Lingua Umbrica

E Vicipaedia
Jump to navigation Jump to search
Una e Tabulis Iguvinis: scriptura Umbrica similis est aliis scripturis Italiae.

Lingua Umbrica[1] est lingua Indoeuropaea, sub familia Italica subsummata. Lingua Umbrica et lingua Osca sunt linguae Oscoumbricae vel Sabellicae, lingua Latina autem et lingua Falerica alterum gregem format, saepe Linguae Latino-Faliscae nominatum. In Umbria in usu fuit usque ad primum saeculum a.C.n. Dicitur minus similis Latinae linguae quam sunt aliae linguae Italicae.[2]

Phonologia[recensere | fontem recensere]

Sonus s inter vocales r fit, ut in lingua Latina. Sonus d fit fricativa similis z. Sonus -ns in fine verbo fit f in omnibus linguis Oscoumbricis; in lingua Umbrica (sed non in Osca) -nss- in medio verbo fit -f- et -ns- fit -nz-. Multae vocales breves amittuntur; diphthongi fiunt monophthongi (id quod in lingua Osca non accidit).[3]

Exemplum linguae Umbricae[recensere | fontem recensere]

Textus Umbricae maximi momenti est Tabellae Iguvinae, Iguvii inventae anno 1444. Ecce locus e tabella sexta:[4][5]

Umbre Latine[6][7][8]
Este persklum aves anzeriates enetu pernaies pusnaes. Preveres Treplanes Iuve Krapuvi tre buf fetu arvia ustentu vatuva ferine feitu heris vinu heri puni ukriper Fisiu tutaper Ikuvina feitu sevum kutef pesnimu ařepes arves. Pusveres Treplanes tref sif kumiaf feitu trebe Iuvie ukriper Fisiu tutaper Ikuvina supa sumtu arvia ustentu puni fetu kutef pesnimu ařepes arvies. Puspreveres Tesenakes tre buf fetu marte Krapuvi fetu ukriper Fisiu tutaper Ikuvina arviu ustentu vatuva ferine fetu puni fetu kutef pesnimu ařepes arves. Pusveres Tesenakes tref sif feliuf fetu Fise saçi ukriper Fisiu tutaper Ikuvina puni fetu supa sumtu arviu ustentu mefa vestiça ustentu Fissuvi fetu ukriper Fisiu fetu kapiř purtitaf sakref etraf purtitaf etraf sakref tutaper Ikuvina kutef pesnimu ařepes arves. Preveres Vehiies tref buf kaleřuf fetu Vufiune krapuvi ukriper Fisiu tutaper Ikuvina vatuva ferine fetu heri vinu heri puni arviu ustentu kutef pesnimu ařepes arves. Pusveres Vehiies tref hapinaf fetu Tefre Iuvie ukriper Fisiu tutaper Ikuvina puste asiane fetu zeřef fetu pelsana fetu arvia ustentu puni fetu taçez pesnimu ařiper arvis api habina purtiius suřum pesuntru fetu esmik vestiçam preve fiktu Tefri Iuvi fetu ukriper Fisiu tutaper Ikuvina testruku peři kapiře peřum feitu api eřek purtiius enuk surum pesuntrum feitu stafli iuv esmik vestiça afiktu ukriper Fisiu tutaper Ikuvina feitu nertruku peři kapiře peřum feitu puni feitu api suřuf purtitius enuk hapinaru erus titu zeřef kumultu zeřef kumates pesnimu. Vukukum Iuviu pune uvef furfant tref vitluf turuf marte Huřie fetu pupluper tutas Iiuvinas tutaper Ikuvina vatuva ferine fetu puni fetu arvia ustentu kutef pesnimu arves vukukum kureties tref vitluf turuf Cefi feitu pupluper tutas Iiuvinas tutaper Iiuvina vatuva ferine fetu arvia ustentu tenzitim ařveitu heris vinu heris puni feitu kutef persnimu ařipes arvis. Inuk ukar pihaz fust svepu esumek esunu anter vaçetum is si avif azeriatu verufe Treplanu kuvertu restef esunu feitu. Pune puplum aferum heries avef azeriatu etu pernaia pustnaiaf. Pune kuvurtus krenkatrum hatu enumek pir ahtimem ententu. Pune pir entelus ahtimem enumek steplatu parfam tesvam tefe tute Ikuvine, vapefem avieklufe kumpfiatu vea aviekla esunume etu prinuvatu etutu perkaf habetutu puniçale. Pune benes akeřuniamem enumek etuřstamu tuta Tařinate trifu Tařinate Turskum Naharkum numem Iapuzkum numem: 'sve pis habe purtatu ulu pue meřs est feitu ulu peře meřs est'. Pune prinuvatus staheren termnesku enumek 'ařmamu kateramu Ikuvinu' enumek apretu tures et pire. Pune amprefus persnimu, enumek etatu Ikuvinus triiuper amprehtu triiuper pesnimu triiuper etatu Ikuvinus enumek prinuvatus çimu etutu erahunt vea çimu etutu prinuvatus. Funtlere trif apruf rufru ute peiu feitu Çerfe marti vatuvu ferine feitu arviu ustentu puni feitu taçez pesnimu ařepe arves. Rupinie tre purka rufra prestate Çerfie Çerfe ute peia feitu prestate Çerfie Çerfe marties peřaia feitu arviu ustentu kapi sakra aitu vesklu vetu atru alfu puni feitu taçez pesnimu ařeper arves. Traf sahte tref vitlaf feitu Tuse Çerfie Çerfe marties peřaia feitu arviu ustentu puni fetu taçez pesnimu ařeper arves. Pune purtinçus karetu pufe apruf fakurent puze erus teřa. Ape erus deřust pustru kumpfiatu Rupiname erus teřa. Ene tra sahta kumpfiaia erus teřa enu Rupiname pustru kuvertu antakre kumalte pesnimu enu kapi sakra aitu vesklu vetu, enu sahtame kuvertu antakre kumate pesnimu enu esunu purtitu fust. Puspane tertiu puplu ateřafust iveka perakre tusetu super kumne ařfertur prinuvatu duf tusetutu hutra furu sehmeniar hatutu. Eaf iveka tre akeřunie feitu Tuse