Roman numeral 10000 CC DD.svg
Mille Paginae.png
Latinitas bona

Lingua Sanscrita

E Vicipaedia
Salire ad: navigationem, quaerere
Lingua Sanscrita
Taxinomia: lingua Indoeuropaea e familia Indoiranica
Status: status fere antiquissimus linguarum Indicarum; parens proxima multarum recentiorum
Sigla: 1 sa, 2 san, 3 san
Usus
Aevum: saec. X a.C.n. (fortasse antea) – saec. IV p.C.n.
Situs: India septentrionalis
hodie lingua culturalis; officialis Indiae; lingua sollemnis Hinduismi
Litterae: Litterae Sanscritae
Scriptura: Devanagari aliaeque scripturae fere omnes Asiae meridionalis
Familiae linguisticae coloribus Vicipaedicis pictae
Familiae linguisticae coloribus Vicipaedicis pictae
Liber Sanscrite saeculo XI manu scriptus Nepalensis.

Lingua Sanscrita[1] est lingua Indoeuropaea, familiae Indoiranicae attribuenda et divisioni Indicae sive Indoaryanae antiquissima; hodierni enim sermones Indoiranici, inter quos Hindicus et Bengalicus, e Sanscrita oriuntur. Haec lingua, etiamnunc a nonnullis adhibita, una est e duabus et viginti sermonibus Indiae schedulo enumeratis, unaque ex quattuor "linguarum classicarum" hucusque a gubernatione Indica laureatarum. E scriptoribus litterarum Sanscritarum enumerari merent poëta Kālidāsa et grammaticus Pāṇini; sed opera maxima nominibus auctorum incertis et fortasse fictis traduntur, exempli gratia carmina epica Mahābhārata et Rāmāyaṇa necnon collectanea lyrica antiquissima Ṛgveda, Sāmaveda, Yajurveda et Atharvaveda. Lingua Sanscrita hodie characteribus devanagari saepius conscribitur et divulgatur, sed etiam in multis aliis scripturis, in India et Asia Meridiorientali adhibitis, quae e scriptura antiqua Brahmi orta sunt. Et abecedario Latino philologi Europaei et Americani utuntur, translitterationem "IAST" consecuti.

Lingua oralis[recensere | fontem recensere]

Lingua Sanscrita (Vedica et classica) per longum spatium temporis numquam scribebatur, sed exstabat et solum memoriae tradebatur, et Vedae partim, antequam Arii Indiam ingressi sunt, compositi sunt. Fuit lingua culta a grege doctorum virorum, quibus nomen Sanscrite pandita, inde ab aetate antiqua usque ad dies nostros. Opera maximi momenti hac lingua composita sunt (sed serius exarata) aetate qua vulgus ea non iam loquebatur (fortasse periodo Vedica excepta).

Historia[recensere | fontem recensere]

Origo explicatioque[recensere | fontem recensere]

Lingua Sanscrita membrum generis linguarum Indo-Iranicarum ex familia linguarum Indo-Europearum est. Linguae cognatae quibus proxima est sunt illae Iranicae Avestan et Persica Vetus. 

Multi scholastici proposuerunt hypotheses migrationis ad qualitates Sanscritae et multis aliis linguis Indo-Europaeis communes explicandas, locutores nativos linguae Sanscritae futurae in hodiernam Indiam et Pakistan ex septentrione occidentali aliqua tempestate recentis secundi millennii AD advenisse adfirmantes. Indicia ad talem theoriam defendendam sunt, inter alia, relatio propinqua inter linguas Indo-Iranicas et linguas Balticasque Slavicasque, commercium vocabulorum cum linguis Uralicis - quae non sunt Indo-Europeanae -, et natura verborum Indo-Europeorum quibus floraque animaliaque videntur olim denotari. 

Textus recentissimi linguae Sanscritae videntur textus Brahmanici Rigvedae esse, qui creduntur permanuisse ex medio secundi millenii AD. Nullus narratus scriptus attamen habitus ex ea tempestate antiqua est, etiamsi scriptura ad Sanscritam scribendam ea tempestate adfuisset. Scholastici nihilominus adcredunt transmissionem textuum supra dictorum oralem fidam esse. Hi texti erant litterae sollemnes, integritas quorum pronuntiatus ad pietatem exsequendam valde intererat. 

Ex Rigveda usque ad Pāṇini tempestatem (Quarti saeculi AD), explicatio recentis linguae Vedicae per alios textus Vedicos perspici potest: Samaveda, Yajurveda, Atharvaveda, Brahmana, Upanishadque. Etiamsi in hoc tempore, linguae fama, utilitas, pietasque, atque molimentum enunciationis rectae inhibuissent Sanscritam linguam facile mutari secundum processus normales mutationis linguisticae, explicatio linguae quinque graduum ex Rigveda ad Upanishadan et recentissimas Sutrah (e.g., Baudhayana) praestat. 

