Addua
|
||||
|---|---|---|---|---|
| Adda | ||||
 |
||||
| Addua apud Tritium | ||||
| Nomina | ||||
| Nomina Latina | Addua (-ae, f.), Abdua (-ae, f.) |
|||
| Nomina Vulgaria | Adda | |||
| Geographia physica | ||||
| Longitudo | 313 km | |||
| Altitudo principii | 2.237 m | |||
| Moles decussis | 187 m³/s | |||
| Area ex qua aqua afflui | 7.979 km2 | |||
| Principium | Alpisella Vallis | |||
| Ostium | Padus apud Castrum Novum A. O. et Spinadescum |
|||
| Tributarii | Brembius | |||
| Altera | Larus lacus, Garlatis lacus, Ulginatis lacus |
|||
| Geographia politica | ||||
| Terrae |  Italia |
|||
| Regiones |  Langobardia |
|||
| Provinciae | Provincia Sundrienis, Provincia Comensis, Provincia Leucensis, Provincia Bergomensis, Provincia Mediolanensis, P. Modiciae et Brigantiae, Provincia Cremonensis, Provincia Laudensis |
|||
| Urbes principes | Sundrium, Leucum, Laus Nova |
|||
| Tabula geographica | ||||
 |
||||
| Postscripta | Flumina Italiae | |||
Addua[1] (-ae, f.) sive Abdua[2] (-ae, f.) (Italiane: Adda) est Italiae septentrionalis flumen, quod totum cursum Langobardia regio continet. 212 milia (313 Km) longum est, Italiae quartum ob longitudinem, tertium—post Padum (Italice: Po) et Ticinum (Ticino)—ob medianum onus regionisque latitudinem. Regimen eius satis est regulare, maxime cum a Lacu Lario (aut Comensi; Italice: Lago di Como) regularetur, cuius simul influens emissariumque. Fluminis onus minimum 18 m3/sec, maximum rare 1000 m3/sec excedit. Addua in Padi regione fluviali continetur, atque sinistra parte affluens eius est. Agros urbium Sundrii (Sondrio), Leuci (Lecco), Bergomi (Bergamo), Mediolani (Milano), Cremonae (Cremona) Laudisque Novae (Lodi) transit.
Index |
De cursu eius [recensere]
Addua ex Monte Ferri (italice Monte del Ferro) (Alpisella Vallis) in Raeticis Alpibus oritur. Postquam Vallem di Fraele atque Vallem Telinam—Sundrium urbem lambente—apud Colico (Agri Leucensis) in Lacum Larium influit. Aquae eius, postquam hanc regionem lacubus plenam aluerunt, cuiusdem emissarium egrediuntur a Larii extremo meridionali, ubi parvos lacus di Garlate atque di Olginate formant. Deinde Addua in Meridiem se dirigit, flumen Brembum apud Vaprio d’Adda (Agri Mediolanensis) accipit atque paulo magis deorsum—apud Cassano d’Adda (Agri Mediolanensis)—in Padanas planities influit. Hinc inter Meridiem et Orientem declinat, Laudem Novam transgreditur, Serii aquas apud Montodine (Agri Cremonensis) accipit, Pizzighettone (Agri Cremonensis) transit atque in Pado flumine apud Castelnuovo Bocca d’Adda (Agri Laudis Novae) se immittit, altitudinis 36 m vel circa, inter Placentiam Cremonamque.
De aquarum eius natura [recensere]
Sub aquarum eius naturae iudicio, huius fluminis regimen regulare est, cum moveretur aquarum eius nivalis glaciali origine magnoque lacu quod inferum cursum suum (deorsum Leuco) temperat. Tempora igitur exiguae aquae duo sunt, hieme aestateque, ac duae auctae, vere autumneque, ob molium glaciatarum solutionem pluviasque in fluminis regione. Tamen hoc regimen naturale late mutatur lapidum molibus, quae ad vim electricam adquirendam aedificatae sunt, preasentesque maxime inter montes, sed etiam Pizzighettone proficiscentes.
Rerum naturalium eius descriptio [recensere]
Post glaciales Aetates caeli mutationes siverunt incrementum silvarum, quae etiam planitias tegebant, in Padana regione. Ab infima Media Aetate haec silvae gradatim deminutae sunt, usque ad eas paene omnino extinctas in planitiei regione. Secundum fluminis cursum inferum dui agri tuti sunt, instituiti 16 Septembris anno 1983:
- Parco Adda Nord, qui longus est 37 milia (54 Km), a Leuco—ubi Addua Larium relinquit—usque ad Truccazzano (Agri Mediolanensis);
- Parco Adda Sud, qui longus est 41 milia vel circa (60 Km), a Rivolta d’Adda (Agri Cremonensis) usque ad os in Pado.
De monumentis apud cursum eius [recensere]
E monumentis quae sunt apud Adduae ripas memoranda sunt Forte di Fuentes (Colico), castellum situm in Tritium oppidumque Pizzighettone, architecturae militaris magna exempla, reminiscentes tempora in quibus flumen discidium etiam militare erat. Rerum naturalium horti sunt, ut ii apud Rivolta d’Adda, Zelo Buon Persico (Agri Laudensis) atque Camairago. Interest etiam sic appellatus «Traghetto di Leonardo», inter Imbersago (Agri Leucensis) et Villa d’Adda (Agri Bergomensis), restitutio fidelis ex aedificandi descriptione a Leonardo Vincio mente concepta.
Vide etiam [recensere]
- Langobardia,
- Raeticae Alpes,
- Alpisella Vallis (Italiane: Val Alpisella),
- Vallis Telina,
- Larius lacus,
- Garlatis lacus (Italiane: Lago di Garlate),
- Ulginatis lacus (Italiane: Lago di Olginate),
- Brembius flumen,
- Castrum Novum Adduae Ostium (Italiane: Castelnuovo Bocca d'Adda),
- Spinadescum (Italiane: Spinadesco),
- Flumina Italiae.
Nexus externus [recensere]
 |
Vicimedia Communia plura habent quae ad Adduam spectant. |
Notae [recensere]
- ↑ Plinius, Naturalis historia 2.224 (Addua), 3.119 (Addua), 3.138 (Adua). Vide etiam: Murray's Handy Classical Maps (Londinii: Murray, 1903)
- ↑ Abdua ... qui Addua etiam dicitur. Iohannes Iacobus Hofmannus, Lexicon universale (1698) textus