Iuvie arviu ustentu puni feitu peřaia feitu taçez pesnimu ařeper arves. Kvestretie usaçe svesu Vuvçis Titis Teteies. Pune karne speturie Atiieřie aviekate naraklum vurtus estu esunu fetu fratrusper Atiieřie eu esunụ esu naratu peře karne speturie Atiieřie aviekateaiu urtu fufere fetu puze neip eretu. Vestiçe saçe sakre Iuve patre bum perakne speture perakne restatu Iuvie unu erietu sakre pelsanu fetu arviu ustentu puni fetu taçez pesnimu ařepe arves. Pune purtiius unu suřu pesutru fetu tikamne Iuvie kapue peřu preve fetu ape purtiius uřu erus detu enu kumaltu kumate pesnimu. Ahtu Iuviẹ uve peraknem peřaem fetu arviu ustentu puni fetu. Ahtu marti abrunu perakne fetu arviu ustentu fasiu pruseçete ařveitu peřae fetu puni fetu traf ek vine fetu açetus perakne fetu. Huntia katle tiçel stakaz est sume ustite anter menzaru çersiaru heriiei façiu ařfertur avis anzeriates menzne kurçlasiu façia diçit. Huntia fertu katlu arvia struhçla fikla puni vinu salu maletu mantrahklu veskla asnata asnata umen fertu pir ase antentu esunu puni feitu. Hunte Iuvie ampentu katlu sakre sevakne Petruniaper natine fratru Atiieřiu esunu peřae futu katles supa hahtu sufafiaf supaf hahtu berus aplenies pruseçia kartu krematra aplenia sutentu peřu seritu arvia puni purtuvitu vestikatu ahtrepuřatu pustin ançif vinu nuvis ahtrepuřatu tiu puni tiu vinu deitu berva frehtef fertu puře nuvime ferest krematruf sumel fertu vestiçia peřume persnihmu katles tuva tefra terti erus prusekatu isunt krematru prusektu struhçla fikla ařveitu katlu purtuvitu ampeřia persnihmu aseçeta karne persnihmu venpersuntra persnihmu supa spantea pertentu veskles vufetes persnihmu vestikatu ahtrepuřatu ařpeltu statitatu supa pustra perstu iepru erus mani kuveitu spinamař etu tuvere kapiřus puni fertu berva klavlaf anfehtaf vesklu asnatu asnatu umen fertu kapiře hunte Iuvie vestikatu Petrunia pert natine. Fratru Atiieřiu berus sevaknis persnihmu pert spinia isunt klavles persnihmu veskles asnate asnates sevaknis spiniama persnihmu vestikatu ahtrepuřatu spina umtu umne sevakni persnihmu manf easa vutu asama kuvertu asaku vinu sevakni taçez persnihmu esuf pusme herter erus kuveitu teřtu vinu puni teřtu struhçlas fiklas sufafias kumaltu kapiře punes vepuratu antakres kumates persnimu amparihmu statita subahtu esunu purtitu futu katel asaku pelsans futu. Semenies dekuries sim kabrum upetu dekvias fameřias pumpeřias Atiieřiate etre Atiieřiate Klaverniie etre Klaverniie Kureiate etre Kureiate Satanes etre Satane Peieřiate etre Peieřiate Talenate etre Talenate Museiate etre Museiate Iuieskane etre Iuieskanes Kaselate etre Kaselate tertie Kaselate Peraznanie deitu aømune Iuve patre fetu. Si perakne sevakne upetu eveietu sevakne naratu arviu ustentu eu naratu puze façefele sevakne heri puni heri vinu fetu. Vaputu saçi ampetu kabru perakne sevakne upetu eveietu naratu çive ampetu fesnere purtuetu ife fertu tafle e pir fertu kapres pruseçetu ife aøveitu persutru vaputis mefa vistiça feta fertu. Sviseve fertu puni etre sviseve vinu fertu tertie sviseve apur fertu pistu niru fertu vepesutra fertu mantraklu fertu puni fertu. Pune fesnafe benus kabru purtuvetu vaputu saçi Iuve patre prepesnimu vepesutra pesnimu veskles pesnimu atrepuøatu aøpeltu statitatu vesklu pustru pestu ranu pesnimu puni pesnimu vinu pesnimu unen pesnimu enu erus tetu vitlu vufru. Pune heries façiu eruhu diçlu sestu Iuve patre pune seste urfeta manuve habetu estu iuku habetu: "Iupater saçe tefe estu vitlu vufru sestu purtifele triuper deitu triiuper vufru naratu fetu" Iuve patre vuçiiaper natine fratru Atiieøiu. Pune anpenes krikatru testree uze habetu ape anpelus mefe atentu upe purtuvies testree uze habetu krikatru arviu ustentu puni fetu. Esunu fuia herter sume tustite sestentasiaru urnasiaru. Huntak vuke prumu pihatu. Inuk uhturu urtes punhtis frater ustentuta, pure fratru mersus fust kumnakle. Inuk uhtur vapefe kumnakle sistu. Sakre, uvem uhtur deitu, punhtes terkantur. Inumek sakre, uvem urtas punhtes fratrum upetuta. Inumek vea mersuva arvamen etuta. Erak pir persklu afeltu sakre, uvem kletra fertuta aituta. Arven kletram amparitu. Eruk esunu eutu kletre tuplak prumum antentu, inuk cihçefa antentu, inuk kazi ferine antentu. Isunt fefehtru antentu, isunt sufefaklu. Antentu semples ahesnes tris kazi astintu, fefehtru etres tris ahesnes astintu, sufefaklu tuves ahesnes anstintu. Inenek vukumen esu numenetu. Api vuku kukehes iepi persklumaf karitu. Vuke pir ase antentu, sakre sevakne upetu. luvepatre prumu ampentu testru sese asa fratrusper Atiieries, ahtisper eikvasatis, tutape liuvina, trefiper liuvina. Tiçlu sevakni teitu. Inumek uvem sevakni opetu. Puemune puprike apentu tiçlu sevakni naratu. luka mersuva uvikum habetu