Volo virum vivere viriliter

Conferatur pagina principalis: Index Carminum Buranorum.

Volo virum vivere viriliter
Numerus	CB 178
Argumenta	Amor
Lingua	Lingua Latina mediaevalis
← Stetit puella rufaIch wil den sumer gruzen →

“Volo virum vivere viriliter” est initium carminis a discipulis vagantibus Latine scripti, quod in codice Carminum Buranorum sub numero CLXXVIII (178) reperitur.

Textus

1. Volo virum vivere viriliter:

diligam, si diligar equaliter;

sic amandum censeo, non aliter.

hac in parte fortior quam Iupiter

nescio procari

commercio vulgari:

amaturus forsitan volo prius amari.

2. Muliebris animi superbiam

gravi supercilio despiciam,

nec maiorem terminum subiciam

neque bubus aratrum preficiam.

displicet hic usus

in miseros diffusus;

malo plaudens ludere quam plangere delusus.

3. Que cupit, ut placeat, huic placeam;

ipsa prior faveat, ut faveam.

non ludemus aliter hanc aleam,

ne se granum reputet, me paleam.

pari lege fori

deserviam amori,

ne prosternar impudens femineo pudori.

4. Liber ego liberum me iactito,

casto pene similis Hippolyto,

nec me vincit mulier tam subito.

que seducat, oculis ac digito

dicat me placere

et diligat sincere;

hec michi protervitas placet in muliere. –

5. Ecce michi displicet, quod cecini,

et meo contrarius sum carmini,

tue reus, domina, dulcedini,

cuius elegantie non memini.

quia sic erravi,

sum dignus pena gravi;

penitentem corripe, si placet, in conclavi!

Descriptio

Hoc carmen, in sectione amatoria codicis servatum, est declaratio libertatis et aequalitatis in amore, ubi auctor postulat ut affectus inter amantes par sit et reciprocus. Poeta superbiam muliebrem despicit et se similem Hippolyto casto praebet, nolens se subicere dominatui femineo nisi sub lege aequa amoris.

In ultima stropha autem argumentum subito mutatur per ironiam: auctor se errasse fatetur et suae dominae dulcedini se dedit, poenam petens in conclavi. Haec mutatio rhetorica, a severitate virili ad obsequium amatorium, est propria ludicri stili goliardici, qui auctoritatem classicam (ut Iovem vel leges fori) ad res iocosas adhibere solet.

Investigatio critica

Hic carmen rationem praeceptorum Ovidianorum necnon doctrinam amoris comitis (vulgo fin'amor) inusitate invertit. Dum enim Publius Ovidius Naso in Arte Amatoria suadet ut vir prior precibus mulierem exoret, hic contra amantis obsequium consuetum abicitur. Poeta enim renuntiat illi condicioni qua amator dominae suae prorsus servire debet, usque ad finem carminis ubi inopinata sed iucunda nota sensualis inducitur.

In primis, auctor mythum Iovis et Danaes evocat, sed interpretationem moralem medii aevi sequitur. Dum Iuppiter in pluviam auream versus est ut puellam deciperet, poeta noster negat se velle talia commercia turpia exercere, quae eo tempore saepe allegoria habebantur victoriae pecuniae super virtutem, sicut in aliis carminibus Buranis invenitur.

Metaphora ruris, qua mulier tritico et amans paleae comparatur, non solum ad mundum agricolarum spectat, sed verba Evangelii secundum Matthaeum sapit. Imago paleae igni destinatae, quae in scripturis sacris damnationem significat, hic in contextum eroticum transfertur ad dynamicam inter amantes describendam.

Exemplum Hippolyti, Thesei filii, ad castitatem integram designandam adhibetur. Hippolytus, qui Phaedrae blandimentis restitit, per totum medium aevum velut summum exemplar pudicitiae colebatur. Denique, poeta desiderat ut puella non verbis, sed nutu et oculis sensus suos patefaciat, quod argumentum in lyrica Latina rhythmica illius aetatis saepius recurrit.

Bibliographia

• Rossi, Petrus Victorius, red. (2006 [1989]). Carmina Burana. Testo latino a fronte (8a. ed.). Mediolani: Tascabili Bompiani. ISBN 88-452-5307-4

• Ostendere
• Recensere
• Historiam inspicere

Carmina Burana