Apulia
E Vicipaedia
Apulia (-ae, f.) (Italice Puglia sive Puglie) est regio Italica meridionalis circiter 4 070 000 incolarum, cuius fines sunt ad septentrionem Molensis, ad meridionem mare Ionium, ad orientem mare Hadriaticum, ad occidentem Lucania et Campania.
Index |
[recensere] Etymologia
Nomen Apulia venit a Iapygia (Graece Ιαπυγια), vicissim ab Iapygibus, populus Illyricus qui mare Hadriaticum transiit per Fretum Hydruntinum et Apuliam invasit.
[recensere] Geographia
Apulia e duabus partibus composita est:
- ad septentrionem Apulia (vetus)
- Daunia (medio aevo Capitanata), hodie etiam Provincia Foveana (Italice Daunia sive Provincia di Foggia)
- Diomedeae Insulae sive Tremitanae (Italice Isole Tremiti sive Diomedee)
- Garganus mons (Italice Monte Gargano)
- Montes Daunii (Italice Subappennino Dauno sive Minti Dauni sive Monti della Daunia)
- Tabula Apula (Italice Tavoliere delle Puglie)
- Lacus Pantanus (Italice Lago di Lesina)
- Lacus Varanus (Italice Lago Varano)
- Sinus Sipontinus (Italice Golfo di Manfredonia)
- Peucetia, hodie Ager Barianus (Italice Terra di Bari);
- Provincia Barensis (Italice Provincia di Bari)
- Provincia Barulo-Andria-Tranensis (Italice Provincia Barletta-Andra-Trani)
- Daunia (medio aevo Capitanata), hodie etiam Provincia Foveana (Italice Daunia sive Provincia di Foggia)
- ad meridiem Calabria (vetus) sive Messapia sive Sallentum (Italice Salento, Sallentine Salentu)
- Provincia Brundisina (Italice Provincia di Brindisi)
- Planities Messapica (Italice Pianura Messapica)
- Provincia Lupiensis (Italice Provincia di Lecce)
- Tabula Lupiensis (Italice Tavoliere di Lecce)
- Provincia Tarentina (Italice Provincia di Taranto)
- Cherades Insulae (Italice Isole Cheradi)
- Sinus Tarentinus (Italice Golfo d'Otranto).
- Provincia Brundisina (Italice Provincia di Brindisi)
[recensere] Loci principes et provinciae
- Barium, Italice Bari, urbs quae regionis caput est.
- Brundisium, Messapie Brention sive Brentesion, ItaliceBrindisi
- Fovea, Foggia
- Lupiae, Lecce
- Tarentum, Taranto
- Provincia Barulo-Andria-Tranensis (Barletta-Andria-Trani) nova, facta est anno 2004, cuius capita sunt Barulum (Barletta) et Andria et Turenum (Trani).
[recensere] Urbes minores
- Aecae[1] (incolae Aecani), Italice Troia
- Aedes Vestae, Italice Vieste
- Aerdonia sive Herdoniae, Italice Ordona
- Aletium (Graece Messapiceque Alytia), Italice Alezio
- Alexanum, Italice Alessano
- Anxa sive Callipolis, Italice Gallipoli
- Arpi
- Astunium, Italice Ostuni
- Ausculum sive Asculum Apulum, Italice Ascoli Satriano
- Azetium sive Rutilianum, Italice Rutigliano
- Basta, Italice Vaste
- Butuntum, Italice Bitonto
- Caelia, Italice Ceglie di Bari
- Caelia (Messapica) (Messapie Kailia), Italice Ceglie Messapica
- Caesaranum, Italice Casarano
- Callipolis[2], Italice Gallipoli
- Cannae[3], Italice Canne della Battaglia, nunc vicus Barulensis
- Canusium[4], Italice Canosa di Puglia
- Carbinium, Italice Carovigno
- Casalis Sanctae Mariae de Faiano, Italice Fasano
- Castellanum, Italice Castellana Grotte
- Castellanum Bisani, Italice San Giovanni Rotondo
- Castellum montis Joviae, Italice Gioia del Colle
- Castellum Nucum, Italice Noci
- Castri Sancti Viti, Italice San Vito dei Normanni
- Castrum Minervae, Italice Castro
- Castrum Sancti Herasmi sive Casalis Sancti Herasmi, Italice Santeramo in Colle
- Cerina sive Ceriniola, Italice Cerignola
- Cisturninum, Italice Cisternino
- Coratum sive Coratus sive Curati, Italice Corato
- Cryptae Aliae sive Casale Cryptalearum, Italice Grottaglie
- Cupersanum, Italice Conversano
- Egnatia sive Gnatia (Messapie Gnathia, Graece Egnatia sive Gnathia), Italice Egnazia/Agnazzo di Fasano
- Franca Villa sive Francavilla Hydruntina sive Francavilla Fontana, Italice Francavilla Fontana
- Genusium, Italice Ginosa
- Grumum, Italice Grumo Appula
- Herculea, Italice Erchie
- Hydruntum[5] sive Ydrontum sive Idruntum, Messapie etiam Hodrum, Italice Otranto
- Iliceanum, Italice Lizzano
- Latianum, Italice Latiano
- Luceria, Italice Lucera
- Malliae, Italice Maglie
- Manduria
- Martina Franca
- Marubium, Italice Maruggio
- Massaria Nova, Italice San Michele Salentino
