Lingua Falerica

E Vicipaedia
Jump to navigation Jump to search
Linguae media in Italia

Falerica sive Falisca lingua est antiquorum Faliscorum, nobis praeservata 36 paucis inscriptionibus, quae saeculo tertio aut secundo a.Ch.n. abecedario ex Etrusco venienti, a sinistra ad dexteram, nonnullas influentias Latinas monstrantes scriptae sunt.

Characteres eius phonetici haec sunt:

  1. Retentio f mediae, quod b Latinum factum est;
  2. Repraesentatio gh Protoindoeuropaei f Falisco (foied, Latine hodie);
  3. Deletio s finalis (cra Latine cras);
  4. Exemplum in lingua falerica "foied vino pipafo, cra carefo", Latine; "hodie vinum bibam, cras carebo"

Characteres alii sunt:

  1. Retentio velarum (Fal. cuando = Latine quando - nisi modo Umbrici pan(n~u));
  2. Assimiliatio aliquarum consonantum finalium ad sonum initialem verbi proximi: "pretod de zenatuo sententiad" est "praetor de senatus sententia"

Exemplum in Lingua Falerica[recensere | fontem recensere]

Falerice Latine
Menerua sacru la cotena la pretod de zenatuo sententiad vootum dedet quando datu rected cuncaptum, hirmo tertineo pretore. Minerva sacro a catena a praetor de senatus sententia votum dedit quando dato recte conceptum, firmus tertianus praetores.
Didius, Vetius doum viri quinque statuas fornicesque haciundum coer idemque probaverunt. Unos latinos Pescosal quod af lucu Plaria dedet libes Ferono donom mereto. Didius, Vetius duo viri, quinque statuas fornicesque faciendum cur idemque probaverunt. Unus latinus Pescosal quod ab luco Plaria dedit libes Feronio donum merito.
Iovei Menerua lunonei falesce quei in Sardinia sunt donom dederunt magistreis Latrius, Saluena, Voltai coiraverunt. Gonlegium quod est aciptum aetatei agedai opi parum ad vitam quo lunda festosque dies quei soveis astuties opidque volgani gondecorant saipi sume comvivia loidosque ququei fuc dederunt inperatoribus summeis utei sesed lubentis bene iovent optantis. Iovi Minerva lunoni falisce qui in Sardinia sunt donum dederunt magistris Latrius, Saluena, Voltei curaverunt. Collegium quod est aceptum aetati agendae opi parum ad vitam quo lumbe festusque dies qui suis astutis oppidque vulcani condecorant saepi sume convivia ludusque quiqui hoc dederunt imperatoribus summis uti sede libentis bene iuvent optandis.
Eco quotene Votenosio Titias duenom duenas salueto Voltene. Capena Rufia Caleptia ves saluete sociai Ofetios Caios Velos amanos. Ego quotannis Votenosio Titus bonum bona saluto Voltene. Capena Rufia Caleptia vis salute sociae Ofetius Gaius Velus amamus.
Ceres far Eutom vinom porrecat eios Mama et Zextos me difiqod. Pravios urnam sociai pordet carai eqo urnela titela fitai dupes arcentelom hunti. Cilom pe parai pordovit. Ceres far Evius vinum porrigat eius Mama et Sextus me dixerunt. Pravius urnam sociae portet carae equo urnula tutela fidae dubiis argentorum fundi. Cillum per parvae portavit.
Voltio vecineo maxomo fe cupat carconia, fe cupat Meania. Cicio cicoi cupat infra vel zuconeo fec. Cupat Oufilio Clipeaio letei hileo me hacet pre cono cui tenet let. Volteio vicinus maximus huius cupiat carcinia, huius cupiat Maenia. Cici cici cupiat infra vel sucinum hic. Cupiat Ofilius Clipeaio leti filius me faciet prae conus qui tenet letum.
Uxo Vipi Leuelia hilea Louci Teti uxo Cavi, helicinate uxo Vipi veszi cela Cavi cela cesi fi Marci Acarcelini mate Marci Acarcelini uxo Velce fe letei hileo Cavi. Tertinei post icnu partis Volti. Uxor Vibi Lollia filia Luciae Teti uxor Gai felicitate uxor Vibi vesti cela Gai cela cessi his Marci Acarcelini mater Marci Acarcelini uxor Vellica huius leti filius Gai. Tertianus post anno partis Voltei.

Collatio verbalis[recensere | fontem recensere]

Lingua Protoitalice Lingua Latina Lingua Falerica[1][2]
argentom argentum arcentom
ager ager aged
pibo bibo pifo
karefo carebo carefo
kras cras cra
kom cum com
konlegiom collegium gonlegium
kupiad cupiat cupat
kaikos caecus cico
duenom bonum duenom
det de de
ego ego ego
fakio facio haceo
feilios filius hileo
firmos firmus hirmo
frater frater frated
xaitos haedus fetos
xodied hodie fodied
xeike hic fec
lundam lumbe lundam
louderos liberis loufiros
vecinos vicinus vecineo
porekad porrigat porrecat
ope ob opi
letei leti letei
kwe que que
kwoi qui quei
kwid quid quid
kwis quis quis
kwod quod quod
kwendo quando cuando
prai prae pre
praitor praetor pretod
seted sede sesed
sententiad sententia sententiad
senatos senatus zenatuo
sint sunt sunt
wija via via
winos vinum vino
gwiwos vivus vivo

Notae[recensere | fontem recensere]

  1. https://thevore.com/faliscan/
  2. Stuart-Smith, Jane (2004). Phonetics and Philology: Sound Change in Italic. Oxford University Press.

Bibliographia[recensere | fontem recensere]

Nexus externi[recensere | fontem recensere]