Safranum
| Crocus sativus
|
||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
 Crocus sativus flos cum stigmatibus rubris. |
||||||||||||||
| Taxonomia | ||||||||||||||
|
||||||||||||||
| Nomen binomine | ||||||||||||||
| Crocus sativus Linnaeus, 1758 |
Safranum (-i, n.) est condimentum ductum e flore Croci sativi, speciei croci in familia Iridacearum. Floris tres stigmata (fines distales plantae carpelli, vel membra genitalia muliebria) partesque stili (stipes iungens stigmata cum ceteris plantae) saepe siccantur et ad coquendum ut condiens coloransque adhibentur. Safranum, quod decennes fuit condimentum pretiosissimum per pondum in terris,[1][2] est indigena Asiae inter occasum solis et meridiem.[3][2] In vicinitate Graeciae primum colebatur.[4]
Safranum sapori acerbo et odori simili iodoformo faenove notatur; haec chemicalibus picrocrocino safranaleque fiunt.[5][6] Etiam continet fucum carotenoidum, crocinum, quod cibo colorem croceum (aureum flavumque) dat. Haec lineamenta safranum ut pars ciborum multorum orbis terrarum multum peti faciunt. Safranum etiam fomenta medica habet.
Verbum safranum a verbo Arabico asfar (أَصْفَر 'flavum'), defluit, via verbo cognato za‘faran (زَعْفَرَان), nomen condimenti safrani Arabice.[6] Safranum etiam est verbis Italico zafferano, Hispaniceque azafrán, Francogalliceque safran, Angliceque saffron cognatum.[7]
Index |
[recensere] Biologia
| Croci sativi morphologia | |
 |
|
| → Stigma (terminus pistilli). | |
| → Stamina (membra mascula). | |
| → Corolla (ordo petalorum). | |
| → Cormus (propagationis membrum). | |
Crocus sativus mansuetus est planta perennis quae autumno floret. Sunt nulla safrana fera; C. sativus est mutatus sterilis triploidus Croci cartwrightiani Mediterranei orientalis, qui est et autumnalis.[8] Ex investigationibus herbariis, C. cartwrightianus in Creta innatus est, nec—ut olim fere credebatur—in Asia Media.[6] C. sativus factus est cum C. cartwrightianus dilectu artificioso lato a cultoribus, qui stigmata producta cupiebant, subiectus sit.
Quoniam sterilis est, C. sativi flores purpurei grana utilia edere non possunt—ergo procreatio ex auxilio humanum pendet; necesse est cormis (membra subterranea, similia bulbis, quae amylum condunt) operis effodi et dirumpi et rursus seri. Cormus, propagans dividendo in decem minoresve cormulos qui mox plantas novas parant, tantum anni tempus unum vivit.[8] Cormi sunt parvi globuli fulvi teni diametro 4.5 cm et storea densa fibrarum parallelarum involvuntur.
Post tempus somni aestate (aestivatio), quinque ad undecim folia viridia angusta rectaque paene—crescentia quam maxima longitudine 40 cm—humo emergunt. Autumno gemmae purpurea apparent. Demum mense Octobre, granis exsolutis a plurimis aliis plantis florentibus, flores eios splendide coloratos, colore ab pastello illustre lilico ad malvam fusciorem striatioremque, evolvit.[9] Cum floruerit, fere est altitudine intra 30 cm.[10] Intra flore etiam est stilus ter dentatus; ipsa dens quisque stigmate coccineo longitudine 25–30 mm desinit.[8]
[recensere] Cultura
Crocus sativus in caelis similibus quibus terrae Mediterraneae fruticum maquum vel chaparrali Americani Septentrionalis, ubi aurae aridae aestuosae aestivae trans terras siccas aliquantumque siccas flant, viget. At tamen planta hiemes frigidas tolerare potest, superans gelua tantum gelida −10 °C et nive breviter tegi.[11][8] Tamen si in viciniis umidis similibus Casmeriae (ubi pluvia fere est quotannis 1000–1500 mm) non coluntur, inrigatione opus est—hoc est res in regionibus colentibus safranum Graeciae (500 mm pluviae quotannis) Hispaniaeque (400 mm). Pluviae tempus est etiam necessarium; pluviae largae vernae postea aestates aridiores sunt optimae. Praeterea cum maxime ante florebit pluat, safrani fructus amplificatur; at tamen si caelum est pluvium vel frigidum florentes, pestilentia alitur, hoc facto fructus minuunt. Status constanter umidi calidique fructubus,[12] quoque fossio cuniculorum murumque aviumque, et nocet. Parasitique alii, nematodae foliuginumque cormorumque tabes, minae magnae et sunt.[13]