Hodie[recensere | fontem recensere]

Rigveda manuscriptionis in Devanagari, tempore saeculo 19.
Verbum 'lingua Sanscrita' (संस्कृतम्) in Devanagari scripta.

Idem ac lingua Latina, lingua Sanscrita adhuc hodie longe lateque usurpatur velut lingua viva; non solum extant commentaria, emissiones radiophonicae, et universitates studiorum quae eam colant, sed Unio Indiana eam constitutione inter linguas nationum agnovit, quarum sunt viginti duae (vide Index linguarum sollemnium Indiae). Omnes chartae nummariae inscriptiones habent his viginti duabus linguis, Sanscrita addita.[2] Census anno 1991 habitus numeravit 49 736 hominum quibus patrius sermo est Sanscritus.[3]

Nam cum lingua Sanscrita sit sacra Hinduistis, quidam parentes eam usurpant loquendo cum liberis. Quod ad circulos vel institutiones linguae Sanscritae vivae attinet, unam saltem laudare sufficit, cui nomen est Samskrita Bharati[4] qui commentarium vulgat, cui index Sambhasanah sandeśah est. Quanto lingua Sanscrita simillima sit Graecae linguae, Latinaeque aliisque linguis Indoeuropaeis clarissime patet cum paucis verbis oculos intendamus:

Familia
mātṛ pitṛ duhitṛ sūnu bhrātṛ svāsṛ śvaśura vidhavā
māter pater filia (daughter/θυγάτηρ) filius (son) frāter soror socer vidua
Corpus
danta nāsā pāda kara keśa hṛd/hṛdaya
dent- nasus ped- manus (graece χείρ) capillus (caesaries) cor (gen.cordis) (heart,Herz)
Dei
deva Dyauh-pitṛ Varuna
deus Iuppiter Οὐρανός
Pronomina
aham tvam tvā nas vas
ego tu nos vos
Numeri
eka dva tri catur pañca ṣaṣ sapta aṣṭa nava daśa śatam
unus duo tres quattuor quinque sex septem octo novem decem centum
Verbum sum
asmi asi asti smas sthas santi
sum es est sumus estis sunt

et alia.

Morphologia[recensere | fontem recensere]

Verbum

Lingua Sanscrita multas declinationis ac coniugationis formas possidet. E. g., systema verbi Sanscritici ex his constat:
  • personae tres (bharā-mi "fero" vs. bhara-si "fers" vs. bhara-ti "fert")
  • numeri tres(bhara-ti "fert" vs. bharā-mas "ambo ferimus" vs. bhara-tha "fertis")
  • verbi genera duo (activum, sanscrite: Parasmaipada vs. mediopassivum, sanscrite: Ātmanepada; bharā-mas "ferimus" vs. bharā-mahe "ferimur")
  • modi tres (vel, exnumerando altero, quattuor)(Indicativus, Optativus, e. g., bhavem "feram", Imperativus, e. g. bhara-tu "ferto" et Precativus)
  • tempora (praesens et imperfectum, perfectum, aoristus, conditionalis, futurum)

Textus exempli[recensere | fontem recensere]

Commentatione prima Universae Iurum Humanorum Declaratio (a Consociatione Nationum) cum translitteratione Latina:

Sarvē mānavāḥ svatantrāḥ samutpannāḥ vartantē api ca, gauravadr̥śā adhikāradr̥śā ca samānāḥ ēva vartantē. Ētē sarvē cētanā-tarka-śaktibhyāṁ susampannāḥ santi. Api ca, sarvē’pi bandhutva-bhāvanayā parasparaṁvyavaharantu.
Translatus Sanscrite ab Arvind Iyengar. E situ Omniglot.
Omnes homines dignitate et iure liberi et pares nascuntur, rationis et conscientiae participes sunt, quibus inter se concordiae studio est agendum.
E situ United Nations Human Rights - Office of the High Commissioner for Human Rights.

Vide etiam[recensere | fontem recensere]

Notae[recensere | fontem recensere]

  1. Christianus Lassen, Institutiones linguae Pracriticae (Bonnae, 1837) textus pp. 31-36, al.
  2. Chartae nummariae Europaeae duas habent voces, EURO Graecis Latinisque typis. Si volumus euro, euronis accipere, affirmare possumus linguam Latinam quoque inscriptionem chartas nostras habere!
  3. (Fons).
  4. (Fons).

