Physica particularum elementariarum

-2 Latinitas huius rei dubia est. Corrige si potes. Vide {{latinitas}}.

Physica particularum elementariarum est ramus physicae quae particulas minimas materiae et interactiones relativisticas inter eas describit. Etiam physica energiae magnae appellatur, quod particulae energiam permagnam in multis experimentis potiuntur cum eae fere usque ad velocitatem lucis ab acceleratorio particularum acceleratae sunt.

Theoria Canonica

Theoria Canonica (Anglice: Standard Model) omnes particulas elementarias quas noscimus accurate describit. Omnes particulae ex particulis elementariis ortae sunt, sed non omnes particulae minimae sunt elementariae. Notum est, exempli gratia, proton particulam elementariam non esse sed ex quarcis ortam esse. Theoria Communis solum particulas elementarias directe describit, quae in duas species distribuuntur:

• Particulae bosona elementariae quae sunt mediatores virium:
  • 8 gluona quae mediatores virium fortium sunt.
  • 3 bosona imbecillia (W⁺, W^-, Z⁰) quae mediatores virium imbecillium sunt.
  • 1 photon quod mediator virium electromagneticarum est.

• Particulae fermiona elementariae, in sequenti tabula ostensae, quae non mediatores virium sunt:
  • leptona quae onus coloris non habent.
  • quarca quae onus coloris habent.

* - Particulae huius indicis onus imbecille(Anglice: weak charge) tantum habent si sinistrae sint; antiparticulae si dexterae.

Species Fermionis	Nomen	Symbolum	Onus electricum	Onus imbecille	Onus coloris	Massa
Leptona	electron	e-	-1	-1/2	0	0,511 MeV/c2
	myon	$\mu^-$	-1	-1/2	0	105,6 MeV/c2
	tauon	$\tau^-$	-1	-1/2	0	1,784 GeV/c2
	electronis neutrinum	$\nu_e$	0	+1/2	0	< 50 eV/c2
	myonis neutrinum	$\nu_{\mu}$	0	+1/2	0	< 0,5 MeV/c2
	tauonis neutrinum	$\nu_{\tau}$	0	+1/2	0	< 70 MeV/c2
Quarcia	sursum	u	+2/3	+1/2	R/V/C	~5 MeV/c2
	lepor	c	+2/3	+1/2	R/V/C	~1.5 GeV/c2
	apex	t	+2/3	+1/2	R/V/C	>30 GeV/c2
	deorsum	d	-1/3	-1/2	R/V/C	~10 MeV/c2
	mirum	s	-1/3	-1/2	R/V/C	~100 MeV/c2
	fundus	b	-1/3	-1/2	R/V/C	~4,7 GeV/c2

Quamquam alia particula boson Higgs nondum inventa est, theoria canonica eam maxime requirit, quia sine ipsa particulae elementariae massam non haberent. Ergo, firmiter Higgs esse creditur. In summa, theoria canonica suadet 61 particulas esse, ut facile videtur: 6 leptona, 6 antileptona, 18 = 6 x 3 quarca, 18 = 6 x 3 antiquarca (unumquodque quarcum 3 colores dissimiles habere potest, qui sunt: ruber (R), viridis (V), caeruleus (C)), 8 gluona, 3 bosona imbecillia, 1 photon, 1 boson Higgs.

Omnes particulae aut boson aut fermion sunt. Utrum a turbine (Anglice: spin) pendet: si particula habet turbinem numero integro boson est, si turbo est numero semi-integro fermion est. Secundum theoriam canonicam, omnia quarcia leptonaque (turbo = 1/2) sunt fermiona, dum ceteri, et Higgs et particulae vis mediante, (turbo = 0) sunt bosona.

Theoria canonica postulat tres vires esse praeter vim gravitatis, quae sunt: electromagnetica, imbecillis, et fortis. In sequente tabula, magnitudines virium ostenduntur. Quamquam theoria canonica vim gravitatis non describit, difficultas non est seria propter imbecillitatem gravitatis vis (vide in tabula quam parva est gravitatis magnitudo relativa!). Quam ob rem, nulla experimenta usque hodie vim gravitatis inter particulas elementarias detegerunt, ideoque effectus gravitatis neglegere possumus.

Vis	Magnitudo	Theoria	Mediator
Fortis	101	Chromodynamica (QCD)	gluona
Electromagnetica	10-2	Electrodynamica (QED)	photon
Imbecillis	10-13	Glashow-Weinberg-Salam (GWS)	$W^+, W^-, Z^0$
Gravitatis	10-42	Relativitas generalis	graviton

Theoria Supersymmetrica

In physica particularum elementariarum, supersymmetria est symmetria opinabilis in qua bosona et fermiona se commutant. Sub {?} anno 2007, non sunt tamen experimenta ut veritas supersymmetriae monstretur, attamen physici magnae energiae ad complectendam supersymmetriam Theoria Commoda Supersymmetrica Minima (siglum Anglicum: MSSM) creant. Ad hoc faciendum, rationes sunt multae: notissima est ut, cum supersymmetria, correctiones difficiles quadraticas non habent, propter "cancellationem" inter diagrammata feynmanis particularum bosonium aut fermionium in gyris habentium. Hoc modo supersymmetria solvit quod saepe nominatur difficultas hierarquiae.

Quamquam theoria commoda supersymmetrica multa problemata theoretica solvat, notum autem est ipsam multas quaestiones generales expedire, exempli gratia: Suntne particulae supersodales? Mathematice sequitur: omnis particula parem supersodalem habet, cuius turbo a magnitudine 1/2 differt. Inde creditur, exempli gratia, electronem habere sodalem supersymmetricum (sive supersodalem) selectron, quod autem nondum inventum est.

Magnum particularum acceleratrum hodie conficitur in Genava, vocatum LHC, cuius primum propositum est arduis experimentis invenire particulas supersodales et boson Higgsianum. Die 10 Septembris 2008, experimentum initum est. Boson Higgsianum vocatur ab aliquibus "particula Dei."

Vide etiam

• Particularum acceleratrum
• Supersymmetria
• Theoria Chordarum

Nexus externi

• CERN - Magnum Particularum Acceleratorium Europae (anglice)
• Particularum proprietates (massa, onus, turbo, etc) (anglice)
• Particle Adventure (anglice)

Particulae
Particulae minimae :
Fermiona :	quarcia · leptona
Leptona :	electrona · myona · tauona · neutrina
Bosona gaugiana :	photonia · gluona · bosona W+, W- et Z0
Hypotheticae :	graviton · boson Higgsianum
Particulae compositae :
Hadrona :	baryona · mesona
Baryona :	protona · neutrona · hyperona
Mesona :	piona · kaona