| Crocorum sativorum florum fructus[*] | |
| Natio | Fructus (kg/ha) |
| Hispania | 6–29 |
| Italia | 10–16 |
| Graecia | 4–7 |
| India | 2–7 |
| Marocum | 2.0–2.5 |
| Fons: ([[#CITEREFDeo2003|Deo 2003]], p. 3) | |
| [*] Fructus florum pondum, non safranorum siccorum pondum ultimum, denotant. | |
Plantae safrani, habentes parum se in umbrosis, in sole forte rectoque optime crescunt. Ergo in agris, qui se ad meridiem demittunt ut croci solem quam maximum accipiant, optime seritur. In hemisphera septentrionale, satio in mense Iunio fere agitur, quo tempore cormi circum altum 7–15 cm seruntur. Et altitudo sationis et positio cormorum, una cum caelo, sunt necessaria moventia fructus plantarum. Itaque matres cormi sati altius safrana meliora effert, quamquam minores gemmas florum filiasque cormos edunt. Scientia tale, cultores Italici cormos 15 cm alte et dispositos in ordinibus 2-3 cm seorsim serere fructus optimos facit, at altitudinem sationis 8-10 cm florum cormorumque opus optimum facit, invenerunt. Iterea, Graeci Marocique Hispaniceque cultores altitudines positionesque diversas excogitaverunt ut caelis eiis conveniant.[12]
Croci sativi in solis putribus laxisque aquosisque calcariisque fictilibusque quae crassitudinem levem cloacamque bonam habet et quod naturale valde inest optime crescunt. Cubilia sublata de more adhibetur ut derivationem bonam alantur. In praeteritis, naturalia in solo industria 20–30 tonna fimi per hectarem aucta sunt. Postea—et sine fimo plure—cormi sati sunt.[13] Postquam tempus somni per aestatem, cormi folia angusta eia submittunt et auctumno gemmare incipunt. Solum mense Octobre (in hemisphaera septentrionale) plantae florescunt. Metere flores necesse est res celer: flores, floriti prima luce, ut dies transit celeriter flaccescunt.[14] Praeterea Croci sativi inter tempus breve duarum hebdomadum vigent.[15] Circa 150 flores 1 g filiorum siccorum safrani ferunt; ut 12 g saffrani sicci (72 g demessa recenter) ferantur, 1 kg florum opus est. Flores carpti recenter 0.03 g, flores sicci 0.007 g, fere pendunt.[13]
[recensere] Chemica
[recensere] Historia
[recensere] Mercatura et usus
[recensere] Cultivarietates
[recensere] Gradus
[recensere] Notae
- ↑ ([[#CITEREFRau1969|Rau 1969]], p. 53).
- ↑ 2.0 2.1 ([[#CITEREFHill2004|Hill 2004]], p. 272).
- ↑ ([[#CITEREFGrigg1974|Grigg 1974]], p. 287).
- ↑ ([[#CITEREFMcGee2004|McGee 2004]], p. 422).
- ↑ ([[#CITEREFMcGee2004|McGee 2004]], p. 423).
- ↑ 6.0 6.1 6.2 ([[#CITEREFKatzer2001|Katzer 2001]]).
- ↑ ([[#CITEREFHarper2001|Harper 2001]]).
- ↑ 8.0 8.1 8.2 8.3 ([[#CITEREFDeo2003|Deo 2003]], p. 1).
- ↑ ([[#CITEREFWillard2001|Willard 2001]], p. 3).
- ↑ ([[#CITEREFDPIWE2005|DPIWE 2005]]).
- ↑ ([[#CITEREFWillard2001|Willard 2001]], pp. 2-3).
- ↑ 12.0 12.1 ([[#CITEREFDeo2003|Deo 2003]], p. 2).
- ↑ 13.0 13.1 13.2 ([[#CITEREFDeo2003|Deo 2003]], p. 3).
- ↑ ([[#CITEREFWillard2001|Willard 2001]], pp. 3-4).
- ↑ ([[#CITEREFWillard2001|Willard 2001]], p. 4).
[recensere] Bibliographia
- Australian Broadcasting Corporation (2003), "Kashmiri saffron producers see red over Iranian imports", Australian Broadcasting Corporation [10 Ianuarii 2006].
- Abdullaev, FI (2002), "Cancer chemopreventive and tumoricidal properties of saffron (Crocus sativus L.)", Experimental Biology and Medicine, vol. 227, no. 1 [10 Ianuarii 2006]. PMID 11788779
- Assimopoulou, AN, Papageorgiou, VP & Sinakos, Z (2005), "Radical scavenging activity of Crocus sativus L. extract and its bioactive constituents", Phytotherapy Research, vol. 19, no. 11. PMID 16317646
- Chang, PY, Kuo, W, Liang, CT & Wang, CK (1964), "The pharmacological action of 藏红花 (zà hóng huā – Crocus sativus L.): effect on the uterus and/or estrous cycle", Yao Hsueh Hsueh Pao, vol. 11.
