Jump to content

Qui cupit egregium scachorum

E Vicipaedia
Conferatur pagina principalis: Index Carminum Buranorum.
Qui cupit egregium scachorum
NumerusCB 210
ArgumentaAlcoholismus, alea, conviviality
LinguaLingua Latina mediaevalis

Qui cupit egregium scachorum noscere ludum est initium carminis a discipulis vagantibus Latine scripti, quod in codice Carminum Buranorum sub numero CCX reperitur.[1]

1. Qui cupit egregium scachorum noscere ludum,
Audiat; ut potui, carmine composui.

2. Versibus in paucis dicam sibi prelia litis:
Quattuor in tabula bis loca sunt varia.

3. Albescit primus, rubet atque colore secundus,
Aut niger aut glaucus pingitur aut rubeus.

4. In primo rochus committere bella minatur
Statque secundus eques ludicra iura tenens.

5. Tertius alficus custos regalis habetur;
Quartus rex renitet; femina quinta sedet.

6. Post illos procerum revocabitur ordo priorum;
Procedit peditum turba velox nimium.

7. Stat pedes, et dextra rapit et de parte sinistra,
Quem sibi diversum cernit et oppositum.

8. Et si quando datur tabule sibi tangere summa,
Regine solitum preripit officium.

9. Vir factus mulier regi ferus arbiter heret,
Imperat et regnat, hinc capit, inde labat.

10. Bella movent primi pedites, labuntur et ipsi,
Et reliquis timidam dant moriendo viam.

11. Per spatium tabule rocho conceditur ire
In qua parte velit, si nichil obstiterit.

12. Maior maiores rapit et fallendo minores,
Sepius et minimis fallitur a sociis.

13. Belliger insignis, prudens, celer, aptus et armis
Currit eques rapidus, qua patet arte locus.

14. Decipit insontes socios et fraude carentes
Terret et insequitur, hinc capit, hinc capitur.

15. Alficus trivius, cornuta fronte timendus,
Ante, retro comites decipit invigiles.

16. A dominis minimi, domini capiuntur ab imis
Sic mixti procerum; turba perit peditum.

17. Rex manet incaptus subtracta coniuge solus;
Coniuge subtracta rex manet in tabula.

18. Sepius est mattus servorum turbine septus
Et mattum suffert, si via nulla patet.[1]

Hoc carmen, in sectione potoria codicis repertum, est expositio didactica et bilaris de ludicro scachorum ludo. Auctor regulas ludi, motus calculorum (sicut rochi, equitis, alfici, regis et reginae) atque naturam bellicam huius certaminis super tabula depicti accurate describit. Per metaphoram proelii, carmen non solum technicam ludi artem explicat, sed etiam de fortunae varietate et de casu potentium cogitare videtur, ubi etiam minimi pedites proceros capere possunt. Argumentum concluditur cum descriptione cladis ultimae, id est regis qui "mattus" efficitur cum via nulla patet, demonstrans quomodo ludus scachicus in cultura goliardica sicut speculum vitae et societatis haberetur.[1]

Bibliographia

[recensere | fontem recensere]
  • Lehtonen, Th. M. S. (). Fortuna, Money, and the Sublunar World: Eleventh-century Ethical Thought as a Paradigm for Late Medieval Moral Philosophy. Helsingiae: Societas Litterarum Finnicarum. ISBN 978-951-717-846-4
Carmina Burana
Carmina
(Index)

Carmina moralia et satirica (1–55): CB 1 · CB 2 · CB 3 · CB 4 · CB 5 · CB 6 · CB 7 · CB 8 · CB 9 · CB 10 · CB 11 · CB 12 · CB 13 · CB 14 · CB 15 · CB 16 · CB 17 · CB 18 · CB 18a · CB 19 · CB 20 · CB 21 · CB 22 · CB 23 · CB 24 · CB 25 · CB 26 · CB 27 · CB 28 · CB 29 · CB 30 · CB 31 · CB 32 · CB 33 · CB 34 · CB 35 · CB 36 · CB 37 · CB 38 · CB 39 · CB 39a · CB 39b · CB 40 · CB 41 · CB 42 · CB 43 · CB 44 · CB 45 · CB 46 · CB 47 · CB 47a · CB 48 · CB 48a · CB 49 · CB 50 · CB 51 · CB 51a · CB 52 · CB 53 · CB 53a · CB 54 · CB 55

