Usor:Vertaurus/Abecedarium litterarum consonantium
Abecedarium litterarum consonantium (aut abjad (/ˈæbdʒæd/[1]1] ex lingua Arabica vel alefbet ex lingua Hebraica vel abgad,[2] vel fortasee etiam abcedium) est abecedarium litterarum consonantium, id est, systema scriptura in qua solum litterae consonantes scribuntur et per notas litterarum expressae sunt. Litterae vocales tamen non scribuntur, praeter fortasse per auxillium notarum signiferarum, quae nomine signi diacritici vocantur (Exempla gratia: niqqud, pl. niqqudot in lingua Hebraica). Quamquam vocales non exprimitur, intelliguntur a lectoribus cognoscentibus grammaticis linguae suae per rationem ex litteris consonantibus inscriptis.
Altera nomina, quae parem significationem continent, sunt scripta partialis sonantium auditarum in lingua (Anglice: partial phonemic script), et scripta linearis segmentis et defectiva ad scribendum sonantes auditae in lingua (Anglice: "segmentally linear defective phonographic script"), et “consonantarium” (Anglice: “consonantary“), et scriptura consonantium (Anglice: “consonant writing”), et abecedarium consonantium (Anglice: “consonantal alphabet”).[3]4]
Etymologia
[recensere | fontem recensere]De nomine abjad et origine nominis huius et alteris nominibus rei pari huic:
Nomen “abjad” oritur ex nominibus quattuor notarum litterarum in ordine originale a principio abecedarii linguae Arabicae, id est, alif (IPA(key): ʔalif/), bā (/baːʔ/), jīm (/d͡ʒiːm/), dāl (/daːl/). Similis, origo verbi dicti “abgad” videtur esse ex tribus litterarum in ordine a principio abecedarii consonantium linguae Hebraeicae, id est, aleph, bet, gimel, dalet.
Terminologia
[recensere | fontem recensere]De origine nomen abjad dictum est primum ab auctore linguistico Petro T. Daniels in anno 1990 in libro sui “De Systemis Scripturis Mundi.”
Nota bene: Haec systema scriptura similis abecedario est, sed sine notas litterarum a quibus indicet vocales.
De usu huius modi scribendi in structura linguarum Semiticarum:
[recensere | fontem recensere]Saepe haec systema scriptura adest in linguis Semiticis, in quibus videtur litteras consonantes esse maiores significante suarum quam vocales. In particulare pro utilitate quae litterae consonantes indicant ad formas grammaticas linguarum Semiticarum.
Exempla gratia, in gente linguarum Semiticarum occidentalium, id est linguae Hebraeicae, Phoeniciae, Arabicae, Aramaeicae, etc., formae verborum de radicibus consonantium tres aedificiunt.
Tabula comparativa exemplorum et extinctarum et extantium
[recensere | fontem recensere]| Nomen Abecedarii | In uso | Cursiva | Directio | Quantitas litterarum | Matres lectionis | Locus originis | Populis a quibus scriptum est | Linguae inscriptae | terminus post quem (aetas) | affectum ab | Systemae scripturae affectae |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Arabicum | ita | ita | ab dextra ad sinistram | 28 consonantium | 3 | Asia occidentalis | Magis quam 400,000,000 populorum | Arabica, Casmirica, Persica, Pathanensis, Uigurica, Curdica, Urdu, et multi alteri | 512 | Aramaico Nabataeano | Thaana |
| Syriacum | ita | ita | ab dextra ad sinistram | 22 consonantium | 3 | Asia occidentalis | Christiani Syriaci, Assyrii (praesens aetas) | Aramaica: Syriac, Assyrian Neo-Aramaica, Turoyo, Mlahso | Ca. a.C.n | Aramaico | Nabateana, Palmyrica, Mandaica, Parthiana, Pahlavi (Persica Medionalis), Sogdiana, Avestana et Manicheana [15] |
| Hebraicum | ita | ita et non | a dextra ad sinistram | 22 consonantium + 5 litterarum ultimarum | 4 | Asia occidentalis | Populi civitatis Israel, Communitates contemporanei Iudaeorum in diaspora, Iudea in aetate Templi Secundum (Post aetatem exilii Babylonici) | Hebraica, Judeo-Arabica, Judeo-Aramaica, Iudeo-Persica, Iudeo-Italiana, Iudaeo-Germanica (Yiddish), Iudaeo-Hispanica (Ladino), et multi alteri | Saeculum 2 a.C.n | Hebraico Vetero (Paleo-Hebraico), Aramaico Imperiali (Anglice: Imperial Aramaic script) | |
| Aramaicum | non | non | a dextra ad sinistram | 22 | 3 | Asia occidentalis | Achaemenis, Persiana, Babylonica, et Assyriana imperia | Aramaica, Hebraica | Ca. a.C.n | Phoenicium | Hebraica, Nabataea, Syriaca |
| Aramaicum (Iuvenale) | non | non | a dextra ad sinistram | 22 | nulla | Asia occidentalis | Various Semitic Peoples | Ca. BCE |
Phoenicium | Hebraica, Aramaica Imperialia | |
| Nabataeanum | non | non | a dextra ad sinistram | 22 | nulla | Asia occidentalis | Nabataean Kingdom[17] | Nabataena | 200 a.C.n [17] | Aramaica | Arabica |
