Roman numeral 10000 CC DD.svg

Abecedarium

E Vicipaedia
Salire ad: navigationem, quaerere
A Specimen fontium typicorum et linguarum, a Gulielmo Caslon, litterarum conditore, factum; ex Cyclopaedia (1728).
Specimen scripti Proto-Sinaitici, unius ex primis (et fortasse primum) scriptis phonemicis.
Alphabetum Graecum in cylice inscriptum.

Abecedarium sive alphabetum est litterarum aliarumve notarum series statuto ordine digesta. Abecedario plerumque litterae alicuius linguae, sicut Graecae aut Russicae, enumerantur. Constat ordinem alphabeticum ad multas res utilem esse, ut puta ad lemmata in encyclopaediis, vocabulariis variisque aliis indicibus reperienda.

In quibusdam abecedariis obsoletas invenimus litteras, quae in solitis inscriptionibus non dantur. Exempli gratia, quaedam abecedaria Etrusca adhibent litteras B, D et O, quae designant appellationes litterarum non in lingua Etrusca praesentium quaeque ergo non inveniuntur in Etruscis inscriptionibus. Alia, ut quae invenimus in Safaiticis inscriptionibus, redigunt litteras ordinibus diversis, unde videtur fuisse instructio litterarum aliquantulum fortuita.

Ex temporibus Romanorum, abecedaria satis multa exstant, nempe in tabellis quibus utebantur lapicidarum discipuli. Ex temporibus Christianorum non tam multa exceptis duobus vasis Carthagine inventis, sed exstant etiam lapides in catacumbis litteris A, B, C, ceteris, inscripti. Nonnumquam litterae ordine leguntur qui studiosos obstupefacit, sicut quae repertae sunt in sepulcro Sancti Alexandri, in via Nomentana sito, huius modi:

   AXBVCTESDR . . . . . .BCCEECHI
   EQGPH. . . .M MNOPQ
   RSTVXYZ

Videtur hoc fuisse exercitamentum quoddam, quod potest comparari cum Lucii Cassii Caeciniani denario, in quo inscriptio est sic:

       AX, BV, CT, DS, ER, FQ, GP, HO, IN, KM 

Hieronymi gratias possumus huiis arcani sensum extricare. Refer enim ipse discipulos, ut memoriam exercerent, discere debuisse abecedarium bifariam, iunctis A cum X et ita porro.

Lapis Romae anno 1877 repertus, qui originem ducit a saeculo sexto vel septimo, videtur in usu fuisse in schola quadam ut exemplar quo disceretur abecedarium, quod durationem demonstrat antiquorum docendi morum.

Aevo Medio abecedaria inveniuntur in ecclesiis, monasteriis, aliisque aedificiis ecclesiasticis.

Abecedariis attribuebantur vires supernaturales. Litteraeque sensús arcanos habebat devotorum interpretatione. Notae sunt series ABRACADABRA et SATOR AREPO TENET OPERA ROTAS, quae a talibus exercitamentis litterarum originem ducunt.

Extant etiam carmina psalmique abecedarii, sicut Psalmus 119, cuius alii versus aliis incipiunt ordine litteris.

Sensu abstracto, abecedarium est systema litterarum alicuius linguae quod potius vocatur alphabetum.

Abecedarium Latinum[recensere | fontem recensere]

Searchtool.svg Si plus cognoscere vis, vide Abecedarium Latinum
Modus scriptus abecedarii Latini in papyro.

Abecedarium Latinum in multis linguis utitur. Multae linguae etiam alias litteras habent quorum abecedaria generum cognatorum sunt, eg alphabetum Nordicum.

Abecedarium Latinum litteras magnas et parvas adhibet, sicut A et a, B et b, C et c, etc. In temporibus antiquis, lingua Latina solas litteras magnas habebat, sed alii typi adhibebantur quando papyro scribebas.

Abecedarium Latinum est

  • A, a
  • B, b
  • C, c
  • D, d
  • E, e
  • F, f
  • G, g
  • H, h
  • I, i
  • K, k
  • L, l
  • M, m
  • N, n
  • O, o
  • P, p
  • Q, q
  • R, r
  • S, s
  • T, t
  • U, u
  • X, x
  • Z, z
  • Sed nomina litterarum nonnumquam ab his discrepuntur. Serioribus aetatibus novae litterae his accederunt-
    • i triplicatus est: i, j, y
    • u triplicates est: u, v, w
  • Aliis linguis et alterae litterae adduntur.

Abecedarium Nordicum[recensere | fontem recensere]

Searchtool.svg Si plus cognoscere vis, vide Abecedarium Nordicum

Sueticophoni utuntur Abecedario Nordico, addito tres litteras ä, ö atque å ut monstrent sonos IPA designatos æ, ø, o.

