Jump to content

Sulphur

Nexus recensere
E Vicipaedia
(Redirectum de Sulfur)
16 phosphorus ← sulphur → chlorum
O
↑
S
↓
Se
Proprietates generales
Nomen, Symbolus, Numerus Atomicus sulphur, S, 16
Grex, Periodus, Glaeba 16, 3, p
Color
flavus
Pondus atomicum32,065(5)  g·mol−1
e- per sphaeram2, 8, 6
Proprietates physicae
StatusSolidus
Densitas (circa 20°C)2,07  g·cm−3
Densitas liquidi p.l.1,819  g·cm−3
Punctum liquefactionis388,36 K
(115,21 °C, 239,38 °F)
Punctum fervoris717,8 K
(444,6 °C, 832,3 °F)
Punctum criticum1314 K, 20,7 MPa
Calor latens fusionis1,727 kJ·mol−1
Capacitas caloris(25 °C) 22,75 J·mol−1·K−1
Pressio vaporis
P(Pa)1101001 k10 k100 k
at T(K)375408449508591717
Proprietates atomicae
Structura crystallinaOrthorhombica
Affectus oxidationis4,6,-2
Radius covalentiae105±3  pm
Radius Van der Waals180 pm
Varietas
Conductus caloris(25 °C) 0,205  W/(m·K)

Sulphur[1][2] seu sulphurium[3] vel antiquitus sulpur[4] est elementum chemicum, non-metallum abundans et multivalens, cuius signum S et numerus atomicus est 16. Atomi sulphuris sub condicionibus solitis moleculas cyclicas octatomicas formulae S8 formant quae in aqua non solvuntur. Sulphur elementarium est in temperatura cubiculari solidum flavum crystallinumque. Duritas Mohs sulphuris est 2,0. Ei est configuratio electronica 3s23p4. Usque ad sex vincula cum aliis atomis iungere potest.

Sulphur elementarium atque minerales sulfidi sulfatique in natura inveniuntur. Crystalla sulphuris a collectoribus quaeruntur propter figuras polyedricas clare coloratas. Apud antiquos sulphur ad locos fumigandos adhibebatur et cum fulmine tonitruque coniungebatur. In libro Genesis Dominus super Sodomam et Gomorram sulphur et ignem pluit.[5] Postea in pulverem pyrium adhibitum est. Anno 1777 Antonius Lavoisierius confirmavit sulphur esse elementum, non rem compositam.

De scriptura

[recensere | fontem recensere]

Saeculo primo a.C.n. coepta est mutatio, qua consonantes mutae /p, t, k/ post liquidas et nasales aspirabantur, sicut triumpus > triumphus, Cartago > Carthago, pulcer > pulcher, sepulcrum > sepulchrum, lacrima > lachrima. Quae mutatio phonologica et sociolinguistica non tamen subito ad omnia verba pertinuit, ut ex Cicerone (Or. 160) cognovimus. Qui enim pulchrum se praeferre pulcro dixit, sed sepulchrum et lachrimam reiecit. Etiam sulpur > sulphur pro testimonio huius mutationis dici potest. Editores philologi formis q.s. sulpur et sulphur favere videntur. Sulfur autem posterioris Latinitatis est, quae pronuntiatio formam sulphur poscit iam vulgarem factam.

Atomi sulphuris in duobus aminoacidis inveniuntur: cysteinum et methioninum. Magni momenti sunt in structura tertiaria quaternariaque proteinarum stabilienda[6]. Nam pontes bisulfidos[7] inter segmenta proteinae iungunt (atomi sulphuris ad catenas inter se nectendas semper tendunt) quae sunt vincula covalentia[8]. Ita partes moleculae in structura primaria distantes firmiter inter se ligant atque proteinam ad munus suum implendum efficacem reddunt. Cysteinum in ceratino maxime abundat.

Bacteria purpurea[9] et viridia “sulphurosa” dicta in locis sine oxygenio habitant et photosynthesim efficiunt quae non oxygenium reicit sed sulphuris grana. Etenim ad glucosum creandum non aqua sed hydrogenii sulphido (H
2S) utuntur secundum reactionem infrascriptam:

n CO
2 + 2n H
2S + photones → C
nH
2nO
n + n H
2O + 2n S

H
2S igitur partes egisse in vita tellurica nascenda[10] videtur in fontibus thermalibus imo oceano scaturientibus.