fratruspe Atiierie, ahtisper eikvasatis, tutaper liuvina, trefiper liuvina. Sakre vatra ferine feitu, erukum arvia feitu. Uvem pefaem pelsanu feitu. Ererek tuva tefra spantimaf prusekatuf efek pefume purtuvitu, struśla arveitu. Inumek etrama spanti tuva tefra prusekatu, efek ereçluma Puemune puprike purtuvitu, erarunt struhślas eskamitu arveitu. Inumek tertiama spanti triia tefra prusekatu, efek supru sese ereçluma Vesune Puemunes puprices purtuvitu, struśla petenata isek arveitu. Ererunt kapirus Puemune, Vesune purtuvitu. Asamaf ereçlumaf aseçetes karnus, iseçetes et vempesuntres, supes sanes pertentu, persnimu, arpeltu, statitatu. Veskles snates asnates sevakne ereçluma persnimu Puemune puprike, Vesune Puemunes puprikes. Klavles persnihmu Puemune puprike et Vesune Puemunes puprikes pustin ereçlu. Inuk ereçlu umtu, putrespe erus. Inuk vesticia, mefa purtupite skalgeta kunikaz apehtre esuf testru sese asa asama purtuvitu, sevakne sukatu. Inumek vesteśa, persuntru supu eresle Hule sevakne skalçeta kunikaz purtuvitu. Inumek vesticia persuntru Turse super ereçle sevakne skalçeta kunikaz purtuvitu. Inumek tehtefim etu veltu, efek persuntre antentu. Inumek arçlataf vasus upestne sevaknef purtuvitu, inumk pruzufe kebu sevakne persnihmu Puemune puprike. Inumek kletra, veskles vufetes sevaknis, persnihmu Vesune Puemunes puprikes. Inumek sve pis heri, ezariaf antentu. Inumek erus taçez tertu. Inumek kumaltu, ar kani kanetu, kumates persnihmu. Esukum esunu afeltu, tapistenu habetu, pune frehtu habetu. Api itek fakust, purtitu futu huntak pifi prupehast, enuk ules punes nei arhabas. Esuk frater Atiieřiur eitipes plenasier urnasier uhtretie Kastruçiie ařfertur pisi pumpe fust eikvasese Atiieřier ere ri esune kuraia prehabia piři ulaku ri esuna si herte et pure esune sis sakreu perakneu upetu revestu puře teřte eru emantur herte et pihaklu pune tribřiçu fuiest akrutu revestu emantur herte. Ařfertur poi pisi pumpe fust erek esunes kum uepurus felsva ařputrati fratru Atiieřiu prehubia et ere senver posti kastruvuf. Frater Atiieřiur esa eitipes plenasier urnasier uhtretie Klauvier fel Atiieřie kumnahkle okre eilvasese Atiieřer ape apelust muneklu habia numer senvor posti kastruvuf et ape purtitu fust muneklu habia numer funir posti kastruvuf et ape subra spafu fust muneklu habia numer trupler posti kastruvuf et ape frater sersnatur furent ehvelku feia fratreker ute kuestor sve rehte kuratu si. Sve mestru karu fratru Atiieřiu poi ullu benurent prununsiakurent kuratu rehte eřek prufe si. Sve mestru karu fratru Atiieřiu poi ullu benurent prununsiakurent kuratu rehte neip esom enuk fratru ehvelku feia frateker ote kuestor panta muta ařferture si. Panta muta fratru Atiieřiu mestru karu poi ullu benurent ařferture perpukurent lufiri etantu mutu ařferture si. Clauerniur dirsas herti fratrus Atiersir posti acnu farer opeter agre tlatie Piquier martier et sesna homonus duir puri far eiscurent ote Clauerni dirsans herti frater Atiersiur sehmenier dequrier pelmner sorser posti acnu uef cabriner uef toco pretrafahe postra et sesna ote Casilos dirsa herti fratrus Atiersir posti acnu farer opeter agre Casiler Piquier martier et sesna homonus duir puri far eiscurent ote Casilate dirsans herti frater Atiersiur sehmenier dequrier pelmner sorser posti acnu uef cabriner uef et sesna ote assif. Este persclo aves asseriater eneto parfa curnace dersua peiqu peica merstu poei angla asseriato est esso tremnu serse arsferture ehuelto stiplo asseriaia: Parfa dersua, curnaco dersua, peico mersto peica merstamersta avei mersta angla esona. Arfertur eso anstiplatu ef asserio: Parfa dersua curnaco dersua, peico mersto peica mersta mersta aveif merstaf anglaf esona mehe tote Ioveine esmei stahmei stahmeitei. Sersi pirsi sesus poi angla aseriato est erse neip mugatu neip arsir anter sistu nersa courtust porsi angla anseriato iust. Sve muieto fust ote pisi arsir anter sesust alinsust. Uerfale upe arsfertur trebeit ocrer peihaner erse stahmito eso tuderato est angluto hondomu porsei nesimei asa deueia est anglome somo porsei nesimei uapersus auiehcleir est eine angluto somo uapefe auiehclu todcome tuder angluto hondomu asame deueia todcome tuder eine todceir tuderus seipodruhpei seritu. Tuderor totcor uapersusto auieclir ebetrafe ooserclome presoliafe Nurpier uasirslome smursime tettome Miletinar tertiame praco pracatarum uapersusto auieclir carsome uestisier randeme Rufrer tettome Noniar tettome Salier carsome Hoier pertome padellar hondra esto tudero porsei subra screihtor sent parfa dersua curnaco dersua seritu subra esto tudero peico mersto peica mersta seritu. Sve anclar procarurent eso tremnu serse combifiatu arsferturo nomne carsitu: 'parfa dersua curnaco dersua