- Courtney, P (2002), "Tasmania's Saffron Gold", Landline (Australian Broadcasting Corporation) [10 Ianuarii 2006].
- Dalby, A (2002), Dangerous Tastes: The Story of Spices, University of California Press, ISBN 0-520-23674-2 [10 Ianuarii 2006].
- Dalby, A (2003), Food in the Ancient World from A to Z, Routledge (UK), ISBN 0-415-23259-7.
- Darling Biomedical Library (2002), "Saffron", Darling Biomedical Library (UCLA) [10 Ianuarii 2006].
- Davies, NW, Gregory, MJ & Menary, RC (2005), "Effect of drying temperature and air flow on the production and retention of secondary metabolites in saffron", Journal of Agricultural and Food Chemistry., vol. 53, no. 15. PMID 16028982
- Deo, B (2003), "Growing Saffron – The World's Most Expensive Spice", Crop & Food Research (New Zealand Institute for Crop & Food Research), no. 20 [10 Ianuarii 2006].
- Dharmananda, S (2005), "Saffron: An Anti-Depressant Herb", Institute for Traditional Medicine [10 Ianuarii 2006].
- DPIWE (Tasmanian Department of Primary Industries, Water and Environment) (2005), "Emerging and Other Fruit and Floriculture: Saffron", Food & Agriculture [10 Ianuarii 2006].
- Ferrence, SC (2004), "Therapy with saffron and the Goddess at Thera", Perspectives in Biology and Medicine, vol. 47, no. 2. PMID 15259204
- Fotedar, S (1998-1999), "Cultural Heritage of India – Kashmiri Pandit Contribution", Vitasta (Kashmir Sabha), vol. XXXII, no. 1 [10 Ianuarii 2006].
- Goyns, MH (1999), Saffron, Taylor & Francis, ISBN 90-5702-394-6 [10 Ianuarii 2006].
- Grigg, DB (1974), The Agricultural Systems of the World, Cambridge University Press, ISBN 0-521-09843-2 [10 Ianuarii 2006].
- Harper, D (2001), "Saffron", Online Etymology Dictionary [10 Ianuarii 2006].
- Hasegawa, JH, Kurumboor, SK & Nair, SC (1995), "Saffron chemoprevention in biology and medicine: a review", Cancer Biotherapy, vol. 10, no. 4. PMID 8590890
- Hill, T (2004), The Contemporary Encyclopedia of Herbs and Spices: Seasonings for the Global Kitchen, Wiley, ISBN 0-471-21423-X.
- Honan, WH (2004), "Researchers Rewrite First Chapter for the History of Medicine", The New York Times [10 Ianuarii 2006].
- Humphries, J (1998), The Essential Saffron Companion, Ten Speed Press, ISBN 1-58008-024-3.
- Hussain, A (2005), "Saffron Industry in Deep Distress", BBC News [10 Ianuarii 2006].
- Jessie, SW & Krishnakantha, TP (2005), "Inhibition of human platelet aggregation and membrane lipid peroxidation by food spice, saffron", Molecular and Cellular Biochemistry, vol. 278, no. 1–2. PMID 16180089
- Katzer, G (2001), "Saffron (Crocus sativus L.)", Gernot Katzer's Spice Pages [10 Ianuarii 2006].
- Lak, D (1998), "Kashmiris Pin Hopes on Saffron", BBC News [10 Ianuarii 2006].
- Lak, D (1998b), "Gathering Kashmir's Saffron", BBC News [10 Ianuarii 2006].
- Leffingwell, JC (2002), "Saffron", Leffingwell Reports, vol. 2, no. 5 [10 Ianuarii 2006].
- McGann, K (2003), "What the Irish Wore: A Few Arguments on the Subject of Saffron", Reconstructing History [10 Ianuarii 2006].
- McGee, H (2004), On Food and Cooking: The Science and Lore of the Kitchen, Scribner, ISBN 0-684-80001-2 [10 Ianuarii 2006].
- Nair, SC, Pannikar, B & Panikkar, KR (1991), "Antitumour activity of saffron (Crocus sativus).", Cancer Letters, vol. 57, no. 2. PMID 2025883
- Park, JB (2005), "Saffron", USDA Phytochemical Database [10 Ianuarii 2006].
- Pearce, F (2005), "Returning war-torn farmland to productivity", New Scientist [10 Ianuarii 2006].
- Rau, SR (1969), The Cooking of India, Time Life Education, ISBN 0-8094-0069-3
- Tarvand Saffron (2005), "What is Saffron?", Tarvand Saffron Company [10 Ianuarii 2006].
- Tarvand Saffron (2005b), "Grading and Classification", Tarvand Saffron Company [10 Ianuarii 2006].
- Willard, P (2001), Secrets of Saffron: The Vagabond Life of the World's Most Seductive Spice, Beacon Press, ISBN 0-8070-5008-3 [10 Ianuarii 2006].