In industria humana

[recensere | fontem recensere]

Homines hodie sulphure inprimis utuntur ad magnas copias acidi sulphurici H2SO4 fabricandas. In gummis industria quoque vulgo adhibetur[11].

Et in vitis cultura adversus fungos adhuc adhibetur[12] quod iam suadebat Cato maior in suo tractatu de agricultura[13]. Iam aetate Romana sulpureae fodinae erant in locis volcanismo insignitis ut in Sicilia circa Agrigentum aut in insulis Aeoliis et Melo et in regione Neapolitana[14]: nam eius commercium florebat[15].

Ob inflammabilitatem ad ignem faciendum sulphure utimur ut in sulphuratis dictis virgis. Quod iam antiqui animadverterant[16]

Medici Romani antiqui balnea in aquis sulphuratis[17] suadebant quod etiamnunc fit[18]. Sulphur in dermatologia utile est[19].

In mineralibus naturalibus

[recensere | fontem recensere]
Fodina sulphuris (1943).

Deinde flammae flammārumque praenūntius odor sulpuris aliōs in fugam vertunt, excitant illum.

―Plinius Minor, Ep., VI, 16, 18 (ubi eruptionem Vesuvii montis Tacito describit)

Sulphur in multis mineralibus invenitur. Frequentissima sulphida sunt galena (PbS), minium (HgS), pyrites (FeS2), zinci sulphidum (“sphalerites”, ZnS). In petroleo quoque reperitur, unde extrahitur secundum rationem Claus[20].

In montibus igniferis vapores sulphuris lucem caeruleam emittunt quia temperaturis calidissimis (supra 700 gradus Celsianos) pars molecularum S8 in S2 dividuntur.

De compositis hydrogenatis

[recensere | fontem recensere]

Hydrogeni sulphidum vel sulphur hydrogenatum (H2S) est gas toxicum sine colore sed taetro odore quem saepe cum ovo putrefacto comparant: etenim ovorum proteinae sulphuris atomos continent. Mox tamen nervum olfactorium inhibet atque eius odor non iam percipitur! Hydrogenii sulphidum oxygenationem mammalium impedit atque cyanosem efficit[21]. Praeterea metalla corrodit et inflammabilis displosivusque est. Cum in aquam solvitur H2S fit acidum sulphydricum, acidum debile, secundum reactionem infrascriptam:

H2S ⇌ HS− + H+

Sunt etiam moleculae 'polysulphana' dictae quae hanc structuram praebent: HS-Sn-SH ubi n pro numero inter 0 et 6 stat.

Sulphur cum comburitur caeruleam lucem emittit.

E sulphuris oxidis maximi momenti sunt dioxidum et trioxidum. Dioxidum sulphuris SO2, gas sine odore sed suffocans et toxicum et fumigationibus idoneum, oritur cum sulphur in aere comburitur quod naturaliter fit ignibus e montibus igniferis erumpentibus aut virentibus corruptis. Praeterea sulphidum hydrogenii H2S in atmosphaera in dioxidum sulphuris oxidatur secundum reactionem infrascriptam:

2 H2S(g) + 3 O2(g) → 2 SO2(g) + 2 H2O(g)

Multam copiam superaddit industria humana praecipue e petroleo et carbone combustis sed legislatio vicesimi primi saeculi emanationes huius generis minuendas esse iubet. In aquam mersum sulphuris dioxidum acidum sulphurosum H2SO3 gignit

SO2(g) + H2O(l) → H2SO3(aq)

Dioxidum sulphuris quia pressione aucta liquidum cito fit ad refrigerandum[22] vulgo adhibetur. Conservator certorum alimentorum quoque est (additamentum E220[23]) et substantia albicans (iam a fullonibus Romanis antiquis in vestibus adhibebatur[24]) et bacteria delens. Dioxidum praesente oxygenio lente in trioxidum mutatur:

2 SO2(g) + O2(g) → 2 SO3(g)

Adceleratur industrialiter haec reactio per catalysim. Nam trioxidum in aquam mersum acidum sulphuricum gignit, quod ex omnibus compositis inorganicis in industria chemica copiosissime producitur (inter alia in laetaminibus adhibetur). Secundum reactionem infrascriptam:

SO3(g) + H2O(l) → H2SO4(aq)

Acidum sulphuricum est liquidum unctum, mordax, sine colore. Tres virtutes chemicas praebet: est acidum validum, magna oxidationis potestate ac denique moleculas aquae sibi adripit atque ceteris corporibus adimit. Exempli gratia si hoc acidum carbohydratis (glucoso, saccharoso...) infundas puncto temporis nihil nisi spuma fusca carbonii superest. Cum aqua acidum sulphuricum vincula hydrogenica coniungit atque mixtura vehementer effervescit.