peico mersto peica meersta mersta aueif mersta ancla eesona tefe tote Iiouine' esmei stahmei stahmitei esisco esoneir seueir popler anferener et ocrer pihaner perca arsmatia habitu uasor. Uerisco Treblanir porsi ocrer pehaner paca ostensendi eo iso ostendu pusi pir pureto cehefi dia surur uerisco tesonocir surur uerisco uehieir. Pre uereir Treplanes iuvi buf treif fetu eso naratu uesteis teio subocau suboco: Dei Graboui ocriper Fisiu totaper Iiouina erer nomneper erar nomneper fos sei pacer sei ocre Fisei tote Iiouine erer nomne erar nomne arsie tio subocau suboco, Dei Grabouie arsier frite tio subocau suboco. Dei Grabouie tio esu bue peracrei pihaclu ocreper Fisiu totaper Iiouina erer nomneper erar nomneper. Dei Grabouie persei orer ose ocre Fisie pir orto est toteme Iouine arsmor dersecor subator sent pusei neip heritu. Dei Grabouie persei tuer perscler uaseto est pesetom est peretom est frosetom est daetom est perscler tuer uirseto auirseto uas est. Dei Grabouie persei mersei esu bue peracrei pihaclu pihafei. Dei Grabouie pihatu ocre Fisie pihatu tota Iouina pihatu ocrer Fisier totar Iouinar nome nerf arsmo ueiro pequo castruo frif pihatu futu fos pacer tua pase ocre Fisie tote Iiouine erer nomne erar nomne. Dei Grabouie saluo seritu ocre Fisie salua seritu tota Iiouina. Dei Grabouie tio subocau. Dei Grabouie persei orer ose ocre Fisie pir orto est toteme Iouine arsmor dersecor subator sent pusei neip heritu. Dei Grabouie persei tuer perscler uaseto est pesetom est peretom est frosetom est daetom est perscler tuer uirseto auirseto uas est. Dei Grabouie persei mersei esu bue peracrei pihaclu pihafei. Dei Grabouie pihatu ocre Fisie pihatu tota Iouina pihatu ocrer Fisier totar Iouinar nome nerf arsmo homono pequo castruo frif pihatu futu fos pacer tua pase ocre Fisie tote Iiouine erer nomne erar nomne. Dei Grabouie saluo seritu ocre Fisie salua seritu tota Iiouina. Dei Grabouie tiom subocau tases persnimu seuom surur purdouitu proseseto naratu prosesetir mefa sperfa ficla arsueitu aruio fetu. Este esono heri uinu heri puni fetu uatuo ferine fetu. Posti uerir Treblanir si gomia trif fetu trebo Iouie ocriper Fisiu totaper Iiouina persae fetu aruio fetu puni fetu tases persnimu surur naratu puse preuerir Treblanir prosesetir struśla ficla arsueitu. Enem Rubiname postro couertu comoltu comatir persnimu et capif sacra aitu enem traf sahatam couertu comoltu comatir persnihimu enem purditom fust. Hondra furo sehemeniar hatuto totar pisi heriest pafe trif promom haburent eaf Acersoniem fetu Turse Iouie popluper totar Iiouinar totaper Iouina suront naratu pose uerisco treblanir aruio fetu persaea fetu struśla ficla prosesetir arsueitu tases persnimu puni fetu. Pisi pacupei fratrexs fratrus Atiersier fust erec sueso fratrecate portaia seuacne fratrom Atiersio desenduf pifi reper fratreca pars est erom ehiato punne iuengar tursiandu hertei appei arfertur Atiersir poplom antersafust. Sve neip portust issoc pusei subra screhto est fratreci motar sins assif. Iste sacrificium aves asservatis inito, anticis posticis. Ante portam Trebulana Iovis Crapovio tres boves facito arva ostendito victima ferine facito vel vino vel panis pro montis Fisie communitate Iguvine pro facito saevum cautus precamen adipibus arvis. Ante portam Trebulanam tres sues gravidas facito trebae Ioviae pro monte Fisio pro communitate Iguvina supa sumito arva ostendito panis facito cautus precamen adipibus arvis. Ante portam Tessinacam tres boves facito martii Grabovio Crapovio facito pro monte Fisio pro communitate Iguvina arvo ostendito victima ferine facito panis facito cautus precamen adipibus arvis. Ante portam Tessinacam tres boves filios facito, Fiso sancio pro monte Fisio, pro communitate Iguvina panis facito, supa sumito arvo ostendito, mensam libamentum ostendito, Fissovio facito, pro monte Fisio facito, capides porrectas sacras, alteras porrectas, alteras sacras pro communitate Iguvina cautus precamen adipibus arvis. Ante portam Veiam tres boves calidus facito Vofiono Crapovio pro monte Fisio, pro communitate Iguvina victima ferine facito, sive vino sive panis arvo ostendito cautus precamen adipibus arvis. Ante portam Veiam tres agnas facito Tefro lovio pro monte Fisio, pro communitate Iguvina post asine facito, sedens facito, sepeliendas facito, arva ostendito, panis facito tacitus precamen adipibus arvis ubi agnas porrexeris, suillum figmentum facito, ei libamentum portae figito, Tefro lovio facito pro monte Fisio, pro communitate Iguvina, ad dextrum pedem capidi pedum facito ubi id porrexeris, tunc suillum figmentum facito stabularem ei libamentum infigito, pro monte Fisio, pro communitate Iguvina vina facito, ad sinistrum pedem capidi pedum facito, panis