonicae laminarum, evolutionariae vitae historiae, et climatum priorum. Hodiernis temporibus, geologia commercio magni momenti pro exploratione mineralium et hydrocarbonum et pro aestimatione opum aquaticarum; magni momenti in publico pro praedicandis et intellegendis periculis naturalibus, remediatione difficultatum circumiectus, et patefactione priorum mutationum climatis; magni momenti in ingeniaria geotechnica; atque maior disciplina academica est.
Geologia est etiam studium per delectationem exercitatum eorum, qui variis saxis, mineralibus, fossilibus et conlegendis et conlectis gaudent.
Index |
Historia [recensere]
Commentatio principalis: Historia geologiae
Studium physicae Telluris materiae saltem ex Graecia antiqua venit. Aristoteles plurimas res geologicas in suis operibus tractavit (in Meteorologia IV notabiliter), attamen principium geologiae proprie cum Theophrasto (372–287 a.C.n.) ortum est, cuius opus Peri Lithon (De Lapide) proprietates lapidum descripsit. Tempore Romano, Plinius Maior singula multorum mineralium et metallorum tum in usu commune descripsit, et originem electri recte rettulit.
Postquam scripserunt quidam scriptores linguae Latinae passim de rebus geologicis. Liber XIV Etymologiarum Isidori Hispalensis nonnulla frustula de scientia antiqua "De lapidibus et metallis" collegit. Beda venerabilis item notitiam eventuum geologicorum habuit, maxime in opere De natura rerum.
Nonnulli eruditi putant geologiam hodiernam in mundo Islamico mediaevali coepisse.[2] Abu al-Rayhan al-Biruni (973–1048) fuit unus ex primis geologis Islamicis, inter cuius opera sunt primae mentiones geologiae Indicae, quae existimaverunt subcontinentem Indicum olim fuisse mare.[3] Ibn Sina (Avicenna, 981–1037), vir doctus, multiplices proposuit explanationes conformationis montium, originum terraemotuum, et aliarum rerum quae in geologia hodierna multum valent atque fundamenta evolutionis huius scientiae factae sunt.[4] In Sinis, Shen Kua (1031–1095) polymathes coniecturam rationis conformationis terrestris excogitavit: ex observatione testarum animalium fossilium in strato geologico in monte nonnulla centies milia passuum ab oceano effossarum, concludit terram per erosionem montium et depositionem limi conformatam fuisse. Eodem tempore (saeculo duodecimo maxime) in terris Christicolarum cogitaverunt et scripserunt nonnulli scriptores de rebus eventibus causisque naturalibus, quibus metalla et lapides connumerantur. Saeculo tertio decimo floruit Albertus Magnus, qui de rebus naturalibus philosophicisque in universum scripsit, bene scientem etiam se de metallis et lapidibus exhibuit. Eodem tempore Paulus Tarantinus, de regione Italiae meridianae, sub nomine Arabico Geber librum perfectionis scripsit, qui in scientia alchimiae magnam auctoritatem diu habuit.
Pericula naturales [recensere]
Commentatio principalis: Periculum naturale
Geologi et geophysici pericula naturalia investigant ut meliores leges aedificationis et systemata monitionis ad prohibendum detrimentum possessionum et vitae sanciantur.[5] Exempla gravium periculorum quae magni momenti in geologia (contra ea praecipue vel solum in meteorologia magni momenti) sunt:
- Foramina conlapsa
- Inundationes
- Labina nivis
- Liquefactio
- Migratio canalium fluminum et avulsio
- Montes igniferi
- Subsidentia
- Terrae lapsus et flumina detritus
- Terrae motus
- Tsunami
Campi et disciplinae cognatae [recensere]
Geologia regionum [recensere]
Verba quae insequuntur vicificanda sunt ut rationibus qualitatis et Latinitatis propositis obtemperent. Quaesumus emenda.