  1. ↑ “Sulphur – elementum chemicum” (vide p. 39 apud Google Books)
  2. ↑ “Schwefel: sulphur … sulfur [voc.lat.vet]” apud Lexicon Latinum hodiernum
  3. ↑ “Sulphurium”: Peter van der Krogt, “Elementa chemica” apud situm Elementymology & Elements Multidict.
  4. ↑ Cato, de Agricultura 39 et 95. Lucretius, de rerum natura VI.221, 747, 806. Vergilius, Georgica III.449. Titus Livius, Ab Urbe condita XXXIX.13.12.
  5. ↑ Blue Letter Bible, Genesis 19:24 (Editio Vulgata).
  6. ↑ Ponts disulfure et stabilité des protéines apud mabiologie.com.
  7. ↑ academic.com: definitio.
  8. ↑ Universitas Andecavensis: Cystéine et pont disulfure - Prédiction des cystéines impliquées dans un pont disulfure.
  9. ↑ Aquaportail.
  10. ↑ Dominicus Padovani, H
    2    S     De l'origine de la vie à aujourd'hui    , HAL, 2023.
  11. ↑ Qu'est-ce que la vulcanisation du caoutchouc ?
  12. ↑ Comment traiter la vigne au soufre ?
  13. ↑ De Agricultura 95.
  14. ↑ Plinius, Naturalis historia XXXV.174-5.
  15. ↑ Luca Zambito (2014, 2018, 2021).
  16. ↑ Titus Livius XXXIX.13.12. Plinius, Naturalis historia XXXVI.138.
  17. ↑ Plinius, Naturalis historia XXXI.4-5 et 59-60. Beneficia sulphuris in salutem humanam enumerat libro XXXV 175-7. Cf Dioscorides V.124.
  18. ↑ Les eaux sulfureuses
  19. ↑ Le soufre et les soins de la peau
  20. ↑ ASTM D4294 – Soufre dans les produits pétroliers
  21. ↑ CAMFIL: Sulfure d’hydrogène (H₂S) : dangers, détection et prévention
  22. ↑ Thermal engineering
  23. ↑ Doctissimo.fr.
  24. ↑ Plinius, Naturalis historia XXXV.198.

Plura legere si cupis

[recensere | fontem recensere]
Sulphuris crystallum (pars aurea)

Nexus externi

[recensere | fontem recensere]

Nexus interni

Elementa chemica: series paginarum brevium

1 H 2 He 3 Li 4 Be 5 B 6 C 7 N 8 O 9 F 10 Ne 11 Na 12 Mg 13 Al 14 Si 15 P 16 S 17 Cl 18 Ar 19 K 20 Ca 21 Sc 22 Ti 23 V 24 Cr 25 Mn 26 Fe 27 Co 28 Ni 29 Cu 30 Zn 31 Ga 32 Ge 33 As 34 Se 35 Br 36 Kr 37 Rb 38 Sr 39 Y 40 Zr 41 Nb 42 Mo 43 Tc 44 Ru 45 Rh 46 Pd 47 Ag 48 Cd 49 In 50 Sn 51 Sb 52 Te 53 I 54 Xe 55 Cs 56 Ba 57 La 58 Ce 59 Pr 60 Nd 61 Pm 62 Sm 63 Eu 64 Gd 65 Tb 66 Dy 67 Ho 68 Er 69 Tm 70 Yb 71 Lu 72 Hf 73 Ta 74 W 75 Re 76 Os 77 Ir 78 Pt 79 Au 80 Hg 81 Tl 82 Pb 83 Bi 84 Po 85 At 86 Rn 87 Fr 88 Ra 89 Ac 90 Th 91 Pa 92 U 93 Np 94 Pu 95 Am 96 Cm 97 Bk 98 Cf 99 Es 100 Fm 101 Md 102 No 103 Lr 104 Rf 105 Db 106 Sg 107 Bh 108 Hs 109 Mt 110 Ds 111 Rg 112 Cn 113 Nh 114 Fl 115 Mc 116 Lv 117 Ts 118 Og

Receptum de "https://la.wikipedia.org/w/index.php?title=Sulphur&oldid=3935200"