facito ubi suillus porrexeris, tunc agnarum eris dato, sedens commolito, sedens commolitis precamen. Ad lucum cum Iovio quando oves purgant tres vitulos tauros martii Hio facito pro populo comunitatis Iguvina pro communitatis Iguvina ferine facito panis facito arva ostendito cautus precamen arvis luco cum curati tres vitulos tauros Cerio facito pro communitatis Iguvina victima ferine facito arva ostendito advehito vel vino vel panis facito cautus precamen adipibus arvis. Tunc montis piatus erit sive hoc sacrificium inter vitiatum ir sit aves asservato ad portam trebulanam revertito restes sacrificium facito. Quando populum afferare voles avis asservatum ito antices postices. Quando reverteris cinctum habito, tunc ignem ad actum intendito. Quando ignem intenderis ad actum, tunc stipulator parram prosperam tibi communitati Iguvinae, ad lapidis auguralis, confidito via augurali in sacrificium ito, legati eunto, perticas habento panicellis. Quando venies in Acedoniam, tunc exterminato communitatem Tadinatem, tribum Tadinatem, Tuscum, Narcum nomen Iapudicum nomen: 'si quis habe portato illuc quo ius est, facito illo quid ius est'. Quando legati stabunt ad terminos, tunc 'ordinamini, citamini Iguvini', tunc ambito tauris et igne. Quando ambieris precamen, tunc itote, Iguvini, ter ambito, ter precamine, ter itote, Iguvini, tunc legati retro eunto eadem via retro eunto legati. In Fontulis tris apros rubros aut piceos facito Cerro martio, victima ferine facito, arva ostendito, panis facito, tacitus precamen adipibus arvis. In Rubinia tris porcas rubras praestate Cerriae Cerri aut piceas facito praestate Cerriae Cerri martii, pedarium facito arva ostendito, capides sacras agito, vascula dividito atra alba, panis facito, tacitus precamine adipibus arvis. Trans sanctam tris vitulas facito Torrae Cerriae Cerri martii, pedarium facito, arva ostendito, panis facito, tacitus precamen adipibus arvis. Quando porrexeris calato cube apros fecerint, ut eris det. Ubi eris dederit, postero confidito in Rubiniam, eris det. Tunc trans sanctam confides eris det, tunc in Rubiniam postero revertito, integris commolitis precamine, tunc capides sacras agito, vascula dividito, tunc sanctam revertito, integris commolitis precamen, tunc sacrificium porrectum erit. Postquam tertium populum lustraverit, iuvencam opimam fugato super comitio affertor, legati duas fuganto, infra forum seminarium capiunto. Eas iuvencas tris Acedoniae facito Torrae loviae arva ostendito, panis facito, pedarium facito, tacitus precamen adipibus arvis. Quaestura usa sua Lucius Tetteius Titi. Quando carni spectori Atiediae auspicatae narratio virtutibus, ista hostia facito pro fratribus Atiedis ea hostia eo narrato: quid carni spectori Atiediae auspicatae orta fuerit facito quasi non consulto. Vesticio sancio sacrum, lovi patri bovem sollemne spectori sollemne restato, lovio unum arietem sacrum sepeliendum facito, arvo ostendito panis facito tacitus precamen adipibus arvis. Quando porrexeris unum suillum figmentum facito dedicatione lovio, capidi pedum prive facito ubi porrexeris eris dato tum commolito, commolitis precamen. Actui lovio ovem sollemnem pedarium facito arvo ostendito panis facito. Actui martio aprugnum sollemne facito, arvo ostendito, farrea pro sectis advehito, pedarium facito, panis facito, trans ecce vine facito, actibus sollemne facito. Hontia catuli dedicatio statuta est summa tempestate inter mensarum cenatorium velit facere affertor, avibus asservatis mense cubiculario faciat decet. Hontia ferto catulum, arva struem ficulam panem vinum salem molitum mantele vascula umecta non umecta unguene ferto ignem arae intendito sacrificium panis facito. Honto lovio impendito catulum sacrum sollemnem pro Petronia natione fratrum Atiedorum sacrificium pedarium esto catuli supa capito, supas capito veribus implentis prosicia distribuito cremata impleta supponito pedem servato arva panis porrigito, libato, tripudiato, in vices vino novies tripudiato, 'te panis, te vino dicito', verua frictus ferto quod nonum feret, cremata simul ferto libamento pedum precamen catuli duo tertium prosecato, item cremata prosecato, struis ficulam advehito catulum porrigito, imperia precamen, non secta carne precamen, ficticia precamen, supa lateralia protendito vasculis votis precamen, libato, tripudiato, appellato, statuito supa postero ponito pro eris manu convehito ad spinam ito duabus in capidibus panem ferto, verua, clavulas infectas, vascula umecta non umecta unguen ferto capidis lovio libato per Petronia natione. Fratrum Atiediorum veribus sollemnibus precamen per spinam, item clavulis precamen vasculis umectis non umectis sollemnibus ad spinam precamen, libato, tripudiato spinam