Abecedarium Graecum[recensere | fontem recensere]

Searchtool.svg Si plus cognoscere vis, vide Abecedarium Graecum
Abecedarium Graecum
Α α Alpha Β β Beta
Γ γ Gamma Δ δ Delta
Ε ε Epsilon Ζ ζ Zeta
Η η Eta Θ θ Theta
Ι ι Iota Κ κ Cappa
Λ λ Labda Μ μ My
Ν ν Ny Ξ ξ Xi
Ο ο Omicron Π π Pi
Ρ ρ Rho Σ σ ς Sigma
Τ τ Tau Υ υ Ypsilon
Φ φ Phi Χ χ Chi
Ψ ψ Psi Ω ω Omega
systema numerale
αʹ 1 ιʹ 10 ρʹ 100
βʹ 2 κʹ 20 σʹ 200
γʹ 3 λʹ 30 τʹ 300
δʹ 4 μʹ 40 υʹ 400
εʹ 5 νʹ 50 φʹ 500
ϝʹ ϛʹ στʹ 6 ξʹ 60 χʹ 600
ζʹ 7 οʹ 70 ψʹ 700
ηʹ 8 πʹ 80 ωʹ 800
θʹ 9 ϙʹ ϟʹ 90 ϡʹ 900
  • Α, α alpha
  • Β, β beta
  • Γ, γ gamma
  • Δ, δ delta
  • Ε, ε epsilon
  • Ζ, ζ zeta
  • Η, η eta
  • Θ, θ theta
  • Ι, ι iota
  • Κ, κ cappa
  • Λ, λ labda (non lambda)
  • Μ, μ my
  • Ν, ν ny
  • Ξ, ξ xi
  • Ο, ο omicron
  • Π, π pi
  • Ρ, ρ rho
  • Σ, σ sigma
  • Τ, τ tau
  • Υ, υ ypsilon
  • Φ, φ phi
  • Χ, χ chi
  • Ψ, ψ psi
  • Ω, ω omega

Abecedarium Hebraicum[recensere | fontem recensere]

Searchtool.svg Si plus cognoscere vis, vide Abecedarium Hebraicum
Abecedarium Hebraicum
א Aleph ב Beth
ג Gimel ד Daleth
ה He ו Vav
ז Zai ח Heth
ט Teth י Ioth
כ Caph ל Lamed
מ Mem נ Nun
ס Samech ע Ain
פ Fe צ Sade
ק Coph ר Res
ש Sen ת Thau
litterula derivatus sonus
א aleph e bove derivatus est. a
ב beth e domo derivatus est. b
ג gimel e camelo derivatus est. g
ד deleth ex ianua derivatus est. d
ה he e cavo aeris derivatus est. h
ו vav e clavo derivatus est. v
ז zai ex armis derivatus est. z
ח heth e saepto derivatus est. h (durus)
ט teth e serpente derivatus est. t
י ioth e manu derivatus est. i
כ caph e manus cava derivatus est. c
ל lamed e stimulo derivatus est. l
מ mem ex aqua derivatus est. m
נ nun e pisce derivatus est. n
ס samech e palude derivatus est. s
ע ain ex oculo derivatus est. a
פ fe ex ore derivatus est. f
צ sade ex unco derivatus est. ts
ק coph ex occipite derivatus est. q
ר res e capite derivatus est. r
ש sen e dente derivatus est. s
ת thau e cruce derivatus est. t

Abecedarium Arabicum[recensere | fontem recensere]

Searchtool.svg Si plus cognoscere vis, vide Abecedarium Arabicum
Abecedarium Arabicum
ا Alif ب Beh

Abecedarium Cyrillicum[recensere | fontem recensere]

Searchtool.svg Si plus cognoscere vis, vide Abecedarium Cyrillicum
Abecedarium Cyrillicum
А Б В Г Ґ Д Ђ
Ѓ Е Ё Є Ж Ѕ З
И І Ї Й Ј К Л
Љ М Н Њ О П Р
С Т Ћ Ќ У Ў Ф
Х Ц Ч Џ Ш Щ Ъ
Ы Ь Э Ю Я    
Litterae non slavicae
Ӑ Ә Ӕ Ҕ Ӗ Ғ Ӏ
Ӂ Җ Ӝ Ҙ Ӟ Ӡ Ӣ
Ӥ Ҡ Қ Ҟ Ҝ Ң Ҥ
Ө Ӧ Ҧ Ҫ Ҷ Ҹ Ӵ
Ҽ Ҿ Ҩ Ҳ Һ Ҭ Ҵ
Ӳ Ӯ Ү Ұ Ӱ    
Litterae antiquae
Ҁ Ѹ Ѡ Ѿ Ѻ Ѣ ІА  
Ѥ Ѧ Ѫ Ѩ Ѭ Ѯ Ѱ
Ѵ Ѷ Ѳ        

Аа [a]

Бб [b]

Вв [v]

Гг [g]

Дд [d]

Ее [jɛ]

Ёё [jo]

Жж [ʐ]

