Quinta declinatio

Quinta declinatio est quae genitivum singularem per ⟨-e-⟩ et ⟨-ī⟩ separatas syllabas profert, et est generis feminini tantum, excepto uno, “diēs”, qui est generis incerti; ⟨-ē-⟩ autem quae est ante ⟨-s⟩, tunc in genitivo producta est quum nominativus singularis ⟨-ĭ-⟩ et ⟨-ēs⟩ fuerit, ut “seriēs → seriēī”; et tunc correpta est quum aliquam ante se habuerit consonantem, ut “fidēs → fidĕī”, “rēs → rĕī”. Verum haec quinta declinatio nominativum terminat uno modo; exit enim in ⟨-ēs⟩, ut “speciēs → speciēī”. Verum non quicunque nominativus genere feminino in ⟨-ēs⟩ fuerit terminatus necesse est ut quintae sit declinationis, sed nomen quod fuerit quintae declinationis necesse est ut nominativum singularem in ⟨-ēs⟩ habeat terminatum.

― Cassiodorus, Commentarium de oratione, I § De casibus

Quinta declinatio est declinatio nominum, quae in -eī aut -ēī exeunt in genetivo casu singulari.

Casus	Singularis		Pluralis
	Nominativus in -iēs	-ēs
nominativus	-ēs		-ēs
genitivus	-ēī	-eī	-ērum
dativus	-ēī	-eī	-ēbus
accusativus	-em		-ēs
ablativus	-ē		-ēbus
vocativus	-ēs		-ēs

Exempla

diēs, diēī, sive m. sive f.

Casus	Singularis	Pluralis
nominativus	diēs	diēs
genitivus	diēī	diērum
dativus	diēī	diēbus
accusativus	diem	diēs
ablativus	diē	diēbus
vocativus	diēs	diēs

rēs, reī, f.

Casus	Singularis	Pluralis
nominativus	rēs	rēs
genitivus	reī	rērum
dativus	reī	rēbus
accusativus	rem	rēs
ablativus	rē	rēbus
vocativus	rēs	rēs

In quinta declinatione paucissima nomina sunt, omnia feminina nisi “dies”, qui et masculini et feminini generis est, saepissime quidem masculini.

Exempli gratia:

• dies m (-ei)
• facies f (-ei)
• fides f (-ei)
• glacies f (-ei)
• res f (-ei)

Bibliographia

• Brosman, Paul W. (2006) The cognates of the Hittite ai- and au- stems and thematicization. Indogermanische Forschungen 111: 98-109
• Georgacas, Demetrius J. (1949) The Latin fifth declension. Transactions of the American Philological Association 80: 426-