Sancta Romana
| Sancta Romana atque universalis Ecclesia Litterae encyclicae | |
|---|---|
Insigne Ioannes XXII | |
| Pontifex | Ioannes XXII |
| Datum | 30 Decembris 1317 |
| Annus pontificatus | II |
| Argumenta | De paupertate evangelica et de condemnatione Fraticellorum |
“Sancta Romana atque universalis Ecclesia” (saepe simpliciter “Sancta Romana” appellata) incipit bulla apostolica a papa Ioanne XXII die 30 Decembris anno 1317 promulgata, secundo anno sui pontificatus perdurante. Hoc documentum in contextu gravis controversiae inter Sedem Apostolicam et varios motus religiosos dissentientes exortum est, qui praesertim intra vel iuxta Ordinem Fratrum Minorum floruerunt, sicut illi qui vulgo "Spirituales" nominabantur. Haec bulla praecipuum instrumentum iuridicum evasit quo Ioannes XXII auctoritatem pontificiam et disciplinam ecclesiasticam firmavit contra coetus illos qui oboedientiam detrectabant et haeresi propinqui videbantur.[1][2][3]
Hoc decretum maximum momentum habuit in consilio politico ecclesiastico papae Ioannis XXII, qui potestatem centralem pontificiam confirmare atque unitatem doctrinalem et disciplinariam Ecclesiae protegere studebat. Bulla insuper actiones Inquisitionis adversus dissentientes legitimas fecit et fundamenta ideologica eorum debilitavit, quippe cum Spirituales papam sicut figuram Antichristi et Ecclesiam institutionalem tamquam rem decadentem describerent. Universum documentum in ampliore controversia de paupertate evangelica ponitur, quae pontificatum Ioannis XXII profunde signavit.[1]
Contextus Historicus
[recensere | fontem recensere]Ineunte pontificatu Ioannis XXII, Ecclesia magnis contentionibus internis agitabatur quae ad interpretationem paupertatis Christi et ad auctoritatem hierarchicam pertinebant. In ipso Ordine Franciscano duae factiones pugnabant: "Communitas" sic dicta, quae paupertatem moderatam et oboedientem probabat, et "Spirituales", qui radicem paupertatis sancti Francisci sequi volebant. Hi ultimi saepe a superioribus discesserunt seque cum aliis gregibus sicut Fraticellis, Beguinis vel Bizzochis coniunxerunt, qui sine approbatione Sedis Apostolicae vivebant et Ecclesiam Romanam reprehendebant. Postquam papa iam anno 1317 bullam Quorundam exigit ediderat, decrevit hanc impugnationem severius prosequi per hanc novam bullam, cui paulo post subsequebatur decretum Gloriosam Ecclesiam mense Ianuario anni 1318.[1]
Argumentum Bullae
[recensere | fontem recensere]Bulla summam operam dat ut coetus rebelles coerceat, inter quos Fraticelli et Beguini numerantur. Ioannes XXII severe eorum inoboedientiam erga legitimos superiores denuntiat atque vetat ne ulla societas religiosa extra hierarchiam ecclesiasticam constituatur. In hoc textu affirmatur veram Ecclesiam spiritualem solum illam esse quae a successore Sancti Petri pendet, neque ullam christianam communitatem extra oboedientiam papae existere posse. Argumentum centrale est confirmatio validitatis sacramentorum quae a praelatis ministrantur, etiamsi hi a dissentientibus accusentur, quia efficacia gratiae non ex moribus ministri sed ex unitate Ecclesiae Romanae procedit. Ita bulla opiniones illorum reiecit qui putabant sacramenta in Ecclesia opulenta vel corrupta non valere.[1][2][3]
Notae
[recensere | fontem recensere]- 1 2 3 4 Giovanni XXII
- 1 2 Ferdinando Treggiari (). Il lessico giuridico della povertà. Ideale minoritico e diritto nel primo secolo dopo Francesco d'Assisi
- 1 2 Augusto Illuminati. POVERTÀ, PROPRIETÀ, USO. POLEMICHE ANTIFEUDALI