Roman numeral 10000 CC DD.svg

Abecedarium

E Vicipaedia
Salire ad: navigationem, quaerere
A Specimen fontium typicorum et linguarum, a Gulielmo Caslon, litterarum conditore, factum; ex Cyclopaedia (1728).
Specimen scripti Proto-Sinaitici, unius ex primis (et fortasse primum) scriptis phonemicis.
Alphabetum Graecum in cylice inscriptum.

Abecedarium sive alphabetum est litterarum aliarumve notarum series statuto ordine digesta. Abecedario plerumque litterae alicuius linguae, sicut Graecae aut Russicae, enumerantur. Constat ordinem alphabeticum ad multas res utilem esse, ut puta ad lemmata in encyclopaediis, vocabulariis variisque aliis indicibus reperienda.

In quibusdam abecedariis obsoletas invenimus litteras, quae in solitis inscriptionibus non dantur. Exempli gratia, quaedam abecedaria Etrusca adhibent litteras B, D et O, quae designant appellationes litterarum non in lingua Etrusca praesentium quaeque ergo non inveniuntur in Etruscis inscriptionibus. Alia, ut quae invenimus in Safaiticis inscriptionibus, redigunt litteras ordinibus diversis, unde videtur fuisse instructio litterarum aliquantulum fortuita.

Ex temporibus Romanorum, abecedaria satis multa exstant, nempe in tabellis quibus utebantur lapicidarum discipuli. Ex temporibus Christianorum non tam multa exceptis duobus vasis Carthagine inventis, sed exstant etiam lapides in catacumbis litteris A, B, C, ceteris, inscripti. Nonnumquam litterae ordine leguntur qui studiosos obstupefacit, sicut quae repertae sunt in sepulcro Sancti Alexandri, in via Nomentana sito, huius modi:

   AXBVCTESDR . . . . . .BCCEECHI
   EQGPH. . . .M MNOPQ
   RSTVXYZ

Videtur hoc fuisse exercitamentum quoddam, quod potest comparari cum Lucii Cassii Caeciniani denario, in quo inscriptio est sic:

       AX, BV, CT, DS, ER, FQ, GP, HO, IN, KM 

Hieronymi gratias possumus huiis arcani sensum extricare. Refer enim ipse discipulos, ut memoriam exercerent, discere debuisse abecedarium bifariam, iunctis A cum X et ita porro.

Lapis Romae anno 1877 repertus, qui originem ducit a saeculo sexto vel septimo, videtur in usu fuisse in schola quadam ut exemplar quo disceretur abecedarium, quod durationem demonstrat antiquorum docendi morum.

Aevo Medio abecedaria inveniuntur in ecclesiis, monasteriis, aliisque aedificiis ecclesiasticis.

Abecedariis attribuebantur vires supernaturales. Litteraeque sensús arcanos habebat devotorum interpretatione. Notae sunt series ABRACADABRA et SATOR AREPO TENET OPERA ROTAS, quae a talibus exercitamentis litterarum originem ducunt.

Extant etiam carmina psalmique abecedarii, sicut Psalmus 119, cuius alii versus aliis incipiunt ordine litteris.

Sensu abstracto, abecedarium est systema litterarum alicuius linguae quod potius vocatur alphabetum.

Abecedarium Latinum[recensere | fontem recensere]

Searchtool.svg Si plus cognoscere vis, vide Abecedarium Latinum
Modus scriptus abecedarii Latini in papyro.

Abecedarium Latinum in multis linguis utitur. Multae linguae etiam alias litteras habent quorum abecedaria generum cognatorum sunt, eg alphabetum Nordicum.

Abecedarium Latinum litteras magnas et parvas adhibet, sicut A et a, B et b, C et c, etc. In temporibus antiquis, lingua Latina solas litteras magnas habebat, sed alii typi adhibebantur quando papyro scribebas.

