Roman numeral 10000 CC DD.svg
Latinitas bona

Hypatia

E Vicipaedia
Salire ad: navigationem, quaerere
"ὅταν βλέπω σε, προσκυνῶ, καὶ τους λόγους.
τῆς παρθένου τὸν οἶκον ἀστρῷον βλέπων
εἰς οὐρανὸν γάρ ἐστι σοῦ τὰ πράγματα,
Ὑπατία σεμνή, τῶν λόγων εὐμορφία,
ἄχραντον ἄστρον τῆς σοφῆς παιδεύσεως,
ἄχραντον ἄστρον τῆς σοφῆς παιδεύσεως."
Palladas, Anthologia Palatina, IX, 400, Cum te video et tuos sermones audio, adoro, / virginis domum sideream contemplans. / In caelo enim sunt tua opera, / Hypatia veneranda, sermonum venusta-forma, / intaminatum sidus doctae institutionis. (Fred. Dubner interpr. 1872)

Hypatia (Graece Ὑπατία) inter annos 350 et 370 nata est, fortasse circa 355;[1] obiit Alexandriae anno 415. Scientiae perita, magistra, et philosopha fuit neoplatonica, quae incremento mathematicae et astronomiae magnopere contribuit. Opera eius perdita sunt.

Pater eius fuit Theo Alexandrinus[2], celeber mathematicus astronomusque, qui ut videtur in bibliotheca Alexandrina docebat et filiam scientiis ibi educavit. Didicit ipsa Hypatia historiam religionum, rhetoricam, philosophiam, et artem docendi, et in Athenas Romamque peregrinata est. Scholastici concurrebant ad domum Hypatiae a remotissimis locis. Unus ex eius discipulis erat Synesius Cyrenaeus, episcopus Ptolemaidis, qui de Hypatia et operibus eius scripsit. Hesychius Hebraeus, discipulus alius, de ea quoque scripsit, et rettulit ut magistratus ad Hypatiam concurrebant et eam consulebant de rebus administrationis diversibus.

Testae antiquae (testis occisa est Hypatia)

Anno 412, episcopus Cyrillus Alexandrinus factus est patriarcha. Qui erat vir catholicissimus, paganismum haeresimque abhorrens, et Hypatiam insimulavit fascinationis. Anno 415, interfecta est Hypatia a turba monachorum, qui eam confixerunt et acutis laceraverunt conchis[3] et corpus cremaverunt.

Asteroides 238 Hypatia ad honorem Hypatiae Alexandrinae nominatum esse censetur.

Fontes[recensere | fontem recensere]

Perrarae sunt fontes de Hypatiae vita, inter quas numerantur:

  • septem ad Hypatiam epistulae Neoplatonici Synesii Cyrenensis qui etiam in aliis epistulis necnon in tractatu De dono nonnullas Hypatiae mentiones fecit.
  • Historia ecclesiastica Socratis scholastici, contemporaneus.
  • Historia philosophica Neoplatonici Damascii
  • Chroncion Ioannis Niciosi (vel De Nikiu) episcopi aegyptiaci (7o saec.)
  • Sectio encyclopaediae byzantinae cui titulus Suda.

Opera[recensere | fontem recensere]

Encyclopaedia byzantina Suda haec Hypatiae tribuit:

  • Commentarium in Diophantum
  • Canon astronomicus (aut commentarium in canonem astronomicum)
  • Commentarium in Apollini tractatum de Conicis

Pelliculae[recensere | fontem recensere]

Bibliographia[recensere | fontem recensere]

  • Michael A. B. Deakin, Hypatia of Alexandria: mathematician and martyr. Prometheus Books, 2007
  • Maria Dzielska, Hypatia of Alexandria. Cambridge: Harvard University Press, 1995. ISBN 0-674-43775-6
  • Henriette Harich-Schwarzbauer, « Hypatie d’Alexandrie », Clio. Femmes, Genre, Histoire [Interretiale], 35 | 2012, textus interretialis a die primo Maii 2014, lectus die 24 decembris 2016. ; DOI : 10.4000/clio.10575

Notae[recensere | fontem recensere]

  1. Dzielska 1995.
  2. "Ὑπατία (...) Θέωνος μὲν τοῦ φιλοσόφου θυγάτηρ ἦν", Hypatia filia philsophi Theonis erat. (Socrates Scholastichus, Historia Ecclesiastica, VII, 15)
  3. "ὀστράκοις ἀνεῖλον", "[eam] testis interemerunt" (Socrates Scholasticus, op. et loc. cit.)

Nexus externi[recensere | fontem recensere]

Commons-logo.svg Vicimedia Communia plura habent quae ad Hypatiam spectant.
  • "Hypatia" apud encyclopaediam romanam