Roman numeral 10000 CC DD.svg
Mille Paginae.png

Virus biologicum

E Vicipaedia
Jump to navigation Jump to search
Schlaegel und eisen yellow.svg -2 Latinitas huius rei dubia est. Corrige si potes. Vide {{latinitas}}.
Vide etiam paginam fere homonymam: Virus
Virus biologicum quod morbum influentiam efficit.

Virus (-i, n., plur. vira [1]) est actor contagionis qui solum intra viventís organismi cellulas replicat.[2] Vira omnia formarum vitae genera inficere possunt, ab animalibus et plantis ad microorganismos, bacteriis et archaeis non exclusis.[3] Post commentarium de pathogeno non bacteriali quod plantas tabaci inficit a Demetrio Ivanovsky anno 1892 divulgatum, atque post tobacco mosaic virus (generis Tobamovirorum) a Martino Beijerinck anno 1898 inventum,[4] plus quam 6000 specierum virorum penitus descriptae sunt,[5] sed aliquae milliones specierum in circumiectis terrestribus exsistere putantur.[6] Vira in paene omni oecosystemate in tellure inveniuntur, et sunt crebrissimum omnium entitatum biologicarum genus.[7][8] Studium virorum virologia appellatur, proprietas disciplinae microbiologiae.

Virus res biologica ex et genomate (acido deoxyribonucleico aut acido ribonucleico) et proteinis (capsida) lipidisque efficitur. Quia DNA utens augetur, virus "pseudovitale" appellari potest. DNA virale in mRNA  transcribitur; quod invicem in peptida transfertur, virus cum in cellula plerumque, sed ex informatione genetica virali, peptida viralia producens.

Etymologia[recensere | fontem recensere]

Vocabulum virus 'venenum' seu 'pituita' Latine antiquitate significabat; in libro autem De proprietatibus rerum (anno 1240),[9][10] Bartholomaei Anglici, primus biologiae medicinaeque usus verbi virus invenitur.[11]

Sunt cycli duo[recensere | fontem recensere]

Duo cycli actionis viri: pars A imaginis monstrat cyclum lysogenicu; pars B, cyclum lyticum.
  • Cyclus lysogenicus: DNA (vel RNA in retrovirus) in DNA cellulae integratur. Nunc DNA virale provirus nominatur. Provirus cum DNA cellulae crescit.
  • Cyclus lyticus: DNA (vel RNA) virale apparatum proteinogenicum et apparatum DNA duplicationis dominatur. Sic informatio genetica viralis duplicatur. Per transcriptionem geneticam et translationem geneticam, proteina producuntur. Partes virales se cum viro completo miscent; cellulis disruptis, virus liberatur.

Classificationes[recensere | fontem recensere]

Crystal 128 up.png Commentatio principalis: classificatio viri

Quia vira sunt "pseudovitalia," cladistica virorum classificatio difficillima est.

De generibus virorum[recensere | fontem recensere]

Classificatio ICTV[recensere | fontem recensere]

Commissio virorum taxinomiae internationalis (Anglice International Committee on Taxonomy of Viruses) ad hanc virorum taxinomiam iussit:

Taxonomia 2018a hos ordines afferebat: bunyavirales, caudovirales, herpesvirales, ligamenvirales, mononegavirales, nidovirales, picornavirales, tymovirales sicut familiae non attributae.

Taxonomia 2018b (Februario 2019 divulgata)[12] 5560 species virorum affert:

  • unum regnum riboviriorum
    • cum uno phylo: negarnaviricota cum duobus subphylis (haploviricotina et polyploviricotina). Polyploviricotinis duo classes et ordines sunt. Nomen ordinum sunt bunyavirales et articulavirales
    • cum tribus ordinibus
    • cum 40 familiis
  • 4 ordines proprii: caudovirales, herpesvirales, ligamenvirales, nidovirales, ortervirales, picornavirales, tymovirales;
    • cum 15 familiis
  • 46 familiae propriae (cum, per exemplum, speciebus: rubella virus, mastadenovirus humanum C, Norwalk virus (genus norovirorum) )
  • 3 genera propria cum 3 speciebus in summa

Regna[recensere | fontem recensere]

In taxonomia 2018b tantum regnum unum, riboviria enim, notum est. Insunt proprium unum phylum, duo subphyla, sex classes, decem ordines, septem subordines, undenonaginta familiae, trigintasex subfamiliae, trecenti octogintaseptem genera, undesexaginta subgenera, et duomilia ducentiduo species.