Bibliographia[recensere | fontem recensere]

  • Burrow, T., The Sanskrit language. Londinii: Faber, 1973. Reimpressum Calcuttae: Motilal Banarsidass, 2001 ISBN 81-208-1767-2
  • Pollock, Sheldon I. (2006), The language of the gods in the world of men: Sanskrit, culture, and power in premodern India. University of California Press, ISBN 9780520245006.
  • Salomon, Richard. 1998/ Indian epigraphy: a guide to the study of inscriptions in Sanskrit, Prakrit, and the other Indo-Aryan languages. Novi Eboraci: Oxford University Press, ISBN 0195099842.
  • van Gulik, Robert. 1956. Siddham; an essay on the history of Sanskrit studies in China and Japan. Nagpur: International Academy of Indian Culture, ISBN 8177420380.
Res philologicae
  • Abhyankar, Kashinath V. (1986), A dictionary of Sanskrit Grammar. Gaekwad's Oriental Series, 134, Baroda: Oriental Institute
  • Bopp, Franciscus. Grammatica critica Linguae Sanscritae. 1832 (Latine) Textus apud google.books
  • Franciscus Bopp, Ausführliches Lehrgebäude der Sanskrita-Sprache. Berolini, 1828 (Theodisce) Textus interretialis
  • Berthold Delbrück. 1876. Altindische Tempuslehre. ISBN 1421246880.
  • Berthold Delbrück. 1888. Altindische Syntax. Halle. Nachdruck: Wissenschaftliche Buchgesellschaft, Darmstadt 1988, ISBN 3534041054.
  • Masica, Colin. 1991. The Indo-Aryan Languages. Cantabrigiae: Cambridge University Press, ISBN 978052129944-2.
  • Mayrhofer, Manfred. 1978. Sanskrit-Grammatik mit sprachvergleichenden Erläuterungen. Berolini: Walter de Gruyter. ISBN 9783110071771.
  • Oberlies, Thomas. 2003. A Grammar of Epic Sanskrit. Walter de Gruyter. ISBN 3110144484.
  • Wackernagel, Jacob, et Albert Debrunner. Altindische Grammatik. 3 voll. Goettingae, 1896-1954
Lexica
  • Mayrhofer, Manfred. 2001. Etymologisches Wörterbuch des Altindoarischen. 3 vol. ISBN 3-8253-1477-4.
  • Monier-Williams, Monier. 1898. A Sanskrit-English Dictionary.
  • Mylius, Klaus. 2005. Sanskrit–Deutsch, Deutsch–Sankrit: Wörterbuch. Wiesbaden: Harrassowitz. ISBN 3-447-05143-4.
Artes grammaticae
  • Bartholomaeus, Paulus. Vyacarana (1904) Textus apud archive.org
  • Coulson, M. 2003. Teach Yourself Sanskrit. Londinii: Teach Yourself, ISBN 0-340-85990-3
  • Goldman, Robert P. 1999. Devavāṇīpraveśikā: An Introduction to the Sanskrit Language. Berkeley: Center for South Asia Studies, University of California, ISBN 0-944613-40-3.
  • Kielhorn, Franz. 1888. Grammatik der Sanskrit-Sprache. Berolini: Dümmler.
  • Maurer, Walter Harding. 2000. The Sanskrit Language: An Introductory Grammar and Reader. Richmond, Surrey: Curzon Press, ISBN 0700713824.
  • Morgenroth, Wolfgang. 1973. Lehrbuch des Sanskrit: Grammatik, Lektionen, Glossar. Lipsiae: Verlag Enzyklopädie
  • Shastri, Vagish. 2000. Conversational Sanskrit. Varanasi: Vāgyoga Chetanāpitham, ISBN 81-85570-12-4.
  • Stenzler, Adolf Friedrich. Elementarbuch der Sanskrit-Sprache. Zahlreiche Auflagen (Die 7. Auflage 1902, und auch die 9. Auflage 1915 (Theodisce) Textus interretialis
  • Stiehl, Ulrich. Sanskrit-Kompendium. Ein Lehr-, Übungs- und Nachschlagewerk. Devanagari-Ausgabe. 4. überarbeitete und erweiterte Auflage. Hüthig Jehle Rehm, Heidelberg 2007, ISBN 978-3-87081-539-4 Textus interretialis
  • Whitney, William Dwight. 1889. Sanskrit Grammar: Including both the Classical Language and the Older Dialects. Breitkopf & Härtel
  • Williams, Monier. 1846. An elementary grammar of the Sanscrit language. Londinii: W. H. Allen. (Anglice) (Textus apud Google Books)

Nexus externi[recensere | fontem recensere]

Commons-logo.svg Vicimedia Communia plura habent quae ad linguam Sanscritam spectant.