Jump to content

Mensa Pythagorica

E Vicipaedia
Mensa multiplicationis Sinensis

Mensa Pythagorica,[1] sive tabula multiplicationis,[2] est tabula mathematica quae producta multiplicationis parium numerorum monstrat. Variae mensae multiplicationis per historiam elaboratae sunt; hodie mensa decimalis adhibetur in scholis primariis, ubi discipuli mensam in memoria tenere saepe docentur.

Mensa perperam Pythagorae ascribitur, etsi discipuli sui ea usi sunt.[3] Sic scribit Boethius in libro suo de arte geometrica:

Pythagorici vero, ne in multiplicationibus et participationibus et in podismis aliquando fallerentur, ut in omnibus erant ingeniosissimi et sublilissimi, descripserunt sibi quandam formulam, quam ob honorem sui praeceptoris mensam Pythagoream nominabant, quia hoc, quod depinxerant, magistro praemonstrante cognoverant; a posterioribus appellabatur abacus, ut quod alta mente conceperant, melius si quasi videndo ostenderent, in notitiam omnium transfundere possent, eamque subterius habita sat mira descriptione formabant.[4]

Haec est mensa multiplicationis numerorum usque ad viginti digestorum:

0 1234567891011121314151617181920
1 1234567891011121314151617181920
2 246810121416182022242628303234363840
3 3691215182124273033363942454851545760
4 48121620242832364044485256606468727680
5 5101520253035404550556065707580859095100
6 6121824303642485460667278849096102108114120
7 714212835424956637077849198105112119126133140
8 81624324048566472808896104112120128136144152160
9 918273645546372819099108117126135144153162171180
10 102030405060708090100110120130140150160170180190200
11 112233445566778899110121132143154165176187198209220
12 1224364860728496108120132144156168180192204216228240
13 13263952657891104117130143156169182195208221234247260
14 14284256708498112126140154168182196210224238252266280
15 153045607590105120135150165180195210225240255270285300
16 163248648096112128144160176192208224240256272288304320
17 1734516885102119136153170187204221238255272289306323340
18 1836547290108126144162180198216234252270288306324342360
19 1938577695114133152171190209228247266285304323342361380
20 20406080100120140160180200220240260280300320340360380400
  1. Tariffa Kircheriana, sive mensa Pythagorica expansa (Romae, 1779).
  2. A Catalogue of the Manuscripts Preserved in the Library of the University of Cambridge, vol. 2 (1857), p. 116.
  3. David Eugenii Smith History of Mathematics, vol. 2 (Novi Eboraci: Dover, 1958), pp. 124–126.
  4. Anicii Manlii Torquati Severini Boetii De institutione arithmetica libri duo, De institutione musica libri quinque, ed. Godofredus Friedlein (Lipsiae: in aedibus B. G. Teubneri, 1867), p. 428.