unguito, unguine sollemni precamen manus ex ara lavato ad aram revertito apud aram vino sollemni tacitus precamen, ipse quem oportet, eris convehito, dato, vinum panem dato, struis ficulae commolito, capide panes, restinguito integris commolitis precamen surgito statuta submittito sacrificium porrectum esto catulus ad aram sepeliendus esto. Quaestura usa sua Lucius Tetteius Titi. Sementis decuriis suem caprum optato deviae familiae quintariis: Atiedati alteri Atiedati Clavernis alteris Clavernis Cureiati alteri Cureiati Satanis alteris Satanis Ediati alteri Ediati Talenati alteri Talenati alteri Museiati alteri Museiati Scanis alteris Scanis Casilati alteri Casilati tertio Casilati Peraznis dicito admone Iovi patri facito. Suem sollemnem hostiam optato voveto sollemnem narrato arvo ostendito ea narrato quasi sacrificabile sollemnem vel panis vel vino facito. Thura sancio impedito caprum sollemnem hostiam optato voveto narrato citra impedito in fano porrigito id ferto in tabula ignem ferto capri prosecta id advehito figmentum thuribus mensam libamentum facto ferto. In sino ferto panem in altero sino vinum ferto in tertio sino aquam ferto pistum nigrum ferto ficticiam ferto mantele ferto panem ferto. Quando in fanum veneris caprum porrigito thure sancio Iovi patri precamen ficticiam precamen vasculis precamen tripudiato appellato statuito vascula retro ponito precamen panis precamen vino precamen unguine precamini, tum eris dato vitulum votiuum. Quando voles facere eadem dedicatione sistito Iovi patri quando sistitur orbitam manu habeto, istas preces habeto: "Iuppiter sanci tibi istum vitulum votiuum sistito porrecti pro trium dicito pro trium votiuum narrato facito" Iovi patri pro Lucia natione fratrum Atiedorum. Quando impendes, cinctum in dextro umero habeto ubi impenderis, mensam intento ubi porricies, in dextro umero habeto cinctum, arvo ostendito, panis facito. Sacrificium fiat oportet summa tempestate sextatarium urnarium. Puteum in luco primum piato. Tunc auctorem, ortus punctis, fratres ostendunto, quod fratrum ex moribus erit in conventu. Tunc auctor in lapidem in conventu sidito sacrum ovem, auctor dicito punctis dicentur. Tunc sacrum ovem, orta punctis fratrum optanto. Tunc via morem in arvum eunto. Ea ignem precatione adoleto, sacrum ovem ceteram ferunto agunto. In arvo ceteram conlocato. Illic sacrificium esto cetere furcam primum intendito, tunc cancellos intendito, tunc cassi ferine intendito. Item fertum intendito, item sufragium. Intendito simpulis ahenis tribus cassi instincto, fertum alteris tribus ahenis instincto, productum duobus ahenis instincto. Tunc in luco in sacrificium ito. Ubi lucum incendet, ibi ad precationem calato. In luco ignem arae intendito sacrum sollemnem optato. lovi patri primum impendito dextro sus ab ara pro fratribus Atiediis, pro actis collegialibus, pro communitate Iguvina, pro tribu Iguvina dedicationem sollemnem dicito. Tunc ovem sollemnem optato. Pomono publico impedito dedicationem sollemnem narrato. Preces mores apud ovem habeto pro fratribus Atiediis, pro actis collegialibus, pro comunitate Iguvina, pro tribu Iguvina. Sacrum victima ferine facito, cum ea arva facito ovem pedarium sepeliendum facito. Eius duo viscera ad latus prosecato, tunc pedum porricito, struem advehito. Tunc alterum ad latus duo viscera prosecato, tunc ad sacrarium Pomono publico porricito, eiusdem struis advehito. Tum tertium ad latus duo viscera prosecato, tunc seorsum ad sacrarium Vesonae Pomoni publico porricito, struem pectinatam item advehito. Isdem capidibus Pomono, Vesonae porricito. Ad aram ad sacrarium non sectis carnibus, insectis et ficticiis, supis sanis protendito, precamen, appellato, statuito. Vasculis umectis non umectis sollemnibus ad sacrarium precamen Pomono publico, Vesonae Pomoni publici. Clavulis precamen Pomono publico et Vesonae Pomoni publici in singulis sacrariis. Tunc sacrarium unguito, utriusque eris. Tunc mensam libamentum, porricienti ex patera genu nixus extrinsecus ipse dextro sus ab ara ad aram porricito, sollemne declarato. Tunc libamentum, figmentum sub sacrario Hulae sollemne ex patera genu nixus porricito. Tunc libamentum, figmentum Torrae super sacrario sollemne ex patera genu nixus porricito. Tunc tegumentum ito optato, tunc figmentum intendito. Tunc arculatas vasis operatis sollemnis porricito. Tunc praestante cibo sollemni precamen Pomono publico. Tunc cetera, vasculis votis sollemnibus, precamen Vesonae Pomoni publico. Tunc si quis vult, esurias intendito. Tunc eris tacitus dato. Tunc commolito, ad cani canito, commolitis precamen. Cum hoc sacrificium adoleto, caldariam habeto, panem frictum habeto. Ubi ita fecerit, porrectum esto puteum quas ante piabit, tunc