Hieroglyphica Aegyptia
| Hieroglyphica | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| Nomen Aegyptium | |||||
| Hieroglyphica | |||||
| Translitteratio | sš-nj-mdw.w-nṯr | ||||
| Translatio | Scriptura deorum verborum | ||||

Hieroglyphica Aegyptia[1] (fontibus antiquis litterae vel notae hieroglyphicae)[2] sunt antiqua signa veterrimi modi quo Lingua Aegyptia scripta est, annis 3200 a.C.n.–400 p.C.n. adhibita.
Sunt tres modi utendi ubi signum singulum potest significare:
- sonum (phonogrammata),
- verbum aut notionem (logogrammata sive ideogrammata) aut
- determinatorem (semagrammata).
Primo 700 signis, postea tempore Graeco-Romano circiter 7000 signis, hieroglyphica formant peramplum modum scribendi.
De nomine
[recensere | fontem recensere]Nomen hieroglyphicorum provenit ex verbis Graecis τὰ ἱερογλυφικὰ γράμματα, quae significant: sanctae (ἱερός) caelatae (γλύφω) litterae (γράμματα).
Hieroglyphica interpretata
[recensere | fontem recensere]Anno 396 p.C.n. ultima inscriptione facta, scientia hieroglyphicorum periit. Saeculo exeunte quinto Horapollo in suo opere Hieroglyphica obtulit interpretationem falsam, sed fortasse cum parte vera. Saeculo nono et decimo Arabes in Egypto quaesiverunt signa aperire. Iohannes Goropius Becanus et Athanasius Kircherus studuerunt hieroglyphicis. Tabula Rosettae inventa, Francogallus Ioannes Franciscus Champollion arcanam Aegyptiam scripturam primus aperuit anno 1822.
De scriptura
[recensere | fontem recensere]Ductus scribendi
[recensere | fontem recensere]
Primo hieroglyphica scripta sunt in columnis a summo ad imum et a sinistra ad dexteram, sed ductus variare potest . Non est difficile statuere ductum verum, nam homines picti animaliaque inspiciunt initium versus.
Sicut multis aliis modis scribendi antiquis, terminus vocabulorum non signatur. Tamen potes distinguere verbulos, quoniam determinatores saepe terminum vocabuli formant.
Vis hieroglyphicorum
[recensere | fontem recensere]Sunt tres modi utendi (vide supra):
Phonogrammata
[recensere | fontem recensere]Phonogrammata sunt signa quae sonos describunt, sicut abecedarium. Solum consonantes scribuntur, sicut scriptura Arabica.
Signa simplicia
[recensere | fontem recensere]Sunt circa viginti quattuor signa simplicia, id est signa quae describunt consonantem singulam.
| Signum | Numerus in indice Gardiner | Transcriptio | Appellatio (Germanice) | Nomen | Res | ||||
| G1 | ꜣ | a sicut in Land | aleph | vultur | |||||
| M17 | j | ie sicut in sie j sicut in ja |
jod | harundo | |||||
| Z4 | j | ie sicut in sie | duo lineae | ||||||
| M17A | y | ie sicut in sie | i graeca | duo harundines | |||||
| D36 | ꜥ | a sicut in Hase d sicut in du r sicut in rufen |
ain | bracchium | |||||
| G43 sive Z7 |
w | u sicut in Hut w sicut in Anglica waw! |
wau, vel u duplicata | pullus sive nota hieratica | |||||
| D58 | b | b sicut in Band | be | crus | |||||
| Q3 | p | p sicut in Hupe | pe | sedes sive storea harundinea | |||||
| I9 | f | f sicut in Feld | ef | vipera | |||||
| G17 | m | m sicut in Mutter | em | noctua | |||||
| N35 | n | n sicut in nein | en | aqua | |||||
| D21 | r | r sicut in rufen | er | os | |||||
| O4 | h | h sicut in Hose | ha | aula | |||||
| V28 | ḥ | h sicut in Hose | ha secunda | textus | |||||
| Aa1 | ḫ | ch sicut in Dach | ha tertia | velum (?) | |||||
| F32 | ẖ | ch sicut in ich | ha quarta | cauda | |||||
| O34 | z | s sicut in Sand | es, vel zeta | claustra ianuae | |||||
| S29 | s | ß sicut in Fuß | es | vestis | |||||
| N39 | š | sch sicut in schießen | scin, vel es secunda | stagnum | |||||
| N29 | q | k sicut in Kind | coph, vel ku | collis | |||||
| V31 | k | k sicut in Kind | ka | corbis | |||||
| W11 | g | g sicut in gut | ge | mensa | |||||
| X1 | t | t sicut in Tante | te | panis | |||||
| V13 | ṯ | tsch sicut in Quatsch | tsce, vel te secunda | funis | |||||
| D46 | d | d sicut in du | de | manus | |||||
| I10 | ḏ | dsch sicut in Dschungel | dsce, vel de secunda | cobra | |||||
| V33 | g (g2) | g sicut in gut | saccus | ||||||
| E23 | l | (Aegyptia Serotina) l sicut in Kleopatra |
el | leo | |||||
| V4 | o | (Aegyptia Serotina) o sicut in Ptolemaios |
o | laqueus |
Signa duplicia
[recensere | fontem recensere]Signa triplicia
[recensere | fontem recensere]Logogrammata
[recensere | fontem recensere]Logogrammata sunt imagines rerum, semper signantur linea muta. Omnia hieroglyphica possunt logogrammata esse. Exempli gratia:
— rꜥ, significat "solem";![N5 [ra] ra](/w/extensions/wikihiero/img/hiero_N5.png?08eb7)