- Mateola, Italice Mottola
- Matinum, Italice Mattinata
- Melfa sive Respa sive Melphicta sive Locus Melficanum, Italice Molfetta
- Merinum sive Aedes Vestae, Italice Vieste
- Mesania sive Mesaniae, Italice Mesagne
- Minervinum, Italice Minervino Murge
- Minervium[6], Italice Minervino di Lecce
- Monopolis sive Monopolum sive Messapice Dyria, Italice Monopoli
- Mons Folicatus sive Curs Templi sive Macula Veterana, Italice Poggiorsini
- Natiolum sive Iuvenatium, Italice Giovinazzo
- Neapolis (Apula), Italice Polignano a Mare
- Neretum sive Neritona, Messapie Neriton, Italice Nardò
- Norba (Apula) sive Cupersanum, Italice Conversano
- Oppidum Sancti Cassiani, Italice San Ferdinando di Puglia
- Orta, Italice Orta Nova
- Portus Garnae, Italice Rodi Garganico
- Putineanum, Italice Putignano
- Quarata sive Quadrata sive Coratum sive Coratus sive Curati, Italice Corato
- Rubi[7], Italice Ruvo di Puglia
- Rudiae[8] sive Rudae, Italice Rugge, patria Ennii poetae
- Rutilianum, Italice Rutigliano
- Salapia
- Salentinum, Italice Acquaviva delle Fonti
- Salinae sive Masseria Sanctae Mariae de Salis, Italice Margherita di Savoia
- Silva (urbs), Italice Alberobello
- Silvium sive Petramagna sive Botromagno sive Gravina in Apulia (Graeca Sidi(n)on), Sidini sive Silvini, Italice Gravina in Puglia
- Sipontum, Italice Manfredonia
- Statio ad Pinum, Italice Spinazzola
- Sturni sive Sturninum sive Cisturninum, Italice Cisternino
- Sybar, Italice Cavallino
- Teanum Apulum (Daunie Tiati), Italice San Paolo di Civitate
- Thuria Sallentina, Italice Roca Vecchia
- Trelicium, Italice Terlizzi
- Trinitapolis, Italice Trinitapoli
- Turres Aurelianae sive Castri Sancti Viti, Italice San Vito dei Normanni
- Turum sive Thuriae, Italice Turi
- Uria sive Varia sive Orea sive Orra, Italice Oria
- Uzentum sive Uzintum sive Uxentum, Messapie Ozan, Italice Ugento
- Valesium
- Veretum, Messapie etiam Hyretum, Italice Vereto
- Vibinum, Italice Bovino
- Vigiliae, Italice Bisceglie
- Leuca
- Oppidum Sancti Focae
- Hallistes
- Oppidum Sancti Dionysii, Italice San Donaci
- Oppidum Sallentinum Sancti Pancratii
- Arx Sanctae Susannae
- Kalimera
- Zollinum
- Cutrofianum
- Portus Caesaris
- Arx Koloumena, Italice (Torre) Colimena.
[recensere] Insulae
- Cheradae insulae, Italice Isole Cheradi (Isola San Pietro e Isola San Paolo)
- Insulae Diomedeae sive insulae Tremitanae, Italice Isolae Tremiti sive Isole Diomedee
- "Capraria", Italice Capraia sive Caprara sive Capperaia
- "Cretacius", Italice Cretaccio
- Diomedia insula sive Trimerus insula sive Trimetis insula, Italice San Domino
- Teutria insula sive Planasia Italice [Isola di] Pianosa
- "Insula Sancti Nicolai", Italice Isola di San Nicola
[recensere] Flumina et lacus
- Aufidus fluvius
- Lacus Pantanus
- Lacus Varanus
[recensere] Montes et planities
[recensere] Linguae in Apulia locutae
- Dialectus Tarentina, vulgo Tarandine
- E lingua Neapolitana
- dialectus Bariana, vulgo Barese
- dialectus Foveana, vulgo Fuggiane
- E lingua Sicula
- dialectus Sallentina, vulgo Salentinu
- Lingua Graeca Sallentina sive Graecana sive Grica, vulgo Grecano sive Griko
[recensere] Dioeceses
- Provincia Archidioecesis Barensis-Bituntinae
- Archidioecesis Barensis-Bituntina cuius archiepiscopus est Franciscus Cacucci
- Dioecesis Altamurensis-Gravinensis-Aquavievensis (cuius episcopus est Marius Paciello): ad quam pertinent urbes Altamura, Castrum Sancti Herasmi, Gravina in Apulia, Mons Folicatus, Salentinum, Statio ad Pinum;
- Dioecesis Andriensis (Raphael Calaber episcopus): Andria, Canusium, Minervinum;
- Dioecesis Conversanensis-Monopolitana (Dominicus Patavinus episcopus):Casalis Sanctae Mariae de Faiano, Castellanum, Castellum Nucum, Cisturninum, Cupersanum, Monopolis, Neapolis (Apula), Putineanum, Rutilianum, Silva, Thuriae;
- Dioecesis Melphictensis-Rubensis-Iuvenacensis-Terlitiensis (Aloisius Martella episcopus): Iuvenatium, Melphicta, Rubi, Trelicium;
- Archidioecesis Tranensis-Barolensis-Vigiliensis (-Nazarensis) (Ioannes Baptista Pichierri archiepiscopus): Barulum, Coratum, Salinae, Oppidum Sancti Cassiani, Trinitapolis, Turenum, Vigiliae.