illis panes ne adhibeant. Ita fratres Atiedii decrevenunt plenaris urnariis auctura Castruccii affertor quis quinque erit in collegiis Atiedis is rei hostiae curet praehibeat quid ad illiam rem hostiam sit oportet et quod in sacrificio sint sacras sollemnes optato revisito quod datur earum emantur oportet et piaculo quando ternio fiet ex agro revisito emantur oportet. Affertor qui quis quinque erit is consacris cum holera, vepribus, arbitrato fratrum Atiedorum praehibeat et is singulis post castra. Fratres Atiedii ita decreverunt plenariis urnariis aucturitate Cluii filius affertor conventu Atiedio monti collegis Atiedis ubi impenderit munusculum habeat nummis singulis post castra et ubi porrectum erit munusculum habeat nummis bonis post castra et ubi supra erit munusculum habeat nummis ternis post castra et ubi fratres cenati fuerint decretum faciat magister aut quaestor si recte curatum sit. Si maior caro fratrum Atiedorum qui illo venerint pronuntiaverint curatum recte id probe sit. Si maior caro fratrum Atiedorum qui illo venerint pronuntiaverint curatum recte non esse tunc fratrum decretum faciat magister aut quaestor quanta multa affertori sit. Quantam multam fratrum Atiedorum maior caro qui illo venerint affertori poposcerint libuerit tanta multa affertori sit. Clavernni dent oportet fratribus Atiedii post anno farris optati agri latii Pieuii martii et cenam hominibus duobus quod far arcuerint aut Clavernni dent oportet fratres Atiedii seminarium decuriis pulmenti suilli post anno partes caprini partes tuccetum priores posteriores et cenam aut Casilas det oportet fratribus Atiediis post anno farris optati agri Casilii Pieuii martii et cenam hominibus duobus quod far arcuerint aut Casilati dent oportet fratres Atiedii seminarium decuriis pulmenti suelli post anno caprini partes et cenam aut asses. Iste sacrificium aves asservatis inito: parra cornice prospera pico pica iusto qui oscines asservatum est ibit sic in tabernaculo sedens affertori iubeto stipulari asservet: Parram prosperam cornicem prosperam picum iustum picam iustam iustas aves iustas oscines divinas. Affertor sic instipulator eas asservari: Parram prosperam picum iustum picam iustam iustas aves iustas oscines divinas mihi cummunitati Iguvinae huic statui statuto. Sede quo sederit qui oscines asservatum est ibit tum neque mugitor neque alius inter sidito donec reverterit qui oscines asservatum erit. Si mugitum erit aut quis alius inter sederit dis erit. Templum, ubi affertori versatur montis piandae, id statum sic finitum est: ab angulo infimo, qui proxime ab ara diva est, ad angulum summum, qui proxime ab lapidibus auguralibus est, et ab angulo summo ad lapides auguralis, ad urbicum finem, ab angulo infimo ad aram divam, ad urbicum finem et urbicis finibus seorsum utroque servato. Fines urbici: ab lapidibus auguralis ad exitus, ad porticus, ad praetorio Norpii, ad tectum Militinae, ad tertiam precum precatorum; ab lapidibus auguralibus ad aedem Vesticio, ad Rubri, ad tectum Noniae, ad tectum Salii, ad aedem Hoio, ad peritum patellae infra istos fines, qui supra scripti sunt, parram prosperam cornicem prosperam servato, supra istos fines picum iustum, picam iustam servato. Si oscines procuraverint, sic in tabernaculo sedens narratio, affertor nomine calato: 'parram prosperam, cornicem prosperam, picum iustum, picam iustam, iustas aves, iustas oscines divinas tibi, communitati Iguvinae', huic statui statute, ad haec sacra sola populi circum ferendi et montis piandi perticam ritualem habeto vasa. Ad portam Trebulanam quae montis piandi causa ostendentur, ea sic ostendito, ut ignem ab igne accensum divae item ad portam Tessinacam item ad portam Veiam. Ante portam Trebulana Iovi boves tres facito ita narrato libans te invocavi invocavo: Deus Grabovie pro monte Fisio communitate Iguvina pro eius nomine pro ei nomine favens sis pace sis montii Fisii pro communitati Iguvinae eius nomini eius nomini sancte te invocavi invoco, Deus Grabovie sancti frete te invocavi invoco. Deus Grabovie te hoc bove optimo piaculo pro monte Fisie communitate Iguvine pro eius nomini ei nomini. Deus Grabovie si in montis Fisie ignis ortus est in communitate Iguvina ritus debiti omissi sunt quasi non consulto. Deus Grabovie si in tui sacrifici vitiatum est, peccatum est, peremptum est, fraudatum est, demptum est, tui sacrifici visum invisum, vitium est. Deus Grabovie si ius sit hoc bove optimo piaculo piator. Deus Grabovie piato montem Fisiem piato communitatem Iguvinam piato montis Fisie piato communitatem Iguvina nomen magistratus, ritus, viros, pecua, castra, fruges, piato esto favens propitius pace tua monti Fisii communitati Iguvinae eius nomini ei nomini. Deus Grabovie