Ordines regnis phylisve non attributae[recensere | fontem recensere]

Taxonomia 2018b quattuor ordines sine phylo proprio supraposito notat: Caudovirales, Herpesvirales, Ligamenvirales, Ortervirales.

  • Caudovirales per caudas capsidae suae distinguuntur. Huic ordini sunt tres familiae: myoviridae, podoviridae, siphoviridae. Omnes caudovirales bacteriophaga sunt, qui per caudarum morphologiam suarum dividuntur. Myoviridis caudae longae moventes, podoviridis caudae longae non moventes, siphoviridis caudae breves non moventes sunt. Caudoviralium hospites bacteria et archaea sunt. In caudoviralibus ADN inveniuntur.
  • Ligamenvirales. Ad hanc ordinem solum duo familiae attinent: lipothrixviridae (cum genibus Betalipothrixvirorum, Deltalipothrixviri, Gammalipothrixvirus) et rudiviridae (cum genu rudiviri singulari). Ligamenvirales archaeas inficire possunt et ADN ligamine duplici constant.
  • Ordo Orterviralium ad vira cum ARN ligamine simplici, quae replicant per ADN intermedium (grex VI) velut ad vira cum ADN ligaminibus duplici, quae replicant per ARN intermedium (grex VII), spectat.

Familiae ordinibus non attributae[recensere | fontem recensere]

Plures familiae nondum ordinis unius attribui potuerunt. In taxonomia 2018b adhuc 46 familiae extra ordinem inveniuntur. Exempla sunt:

Genera familiis non attributa[recensere | fontem recensere]

  • Dinodnavirus
  • Rhizidiovirus
  • Salterprovirus

Classificatio Baltimorensis[recensere | fontem recensere]

Nexus interni

Notae[recensere | fontem recensere]

  1. William T. Stearn, Botanical Latin. History, Grammar, Syntax, Terminology and Vocabulary, ed. tertia (Londinii: David & Charles, 1983): "Virus: virus (s.n. II), gen. sing. viri, nom. pl. vira, gen. pl. vīrorum (to be distinguished from virorum, of men)."
  2. Wu, Katherine J. (15 Aprilis 2020). "There are more viruses than stars in the universe. Why do only some infect us? – More than a quadrillion quadrillion individual viruses exist on Earth, but most are not poised to hop into humans. Can we find the ones that are?". National Geographic Society 
  3. "The ancient Virus World and evolution of cells". Biology Direct 1 (1): 29. September 2006 .
  4. Dimmock, Easton, et Leppard 2007
  5. Lapsus in citando: Invalid <ref> tag; no text was provided for refs named ictv2019
  6. "Here a virus, there a virus, everywhere the same virus?". Trends in Microbiology 13 (6): 278–84. June 2005 .
  7. Lapsus in citando: Invalid <ref> tag; no text was provided for refs named Lawrence
  8. "Viral metagenomics". Nature Reviews. Microbiology 3 (6): 504–10. June 2005 
  9. De proprietatibus rerum (PDF).
  10. De proprietatibus rerum, editio book.google.
  11. Liber quartus (de substantia corporea), capitulus VII (de sanguine): "Item cum putrescit sanguis in aliquo membro nisi reducatur arte vel natura efficitur ex eo virus et in saniem commutatur."
  12. Taxonomiae historicae (Anglice).

Bibliographia[recensere | fontem recensere]

  • Collier, Leslie, Albert Balows, et Max Sussman. 1998. Topley and Wilson's Microbiology and Microbial Infections. Ed. nona. Volumen 1, Virology, ed. Brian Mahy et Leslie Collier. Arnold. ISBN 0-340-66316-2.
  • Dimmock, N. J., Andrew J. Easton, et Keith Leppard. 2007. Introduction to Modern Virology. Ed sexta. Oxoniae: Blackwell Publishing. ISBN 1-4051-3645-6.
  • Knipe, David M., Peter M. Howley, Diane E. Griffin, Robert A. Lamb, Malcolm A. Martin, Bernard Roizman, et Stephen E. Straus. 2007. Fields Virology. Lippincott Williams & Wilkins. ISBN 0-7817-6060-7.
  • Shors, Teri. 2008. Understanding Viruses. Jones and Bartlett Publishers. ISBN 0-7637-2932-9.
  • Witzany, G., ed. 2012. Viruses: Essential Agents of Life. Springer. ISBN 978-94-007-4898-9.

Nexus externi[recensere | fontem recensere]

Wikidata-logo.svg Situs scientifici:  • NCBI • Biodiversity • Encyclopedia of Life