Montibus perpetuis [recensere]
- Geologia Alpium
- Geologia Andium
- Geologia Appalachianorum
- Geologia Himalayae
- Geologia Montium Saxosorum
Civitatibus [recensere]
- Geologia Australiae
- Geologia Sinarum
- Geologia Hongcongi
- Geologia Europae
- Geologia Americae Australis
- Geologia Indiae
- Geologia Iaponiae
- Geologia Philippinarum
- Geologia Novae Zelandiae
- Geologia Vietnamiae
- Geologia Civitatum Foederatarum Americae
- Geologia CFA civitate digesta
- Geologia Alabamae
- Geologia Connecticutae
- Geologia Delavariae
- Geologia Floridae
- Geologia Georgiae
- Geologia Idahi
- Geologia Illinoesiae
- Geologia Iovae
- Geologia Kansiae
- Geologia Massachusettae
- Geologia Minnesotae
- Geologia Novae Caesareae
- Geologia Oklahomae
- Geologia Oregoniae
- Geologia Pennsilvaniae
- Geologia Tennesiae
- Geologia Texiae
- Geology Virginiae Occidentalis
- Geologia CFA regione vel proprietate digesta
- Geologia Appalachianorum
- Geologia Boreoccidentis Pacifici
- Geologia regionis Bryce Canyon(Uta)
- Geologia regionis Canyonlands (Uta)
- Geologia regionis Capitol Reef (Uta)
- Geologia regionis Vallis Mortis (California)
- Geologia regionis Grand Canyon (Arizona)
- Geologia regionis Grand Teton (Vyomina)
- Geologia regionis Lassen area (California)
- Geologia Montis Shastae (California)
- Geologia regionis Yosemite (California)
- Geologia regionis Zion et Kolob canyons (Uta)
- Geologia glacialis Fluminis Genesee (Novum Eboracum, Pennsylvania)
- Geologia CFA civitate digesta
Corpora caelestia [recensere]
Vide etiam [recensere]
Notae [recensere]
- ↑ Simon Winchester ; (2002). The map that changed the world: William Smith and the birth of modern geology. Novi Eboraci: Perennial. ISBN 0060931809.
- ↑ Fielding H. Garrison in History of Medicine scripsit: "The Saracens themselves were the originators not only of algebra, chemistry, and geology, but of many of the so-called improvements or refinements of civilization, such as street lamps, window-panes, fireworks, stringed instruments, cultivated fruits, perfumes, spices, etc."
- ↑ Abdus Salam (1984), "Islam and Science." In Ideals and Realities: Selected Essays of Abdus Salam, 2nd ed., ed. C. H. Lai (Singapurae: World Scientific, 1987), pp. 179–213.
- ↑ S. Toulmin, et J. Goodfield, The Ancestry of science: The Discovery of Time (Londinii: Hutchinson & Co., 1965) p. 64.
- ↑ "USGS Natural Hazards Gateway," apud www.usgs.gov.
Bibliographia [recensere]
- Agricola, Georgius. 1980. Vom Berg- und Hüttenwesen. Monaci: DTV. ISBN 3-423-06086-7.
- Bahlburg, Heinrich, et Christoph Breitkreuz. 2003. Grundlagen der Geologie. Ed. 2a. Heidelberg: Spektrum. ISBN 3-8274-1394-X.
- Cutler, Alan. 2004. Die Muschel auf dem Berg. Monaci: Knaus. ISBN 3-8135-0188-4.
- Faupl, Peter. 2003. Historische Geologie. Ed. 2a. UTB 2149. Vindobonae: Facultas. ISBN 3-8252-2149-0.
- Henningsen, Dierk, et Gerhard Katzung. 2002. Einführung in die Geologie Deutschlands. Ed. 6a. Heidelberg: Spektrum. ISBN 3-8274-1360-5.
- Hölder, Helmut. 1989. Kurze Geschichte der Geologie und Paläontologie. Berolini: Springer. ISBN 3-540-50659-4.
- Labhart, Toni P. 1988. Geologie: Einführung in die Erdwissenschaften. Bernae. ISBN 3-444-50063-7.
- Murawski, Hans, et Wilhelm Meyer. 2004. Geologisches Wörterbuch. Heidelberg: Spektrum. ISBN 978-3-8274-1445-8.
- Press, Frank, et Raymond Siever.2003. Allgemeine Geologie. Ed. 3a. Heidelber: Spektrum. ISBN 3-8274-0307-3. Editio prima: Understanding Earth (Nivi Eboraci: Freeman).
- Selley, Richard C., L. Robin M. Cocks, et Ian R. Plimer, eds. 2005. Encyclopedia of geology. Amstelodami: Elsevier Academic Press. ISBN 0-12-636380-3.
- Stanley, Steven M. 2001. Historische Geologie. Ed. 2a. Heidelberg: Spektrum. ISBN 3-8274-0569-6.
- Winchester, Simon. 2002. The Map that Changed the World: William Smith and the Birth of Modern Geology. Novi Eboraci: Perennial. ISBN 0-06-093180-9.
Nexus externi [recensere]
| Vicimedia Communia plura habent quae ad Geologiam spectant. |
- Commune interretiale studiosis geologiae dicatum, apud geologyforum.org
- Earth Science News, Maps, Dictionary, Articles, Jobs, apud geology.com
- Elements of Geology Caroli Lyell, apud books.google.com
- Principles of Geology, or the Modern Changes of the Earth and its Inhabitants, Considered as Illustrative of Geology Caroli Lyell, apud books.google.com
- Situs domesticus apud www.agu.org (American Geophysical Union)
- Situs domesticus apud www.egu.eu (European Geosciences Union)
- Situs domesticus apud www.geolsoc.org.uk (Geological Society of London)
- Situs domesticus apud www.geosociety.org (Geological Society of America)
- Theoria Telluris a Iacobi Hutton, apud records.viu.ca