salvum servato montem Fisii salvam servato communitatem Iguvinae. Deus Grabovie te invocavi. Deus Grabovie si in montis Fisie ignis ortus est in communitate Iguvina ritus debiti omissi sunt quasi non consulto. Deus Grabovie si in tui sacrifici vitiatum est, peccatum est, peremptum est, fraudatum est, demptum est, tui sacrifici visum invisum, vitium est. Deus Grabovie si ius sit hoc bove optimo piaculo piator. Deus Grabovie piato montem Fisiem piato communitatem Iguvinam piato montis Fisie piato communitatem Iguvina nomen magistratus, ritus, homines, pecua, castra, fruges, piato esto favens propitius pace tua monti Fisii communitati Iguvinae eius nomini ei nomini. Deus Grabovie salvum servato montem Fisii salvam servato communitatem Iguvinae. Deus Grabovi te invocavi tacitus precamen saevum, item porricito prosecta narrato prosectis mensa, sparsum ficulam advehito, ficulam facito. Iste sacrificum vel vino vel panis facito victimae ferine facito. Post portam Trebulanam sues gravidas tres facito trebae Ioviae pro monte Fisio, pro communitate Iguvina pedarium facito, arvo facito, vel panis facito tacitus precamen, item narrato ut ante portam Trebulanam, prosectis struis ficulam advehito. Enim Rubinia in postero revertito, commolito, commolitis precamen et capides sacras agito, enim trans sanctam revertito, commolito, commolitis precamen enim porrectum erit. Infra forum seminarium capiunto communitis quis volet quas tres primum habuerint, eas in Aquilonia facito Torsae loviae pro populo communitatis Iguviniae, pro communitate lguvina, item narrato ut ad portam Trebulanam arva facito, pedarias facito struis, ficulam prosectis advehito tacitus precamen panis facito. Quis quandoque magister fratribus Atiediis erit is magisterio portet hostias fratrum Atiediorum duodecim, quas pro re magisteria par est esse emissas, quando iuvencae fugentur oportet, ubi affertor Atiedius populum lustraverit. Si non portaverit ita, quasi supra scriptum est, magistro multae sint asses.

Collatio verbalis[recensere | fontem recensere]

Protoitalice Latine Umbre[9][10]
ago agere agom
albos albus alfu
arwia arva arvia
atnos annus acnu
awis avis aves
awte aut ote
awzom aurum orum
gwos bos buf
duenos bonus funer
kertsna cena sesna
kalezdos calidus calersu
katelos catulus catel
deikitod dicito deitu
det de det
donom donum dunum
ego ego eho
emantor emantur emantur
ete et et
este est est
xabeo habere habeu
xundra infra hondra
xemonos hominis homonus
fakio facere façiu
fakitod facito feitu
far far far
feznom fanum fesnef
feilios filius feliuf
fertod ferto fertu
flosa flora flora
frater frater frater
fworom forum furu
enter inter anter
ise is ere
ipi ibi iepi
lowkos lucus vuku
lapedis lapidis vapeře
manom manum manuve
meletom molitum maletu
medios medius mefe
mego mihi mehe
mensa mensa mefa
noməm nomen nome
nekwe neque nep
nigrom nigrum niru
nen non nei
nowos novus nuvis
kwesei quasi pusei
kwendo quando punne
kwe que pe
kwoi qui poi
kwid quid piri
kwis quis pisi
kwod quod pure
pakis pacis pacer
peketom peccatum pesetom
pezdis pedis persi
pontem pontem pontam
poste post posti
prewos privus prever
prai prae pre
ustenditod ostendito ustentu
kupi ubi ape
rufos rubus rofu
salwos salvus saluo
salis sal salu
sezdis sedis serse
swei si sve
skreiptos scriptus screhto
staeo sto stahu
etantos tantus etantus
takos tacitus tasses
tabela tabula tafle
trants trans traf
tu tu tu
gwens veneris benus
gwitam vitam bitam
gweros verus berus
wijas via vea
winos vinus vinu

Notae[recensere | fontem recensere]

  1. Rudimenta linguae Umbricae
  2. Fortson, p. 298
  3. Fortson, p. 298-9
  4. Lexicon Iconographicum Mythologiae Classicae Paul Getty Foundation "Sacrifices" in "Processions, Sacrifices, Libations, Fumigations" p. 182.
  5. In Aldo Luigi Prosdocimi Le Tavole Iguvine I Firenze Olschki 1984.
  6. Lexicon Iconographicum Mythologiae Classicae Paul Getty Foundation "Sacrifices" in "Processions, Sacrifices, Libations, Fumigations" p. 182.
  7. In Aldo Luigi Prosdocimi Le Tavole Iguvine I Firenze Olschki 1984.
  8. Weiss, Michael L. 2010. Language and Ritual In Sabellic Italy: The Ritual Complex of the Third and the Fourth Tabulae Iguvinae. Leiden: Brill.
  9. https://thevore.com/umbrian/
  10. Stuart-Smith, Jane (2004). Phonetics and Philology: Sound Change in Italic. Oxford University Press.

Bibliographia[recensere | fontem recensere]

  • Buck, Carl Darling. 1904. A Grammar of Oscan and Umbrian. Bostoniae: Ginn.
  • Fortson, Benjamin W., IV. 2009. Indo-European Language and Culture: An Introduction, editio altera. Malden: Blackwell. ISBN 978-1-4051-8895-1
  • Vetter, Emil. 1953. Handbuch der italischen Dialekte. Heidelbergae: Winter.

Nexus externi[recensere | fontem recensere]