— pr, significat "domum";![O1 [pr] pr](/w/extensions/wikihiero/img/hiero_O1.png?39788)

— swt (sw+t), significat "harundinem";![M23 [sw] sw](/w/extensions/wikihiero/img/hiero_M23.png?e2674)
![X1 [t] t](/w/extensions/wikihiero/img/hiero_X1.png?f2a8c)

— ḏw, significat "montem".![N26 [Dw] Dw](/w/extensions/wikihiero/img/hiero_N26.png?97693)

Ratio non derecta (metonymia vel metaphora):
— nṯr, significat "deum"; signum est vexillum templi;![R8 [nTr] nTr](/w/extensions/wikihiero/img/hiero_R8.png?c3d74)

— bꜣ, significat "animum" vel "personam"; signum est avis cum capite humano;

— dšr, significat "phoenicopterum"; phonogrammata significat ruber.

Logogrammata raro usa sunt.
Semagrammata
[recensere | fontem recensere]Solum consonantes scribuntur, ut vocabula aliquae habeant eandem rationem scribendi. Determinatores sequuntur vocabula ut non conturbaris.
| Hieroglyphica | Transcriptio | Vis hieroglyphicorum | Determinator | Vis determinatoris | |||
| wn | aperire | ianua | ianua/porta aperire | ||||
| wn(j) | festinare | crura | motus | ||||
| wn | erratum; culpa; | passer | malus | ||||
| wn | calvus | pecten | crinis |
Alii determinatores
| femina | puer vel puella | vir | rex | vis | motus | lignum | ||||||||||||||
Quadrati
[recensere | fontem recensere]
Hieroglypica non scribuntur in linea recta, sed in quadratis virtualibus. Exempli gratia (vide dextera):
Nexus interni
Notae
[recensere | fontem recensere]- ↑ Ioannes Pierius Valerianus, Hieroglyphica, sive de sacris Aegyptiorum literis commentarii (Basileae, 1556) (titulus operis); Cataldi Jannelli, Opus hermeneuticum (Neapoli, 1830-1831) tom. iii: "Hieroglyphica Aegyptia ..." (titulus voluminis) liber apud Google; Michael Maieri, Arcana arcanissima, hoc est, hieroglyphica Aegyptia-Graeca (titulus libri anno 1614 editi) liber apud Google
- ↑ "Litterae hieroglyphicae": Macrobius, Saturnalia 1.21.12. "Notae hieroglyphicae": Ammianus Marcellinus, Historiae 17.4.8.
Nexus externi
[recensere | fontem recensere]- Ioannes Pierius Valerianus (1602). "Hieroglyphica, seu de sacris Aegyptiorum, aliarumque gentium literis commentarii". World Digital Library
| Vicimedia Communia plura habent quae ad hieroglyphica spectant. |