Зз [z]

Ии [i]

Йй [j]

Кк [k]

Лл [l]

Мм [m]

Нн [n]

Оо [o]

Пп [p]

Рр [r]

Сс [s]

Тт [t]

Уу [u]

Фф [f]

Хх [x]

Цц [ts]

Чч [tɕ]

Шш [ʂ]

Щщ [ɕɕ]

Ъъ Indicates non-palatalization

Ыы [ɨ]

Ьь [ʲ]

Ээ [e]

Юю [ju]

Яя [ja]

Abecedarium Uncialis Minuscula[recensere | fontem recensere]

Searchtool.svg Si plus cognoscere vis, vide Abecedarium Uncialis Minuscula

λ φ c δ ŧ ƒ ζ η ı к ﺎ λ\ λı ο ŗ ф ŗζ ς т υ ςζ ζς ∫

Abecedaria ficticia[recensere | fontem recensere]

Textus quenya in tengwar et transciptione Latina.

Nonnulla opera in cultura populari habent abecedaria ficticia quae ad varias linguas simulatas saepe adhibentur. Notissima abecedaria ficticia sunt e.g. tengwar, aurebesh, abecedarium klingon, Antiquorum abecedarium, et abecedaria Hylian. Multa opera etiam varii typi abecedarii Latini habent.

Tengwar ad linguam quenya in J.R.R. Tolkien Terra Media utitur. Forma pulchra habet ubi litterae curvatae et aut cursivae aut non sunt. Aurebesh in Star Wars ad linguam Anglicam utitur et formam futuram habet. Abecedarium klingon in Star Trek litteras infestas et aceras habet, ad Klingon sermoni barbarico usum. Abecedarium Antiquorum in Stargate, aut Ancients Anglice, forma quadratica consistit et ad eorum linguam adhibetur, in lingua Latina archaica ficticia fundatam. Varia abecedaria Hylian in The Legend of Zelda sunt ubi in variis ludis electronicis apparent, et ad varias linguas Hylian adhibentur, quas non sunt sed in modo linguae Anglicae monstrantur.

Vide etiam[recensere | fontem recensere]

Bibliographia[recensere | fontem recensere]

  • Briquel-Chatonnet, Françoise. 2005. La Révolution de l'alphabet. Les collections de l'Histoire, 29.
  • Coulmas, Florian. 1989. The Writing Systems of the World. Blackwell. ISBN 0-631-18028-1
  • Daniels, Peter T.; Bright, William (1996). The World's Writing Systems. Oxford University Press. ISBN 0-19-507993-0 
  • Day, Lewis F. 1906, 1991. Alte und neue Alphabete: Ein Streifzug durch die Welt der Lettern. Postscriptum a von Hans A. Halbey. Dortmundi: Harenberg Edition. ISBN 978-3-88379-603-1.
  • Driver, G. R. (1976). Semitic Writing (Schweich Lectures on Biblical Archaeology S.) Ed. 3a, retractata. Oxford University Press. ISBN 0-19-725917-0 
  • Haarmann, Harald (2004). Geschichte der Schrift (2a ed.). Monaci: C. H. Beck. ISBN 3-406-47998-7 
  • Hoffman, Joel M. (2004). In the Beginning: A Short History of the Hebrew Language. NYU Press. ISBN 0-8147-3654-8 
  • Logan, Robert K. (2004). The Alphabet Effect: A Media Ecology Understanding of the Making of Western Civilization. Hampton Press. ISBN 1-57-273523-6 
  • McLuhan, Marshall; Logan, Robert K. (1977). Alphabet, Mother of Invention. Etcetera 34:373–383
  • Millard, A. R. (1986). "The Infancy of the Alphabet". World Archaeology 17 (3): 390–398 
  • Ouaknin, Marc-Alain; Bacon, Josephine (1999). Mysteries of the Alphabet: The Origins of Writing. Abbeville Press. ISBN 0-7892-0521-1 
  • Powell, Barry (1991). Homer and the Origin of the Greek Alphabet. Cambridge University Press. ISBN 0-521-58907-X 
  • Powell, Barry B. 2009. Writing: Theory and History of the Technology of Civilization. Oxoniae: Blackwell. ISBN 978-1-4051-6256-2.
  • Sacks, David (2004). Letter Perfect: The Marvelous History of Our Alphabet from A to Z. Broadway Books. ISBN 0-7679-1173-3 
  • Saggs, H. W. F. (1991). Civilization Before Greece and Rome. Yale University Press. ISBN 0300050313 
  • Willberg, Hans Peter. 2001. Wegweiser Schrift. Moguntiaci: Verlag Hermann Schmidt. ISBN 3-87439-569-3.

Nexus externi[recensere | fontem recensere]

Wiktionary-ico-de.png Vide abecedarium in Victionario.
Commons-logo.svg Vicimedia Communia plura habent quae ad abecedarium spectant (1, 2).