Lingua Aragonica
E Vicipaedia
| Lingua Aragonica
Aragonés
|
||
|---|---|---|
| IPA: | [ - ] | |
| Taxinomia: | Linguae Indoeuropaeae Italica |
|
| Locutores: | 30 000 | |
| Sigla: | 1 an, 2 arg, 3 arg | |
| Status publicus | ||
| Officialis | regio Aragoniae, Hispania | |
| Privata | permultae civitates | |
| Scriptura: | Latina | |
| Procuratio: | nulla | |
 |
||
Lingua Aragonica (Aragonice: Aragonés) est lingua Romanica qui nunc circa 10 000 homines in Oscha provincia, Aragonia, Hispania fabuluntur.
Index |
[recensere] Historia
Aragonica "originavit" circa saeculum 8 ut unus inter multos dialectos Latinos quae in Pyrene in substrato forti Vasconico expediverunt. Regnum originale Aragoniae (formatum ab comitatibus Aragoniae, Ripae curtiae, et Sobrarbe) progressive ab montibus ad meridianum expandit, Mauros ulterius in Reconquista agens et linguam Aragonicam diffundens.
Unio Regnum Aragonensis cum Comitatibus Cataloniensibus sub eodem rege "significavit quod" haec territoria heterogenea linguistice erat; a lingua Catalauna fabulatus est {?} in oriente et Aragonica in occidente. Etiam lingua Catalauna expandit in territoria nova quae ab Mauris victa erat: Baliares et regnum novum Valentiae. "Reciperatio" Aragonensis ad meridianum in regno Vergiliae finivit, qui ab Iacobo I ad regnum Castellae cessum ut "dos" principissae Aragonensis erat. {?}
Diffusio linguae Castellanae, sive linguae Hispanicae, ut lingua communis in paeninsula, iuxta "protectionem" ab ea qui lingua Aragonica pro lingua Catalauna effecit, "significavit quod" recessio ulterior sequetur. {?} Eventum cardinale in historia Aragonensi "fuit quando" rex Castellensis Ferdinandus I (rex Aragonum) sive Ferdinandus Anticariae saeculo 15 institutus est.
"Annexio" Aragoniae ab Castella et abolitio progressiva totae capacitatis autonomae ab saeculo 16 "significavit quod" dum semper a lingua Aragonica late fabulatus est, solummodo in usu colloquiali ruralique, sed nobilitas linguam Hispanicam "legerunt ut insigne potestatis." Summum abolitionis linguae Aragonicae attentum est in regnum Francisci Franci saeculo 20. Discipuli utentes linguam Aragonicam in scholis afflicti sunt, et "legislatio" interdixit docere ullam linguam sed linguam Hispanicam.
Democratia constitutionalis quae anno 1978 a populo electa est significat augmen de operibus litterariis et studiis de lingua Aragonica.
[recensere] Distributio geographica
A lingua Aragonica usque nunc fabulatus est in montibus Aragonensibus Pyrenes, in comitatibus Somontano, Sobrarbe, et Ripa curtia.
Urbes et oppida ubi usque nunc fabulantes Aragonicae adsunt: Osca, Graus, Montiso, Barbastrum, Fonz, Hecho, Estadilla, Benasque, Sabiñanigo, Plan, Ansó, Ebillinum, Broto, et El Grado.
[recensere] Dialecti
- Aragonica Occidentalis
- Aragonica Centralis
- Aragonica Orientalis
- Aragonica Meridionalis
[recensere] Phonologia
[recensere] Mutationes historicae
- O, E aperta in [we], [je] diphthongizant:
- VET'LA > biella (Hispanice vieja, Catalane vella)
- -E finale perditur:
- GRANDE > gran
- F initiale conservatur:
- FILIU > fillo (Hisp. hijo, Cat. fill)
- Iota Romanicum (a GE-, GI-, I-) resultat in ch [tʃ]:
- IUVEN > choben
- GELARE > chelar (Hisp. helar, Cat. gelar)
- -ULT-, -CT- resultat in [jt]:
- FACTU > feito (Hisp. hecho, Cat. fet)
- -X-, -PS-, -SCj- resultat in x [ʃ]:
- COXU > coxo (Hisp. cojo, Cat. coix)
- -Lj-, -C'L-, -T'L- resultat in ll [ʎ]:
- MULIERE > muller (Hisp. mujer, Cat. muller)
- ACUT'LA > agulla (Hisp. aguja, Cat. agulla)
- -B- in verbis imperfectis conservatur:
- teneba (tenebat, Hisp. tenía, Cat. tenia)