Abecedarium Latinum est

  • A, a
  • B, b
  • C, c
  • D, d
  • E, e
  • F, f
  • G, g
  • H, h
  • I, i
  • K, k
  • L, l
  • M, m
  • N, n
  • O, o
  • P, p
  • Q, q
  • R, r
  • S, s
  • T, t
  • U, u
  • X, x
  • Z, z
  • Sed nomina litterarum nonnumquam ab his discrepuntur. Serioribus aetatibus novae litterae his accederunt-
    • i triplicatus est: i, j, y
    • u triplicates est: u, v, w
  • Aliis linguis et alterae litterae adduntur.

Abecedarium Nordicum[recensere | fontem recensere]

Searchtool.svg Si plus cognoscere vis, vide Abecedarium Nordicum

Sueticophoni utuntur Abecedario Nordico, addito tres litteras ä, ö atque å ut monstrent sonos IPA designatos æ, ø, o.

Abecedarium Graecum[recensere | fontem recensere]

Searchtool.svg Si plus cognoscere vis, vide Abecedarium Graecum
Abecedarium Graecum
Α α Alpha Β β Beta
Γ γ Gamma Δ δ Delta
Ε ε Epsilon Ζ ζ Zeta
Η η Eta Θ θ Theta
Ι ι Iota Κ κ Cappa
Λ λ Labda Μ μ My
Ν ν Ny Ξ ξ Xi
Ο ο Omicron Π π Pi
Ρ ρ Rho Σ σ ς Sigma
Τ τ Tau Υ υ Ypsilon
Φ φ Phi Χ χ Chi
Ψ ψ Psi Ω ω Omega
systema numerale
αʹ 1 ιʹ 10 ρʹ 100
βʹ 2 κʹ 20 σʹ 200
γʹ 3 λʹ 30 τʹ 300
δʹ 4 μʹ 40 υʹ 400
εʹ 5 νʹ 50 φʹ 500
ϝʹ ϛʹ στʹ 6 ξʹ 60 χʹ 600
ζʹ 7 οʹ 70 ψʹ 700
ηʹ 8 πʹ 80 ωʹ 800
θʹ 9 ϙʹ ϟʹ 90 ϡʹ 900
  • Α, α alpha
  • Β, β beta
  • Γ, γ gamma
  • Δ, δ delta
  • Ε, ε epsilon
  • Ζ, ζ zeta
  • Η, η eta
  • Θ, θ theta
  • Ι, ι iota
  • Κ, κ cappa
  • Λ, λ labda (non lambda)
  • Μ, μ my
  • Ν, ν ny
  • Ξ, ξ xi
  • Ο, ο omicron
  • Π, π pi
  • Ρ, ρ rho
  • Σ, σ sigma
  • Τ, τ tau
  • Υ, υ ypsilon
  • Φ, φ phi
  • Χ, χ chi
  • Ψ, ψ psi
  • Ω, ω omega

Abecedarium Hebraicum[recensere | fontem recensere]

Searchtool.svg Si plus cognoscere vis, vide Abecedarium Hebraicum
Abecedarium Hebraicum
א Aleph ב Beth
ג Gimel ד Daleth
ה He ו Vav
ז Zai ח Heth
ט Teth י Ioth
כ Caph ל Lamed
מ Mem נ Nun
ס Samech ע Ain
פ Fe צ Sade
ק Coph ר Res
ש Sen ת Thau
litterula derivatus sonus
א aleph e bove derivatus est. a
ב beth e domo derivatus est. b
ג gimel e camelo derivatus est. g
ד deleth ex ianua derivatus est. d
ה he e cavo aeris derivatus est. h
ו vav e clavo derivatus est. v
ז zai ex armis derivatus est. z
ח heth e saepto derivatus est. h (durus)
ט teth e serpente derivatus est. t
י ioth e manu derivatus est. i
כ caph e manus cava derivatus est. c
ל lamed e stimulo derivatus est. l
מ mem ex aqua derivatus est. m
נ nun e pisce derivatus est. n
ס samech e palude derivatus est. s
ע ain ex oculo derivatus est. a
פ fe ex ore derivatus est. f
צ sade ex unco derivatus est. ts
ק coph ex occipite derivatus est. q
ר res e capite derivatus est. r
ש sen e dente derivatus est. s
ת thau e cruce derivatus est. t