| Phoenicium | non | non | a dextra ad sinistram, bustrophedon | 22 | nulla | Byblos[15] | Canaanites | Phoenicium, Punic, Hebrew | Ca. BCE[15] | Abecedarium Proto-Canaanitum [15] | Punica (altera), Graeca, Etrusca, Latina, Arabica et Hebraica |
| Punicum | non | non | a dextra ad sinistram | 22 | nulla | Carthago (Tunisia), Africa Septentrionalis, circum Mare Mediterraneum [15] | Punici | Punica, Neo-Punica | Phoenicia |
||
| Antiquum Arabianum Boreale | non | non | a dextra ad sinistram | 29 | ita | Paeninsula Arabica | Arabiani Boreales | Arabica Vetera, Linguae Antiquorum Arabianorum Borealium | Saeculum 8 a.C.n - Saeculum 4 | Proto-Sinaiticum | |
| Antiquum Arabianum Australe | non | ita (Zabūr) forma cursiva de Arabiani Australis | a dextra ad sinistram,bustrophedon | 29 | ita | Arabia australis (Iemenia) | Regnum regnantium | Amharic, Tigrinya, Tigre, Semitic, Cushitic, Nilo-Saharan |
900 a.C.n. |
Proto-Sinaiticum | Aethiopica (Geʽez) (Aethiopia et Eritrea) |
| Sabaeanum | non | non | a dextra ad sinistram,bustrophedon | 29 | nulla | Arabia australis (Saba) | Arabes australes | Sabaean | Ca. a.C.n | Byblos | Ethiopici (Eritrea et Ethiopia)[15] |
| Parthianum (inscriptionale) | non | non | a dextra ad sinistram | 22 | ita | Parthia (hodie septentrionalis et orientalis Irania, Turcomannia australis Afghania septentrionalis et occidentalis)[15] | Aetatibus Parthianis & Sassanianis Imperialis Persicorum | Parthanensis | Ca. a.C.n | Aramaicum | |
| Ugariticum | non | ita | a sinistra ad dextram | 30 | nulla, 3 signi occlusivae glottidali et vocalem unam | Ugarit (hodie est urbs "Rash Shamra" in Syria septentrionalis) | Ugaritices | Ugaritica, Hurrica | Ca. a.C.n | Proto-Sinaiticum | |
| Proto-Sinaiticum, Proto-Canaaniticum | non | non | a sinistra ad dextram | 24 | nulla | Aegyptus, Sinai, Canaan | Canaanites | Canaanitae | Ca. a.C.n | Hieroglyphica Aegyptia |
Phoenicium, Hebraicum |
| Samaritanum | ita (700 populi) | non | a dextra ad sinistram | 22 | nulla | Levans | Samaritani (Nablus et Holon) | Aramaice Samaritanorum, Hebraice Samaritanorum | Ca. a.C.n | Paleo-Hebrew Alphabet | |
| Tifinaghum (Berberum) | non | non | a fundo ad verticem, a dextra ad sinistram,
a sinistra ad dextram |
31 | ita | Africa Septentrionalis | Mazaces | Linguae Libycae | Millennium 2 a.C.n[4] | Phoenicium, Arabicum | Tifinaghum novum |
| Persica Medionalis, (Pahlavium) | non | non | a dextra ad sinistram | 22 | 3 | Asia occidentalis | Regnum Sassanidarum | Persica Medionalis, (Pahlavium) | Ca. a.C.n | Aramaica | Psalter, Avestani |
| Pahlavium Psaltericum | non | ita | a dextra ad sinistram | 21 | ita | Sinae occidentalis et septentrionalis [15] | Persian Script for Paper Writing[15] | Ca. CE[5] | Syriaca |
||
| Sogdianum | non | non (ita in generibus recentibus) | a dextra ad sinistram, a sinistra ad dextram (verticale) | 20 | 3 | partes Sinensis (In Provincia Xinjiang),Uzbeciensis, Tadzikistaniensis, Pakistaniensis | Buddhisti, Manichaeni | Sogdiana | Ca. CE | Syriaca | Alphabeti Uiguri veteri |
Vide etiam
[recensere | fontem recensere]- Abecedarium
- Abjad numeralis (codice Arabico alphanumerico)
- Abugida
- Disemvocalis
- Gematria (systema codicis alphanumerici Hebraicum et Anglicum)
- Numerologia
- Stenographia (systemata scripturae constructa quae structuram abjadarum habent)
- Systema scripturae (nomen generale generibus ad scribendam linguas naturales)
Fontes
[recensere | fontem recensere]Notae
[fontem recensere]- ↑ The Oxford English Dictionary (Oxonii: Clarendon Press, 1989. 20 voll.)
- ↑ Boyes, Philip J.; Steele, Philippa M. (10 October 2019). Understanding Relations Between Scripts II. Oxbow Books. p. 24. ISBN 978-1-78925-092-3
- ↑ Amalia E. Gnanadesikan (2017), "Towards a typology of phonemic scripts", Writing Systems Research, 9:1, 14-35, doi:10.1080/17586801.2017.1308239. "Daniels (1990, 1996a) proposes the name abjad for these scripts, and this term has gained considerable popularity. Other terms include partial phonemic script (Hill, 1967), segmentally linear defective phonographic script (Faber, 1992), consonantary (Trigger, 2004), consonant writing (Coulmas, 1989) and consonantal alphabet (Gnanadesikan, 2009; Healey, 1990). "
- ↑ Franklin, Natalie R. (2008-08-05). Rock Art Studies - News of the World Volume 3
- ↑ "PAHLAVI PSALTER – Encyclopaedia Iranica"
Nexus externi
[recensere | fontem recensere]Formula:List of writing systems [[Categoria:Arabiae scripta]] [[Categoria:Scripturae]] [[Categoria:Consonantes]] [[Categoria:Orthographia]] [[Categoria:Semitae]] [[Categoria:Linguistica]] [[Categoria:Linguistica comparativa]] [[Categoria:Linguistica historica]] [[Categoria:Asia Occidentalis]]