- Provincia Archidioecesis Foveanae
- Archidioecesis Fodiana-Bovinensis (Franciscus Pius Tamburrino archiepiscopus)
- Dioecesis Ceriniolensis-Asculana Apuliae (Felix de Melphicta episcopus)
- Dioecesis Lucerina-Troiana (Dominicus Cornacchia episcopus)
- Archidioecesis Sipontina-Vestana-Sancti Ioannis Rotundi (Domincus Humbertus de Ambrosio epsicopus)
- Dioecesis Sancti Severi (Lucius Angelus Renna episcopus)
- Provincia Archidioecesis Lupiensis
- Archidioecesis Lyciensis (Cosmus Franciscus Ruppi archiepiscopus)
- Archidioecesis Hydruntina (Donatus Niger archiepiscopus)
- Archidioecesis Brundusina-Ostunensis (Rocchus Talucci archiepiscopus)
- Dioecesis Neritonensis-Gallipolitana (Dominicus Caliandro episcopus)
- Dioecesis Uxentinus-S. Mariae Leucadensis (Vitus de Grisantis episcopus)
- Provincia Archidioecesis Tarentinae
- Archidioecesis Tarentina (Benignus Aloisius Papa archiepiscopus)
- Dioecesis Castellanetensis (Petrus Maria Fragnelli episcopus)
- Dioecesis Uritana (Michael Castoro episcopus)
[recensere] Apuli viri illustres
- Didacus Abatantuono histrio
- Livius Andronicus comoediographus
- Laurentius Arbor histrio
- Archytas philosophus ac tyrannus Tarentinus
- Linus Banfi histrio
- Nicolaus Barensis cantor
- Benedictus papa XIII
- Iosephus Campagna comicus
- Capiticrispus cantor
- Antonius Cassano pedilusor
- Gualterius Clarus histrio
- Quintus Ennius poeta
- Carolus Farinellus cantor
- Blanca Guaccero actrix
- Innocentius papa XII
- Leo Lernaeus cantor
- Aldus Maurus vir publicus
- Lucas Medicus cantor
- Anna Oxa cantrix
- Marcus Pacuvius poeta
- Sergius Rubinus histrio
- Ricardus Scamarcio histrio
- Antonius Teocoli
- Rudolphus Valentinus histrio
- Nicolaus Vendola praeses regionis
- Iosephus de Victorio vir publicus
- Nicolaus Zingarelli philologus atque auctor Vocabularii linguae Italicae
[recensere] Vide etiam
[recensere] Nota
- ↑ Nomen. Il nuovissimo Campanini-Carboni latino-italiano italiano-latino, Taurini: Paravia, Bruno Mondadori editor, 2003.
- ↑ Nomen. Il nuovissimo Campanini-Carboni latino-italiano italiano-latino, Taurini: Paravia, Bruno Mondadori editor, 2003.
- ↑ Nomen. Il nuovissimo Campanini-Carboni latino-italiano italiano-latino, Taurini: Paravia, Bruno Mondadori editor, 2003.
- ↑ Nomen. Il nuovissimo Campanini-Carboni latino-italiano italiano-latino, Taurini: Paravia, Bruno Mondadori editor, 2003.
- ↑ Campanini-Carboni: vocabolario latino-italiano italiano-latino (1961)
- ↑ Nomen. Il nuovissimo Campanini-Carboni latino-italiano italiano-latino, Taurini: Paravia, Bruno Mondadori editor, 2003.
- ↑ Nomen. Il nuovissimo Campanini-Carboni latino-italiano italiano-latino, Taurini: Paravia, Bruno Mondadori editor, 2003.
- ↑ Nomen. Il nuovissimo Campanini-Carboni latino-italiano italiano-latino, Taurini: Paravia, Bruno Mondadori editor, 2003.
[recensere] Nexus externus
 |
Haec stipula ad geographiam spectat. Amplifica, si potes! |
| Italiae regiones |  |
|---|---|
| Aprutium | Apulia | Calabria | Campania | Aemilia et Romania | Forum Iulii et Venetia Iulia | Langobardia | Latium | Liguria | Lucania | Marchiae | Molensis | Pedemontium | Sardinia | Sicilia | Tuscia | Tridentinum et Tirolis Meridionalis | Umbria | Vallis Augustana | Venetia | |