Abecedarium Arabicum[recensere | fontem recensere]

Searchtool.svg Si plus cognoscere vis, vide Abecedarium Arabicum
Abecedarium Arabicum
ا Alif ب Beh

Abecedarium Cyrillicum[recensere | fontem recensere]

Searchtool.svg Si plus cognoscere vis, vide Abecedarium Cyrillicum
Abecedarium Cyrillicum
А Б В Г Ґ Д Ђ
Ѓ Е Ё Є Ж Ѕ З
И І Ї Й Ј К Л
Љ М Н Њ О П Р
С Т Ћ Ќ У Ў Ф
Х Ц Ч Џ Ш Щ Ъ
Ы Ь Э Ю Я    
Litterae non slavicae
Ӑ Ә Ӕ Ҕ Ӗ Ғ Ӏ
Ӂ Җ Ӝ Ҙ Ӟ Ӡ Ӣ
Ӥ Ҡ Қ Ҟ Ҝ Ң Ҥ
Ө Ӧ Ҧ Ҫ Ҷ Ҹ Ӵ
Ҽ Ҿ Ҩ Ҳ Һ Ҭ Ҵ
Ӳ Ӯ Ү Ұ Ӱ    
Litterae antiquae
Ҁ Ѹ Ѡ Ѿ Ѻ Ѣ ІА  
Ѥ Ѧ Ѫ Ѩ Ѭ Ѯ Ѱ
Ѵ Ѷ Ѳ        

Аа [a]

Бб [b]

Вв [v]

Гг [g]

Дд [d]

Ее [jɛ]

Ёё [jo]

Жж [ʐ]

Зз [z]

Ии [i]

Йй [j]

Кк [k]

Лл [l]

Мм [m]

Нн [n]

Оо [o]

Пп [p]

Рр [r]

Сс [s]

Тт [t]

Уу [u]

Фф [f]

Хх [x]

Цц [ts]

Чч [tɕ]

Шш [ʂ]

Щщ [ɕɕ]

Ъъ Indicates non-palatalization

Ыы [ɨ]

Ьь [ʲ]

Ээ [e]

Юю [ju]

Яя [ja]

Abecedarium Uncialis Minuscula[recensere | fontem recensere]

Searchtool.svg Si plus cognoscere vis, vide Abecedarium Uncialis Minuscula

λ φ c δ ŧ ƒ ζ η ı к ﺎ λ\ λı ο ŗ ф ŗζ ς т υ ςζ ζς ∫

Abecedaria ficticia[recensere | fontem recensere]

Textus quenya in Tengwar et transciptione Latiná.
Ad Lesbiam Catulli opus in abecedario Hylian quo The Legend of Zelda: Twilight Princess ludo televisifico est.

Multa opera in culturá populari habent abecedaria ficticia quae ad varias linguas simulatas saepe adhibentur. Abecedaria ficticia notissima sunt eg tengwar, aurebesh, Abecedarium klingon, Antiquorum abecedarium, alphabeta Hylian, etc. Multa opera etiam varii typi abecedarii Latini habent.

Tengwar ad quenya linguam in J.R.R. Tolkien Terrá Mediá adhibetur. Tengwar formam pulchram habet ubi arcus continit. Aurebesh ad linguam Anglicam in Star Wars adhibetur et forma futura habet. Abecedarium klingon in Star Trek litteras aceras habet quas periculosas vident. Haec forma klingons lingua barbarica similis est. Antiqui in Stargate, aut Ancients Anglice, abecedarium, quod quadrorum continit, ad eorum linguam adhibent. Eorum lingua etiam sermo Latinus vetus ficticius agit. Varia abecedaria Hylian in The Legend of Zelda sunt ubi diveris ludis consolae sunt. Ad varias linguas Hylian adhibentur quas non sunt. In modo linguae Anglicae monstrantur.

Vide etiam[recensere | fontem recensere]

Bibliographia[recensere | fontem recensere]

Nexus externi[recensere | fontem recensere]

Wiktionary-ico-de.png Vide abecedarium in Victionario.
Commons-logo.svg Vicimedia Communia plura habent quae ad abecedarium spectant.