Carmina amatoria (56–186): CB 56 · CB 57 · CB 58 · CB 59 · CB 60 · CB 60a · CB 61 · CB 62 · CB 63 · CB 64 · CB 65 · CB 66 · CB 67 · CB 68 · CB 69 · CB 70 · CB 71 · CB 72 · CB 73 · CB 74 · CB 75 · CB 76 · CB 77 · CB 78 · CB 79 · CB 80 · CB 81 · CB 82 · CB 83 · CB 84 · CB 85 · CB 86 · CB 87 · CB 88 · CB 88a · CB 89 · CB 90 · CB 91 · CB 92 · CB 93 · CB 93a · CB 94 · CB 95 · CB 96 · CB 97 · CB 98 · CB 99 · CB 99a · CB 99b · CB 100 · CB 101 · CB 102 · CB 103 · CB 104 · CB 104a · CB 105 · CB 106 · CB 107 · CB 108 · CB 109 · CB 110 · CB 111 · CB 112 · CB 112a · CB 113 · CB 113a · CB 114 · CB 114a · CB 115 · CB 115a · CB 116 · CB 117 · CB 118 · CB 119 · CB 119a · CB 120 · CB 120a · CB 121 · CB 121a · CB 122 · CB 122a · CB 123 · CB 123a · CB 124 · CB 125 · CB 126 · CB 127 · CB 128 · CB 129 · CB 130 · CB 131 · CB 131a · CB 132 · CB 133 · CB 134 · CB 135 · CB 135a · CB 136 · CB 136a · CB 137 · CB 137a · CB 138 · CB 138a · CB 139 · CB 139a · CB 140 · CB 140a · CB 141 · CB 141a · CB 142 · CB 142a · CB 143 · CB 143a · CB 144 · CB 144a · CB 145 · CB 145a · CB 146 · CB 146a · CB 147 · CB 147a · CB 148 · CB 148a · CB 149 · CB 150 · CB 150a · CB 151 · CB 151a · CB 152 · CB 152a · CB 153 · CB 153a · CB 154 · CB 155 · CB 155a · CB 156 · CB 157 · CB 158 · CB 159 · CB 160 · CB 161 · CB 161a · CB 162 · CB 162a · CB 163 · CB 163a · CB 164 · CB 164a · CB 165 · CB 165a · CB 166 · CB 166a · CB 167 · CB 167a · CB 168 · CB 168a · CB 169 · CB 169a · CB 170 · CB 170a · CB 171 · CB 171a · CB 172 · CB 172a · CB 173 · CB 173a · CB 174 · CB 174a · CB 175 · CB 175a · CB 176 · CB 177 · CB 178 · CB 178a · CB 179 · CB 179a · CB 180 · CB 180a · CB 181 · CB 181a · CB 182 · CB 182a · CB 183 · CB 183a · CB 184 · CB 185 · CB 186

Carmina potoria (187–226): CB 187 · CB 188 · CB 189 · CB 190 · CB 191 · CB 191a · CB 192 · CB 193 · CB 194 · CB 195 · CB 196 · CB 197 · CB 198 · CB 199 · CB 200 · CB 201 · CB 202 · CB 203 · CB 203a · CB 204 · CB 205 · CB 206 · CB 207 · CB 208 · CB 209 · CB 210 · CB 211 · CB 211a · CB 212 · CB 213 · CB 214 · CB 215 · CB 215a · CB 216 · CB 217 · CB 218 · CB 219 · CB 220 · CB 220a · CB 221 · CB 222 · CB 223 · CB 224 · CB 225 · CB 226

Ludi (227–228): CB 227 · CB 228

Supplementum (1–26a): Supp. I · Supp. II · Supp. III · Supp. IV · Supp. V · Supp. VI · Supp. VII · Supp. VIII · Supp. IX · Supp. X · Supp. XI · Supp. XII · Supp. XIII · Supp. XIV · Supp. XV · Supp. XVI · Supp. XVII · Supp. XVIII · Supp. XIX · Supp. XX · Supp. XXI · Supp. XXII · Supp. XXIII · Supp. XXIV · Supp. XXV · Supp. XXVI · Supp. XXVIa

Argumenta

Authentica Habita · Carmina Cantabrigiensia · Clerici vagantes · Goliardia · Litterae Latinae mediaevales · Litterae mediaevales · Universitas medii aevi