Postquam nobilitas
| Postquam nobilitas | |
|---|---|
| Numerus | CB 7 |
| Argumenta | avāritia |
| Lingua | lingua Latina mediaevalis |
“Postquam nobilitas” est initium carminis a discipulis vagantibus Latine scripti, quod in codice Carminum Buranorum sub numero VII reperitur.[1]
Textus
[recensere | fontem recensere]Descriptio
[recensere | fontem recensere]In hoc carmine, auctor naturam verae nobilitatis investigat et deplorat corruptionem classis nobilium sui temporis. Primum asserit nobilitatem degenerare cum servilia vitia et mores plebeios amare incipit. Sine probitate et virtute, nobilitas ipsa dilabitur et prorsus evanescit, quia honor externus sine interiore dignitate nullius momenti est.[1]
Argumentum centrale carminis est definitio ethica et philosophica nobilitatis, quae non ex genere sed ex mente oriri dicitur. Mens humana describitur ut "deitatis imago" et fons clarus virtutum. Vera nobilitas in actionibus moralibus consistit: in refrenandis cupiditatibus furentibus, in adiuvandis humilibus, in legibus naturae servandis et in timendo nihil nisi turpitudinem moralem.[1]
In ultima parte, carmen conclusionem percutientem de hominis statu proponit. Nobilis appellari non potest nisi is quem virtus re vera nobilitavit; contra, quicumque virtute caret, degener habendus est, quantumvis alto loco natus sit. Sic auctor idealem goliardicum et humanisticum praebet, ubi meritum personale nobilitati sanguinis anteponitur.[1]
Investigatio critica
[recensere | fontem recensere]Hoc carmen ad tertiam sectionis moralis et satiricae partem pertinet (CB 6 – CB 7), ubi depravatio doctorum et verae nobilitatis inopia reprehenduntur.[2] Secus ac in carmine CB 11, ubi nobilitas ad ordinem socialem ac feudale systema spectat, CB 7 notionem ethicam proponit: vera enim nobilitas in solo "animi vigore" sive virtute ponitur, nullo habito respectu ad genus vel gradum.[3]. Argumentum docet clericos litteratos, quamvis saepe in condicionibus humilibus versarentur, praestantiam moralem sibi vindicare ex scientia et probitate potius quam ex opibus vel titulis ortam.[3]
Hic cantus christianam nobilitatis notionem exprimit, quae gentis praerogativas spernit dum animi virtutes extollit. Haec argumentatio in litteris Latinis antiquis radices habet, praesertim apud Ovidium, qui in Epistulis ex Ponto (I, 9, 39-40) asseverat non censum nec avorum nomen, sed probitatem et ingenium homines magnos facere. Similiter Seneca in libello De beneficiis (III, 28) omnium hominum eandem originem commemorat, negans quemquam altero nobiliorem esse nisi ob rectius ingenium et bonas artes. Iuvenalis quoque in satura octava (v. 20) illud celebre effatum scripsit, virtutem solam atque unicam nobilitatem esse, quod verbum a moralistis poetisque medii aevi saepissime repetitum est. Ex his fontibus ethnicis et christianis orta est deinde curialis nobilitatis definitio, qua non generis dignitas sed spiritus dos aestimatur, sicut Andreas Capellanus in tractatu De amore (p. 18) explicat, docens homines, licet ex uno stipite ortos, sola morum probitate primitus distinctos esse.[4]
In carmine praeterea deploratur praesens rerum status, ubi ea quae a patribus olim condemnata erant nunc passim triumphant; quae de saeculi vitio consideratio etiam in alio Buranae collectionis cantu (CB 226, 2) invenitur. Denique vates, ad evangelium secundum Matthaeum (VII, 21-23) respiciens, admonet ne nomen Domini frustra invocetur, si opera verbis non congruant, severam iis denuntians sententiam qui iustitiam simulant sed iniquitatem exercent.[4]
Notae
[recensere | fontem recensere]- 1 2 3 4 5 De avaritia 1-25.
- ↑ Lehtonen, 1995, p. 17.
- 1 2 Lehtonen, 1995, p. 127.
- 1 2 Rossi, 2006, p. 236
Bibliographia
[recensere | fontem recensere]- Rossi, Petrus Victorius, red. ( []). Carmina Burana. Testo latino a fronte (8a. ed.). Mediolani: Tascabili Bompiani. ISBN 88-452-5307-4
- Lehtonen, Th. M. S. (). Fortuna, Money, and the Sublunar World: Eleventh-century Ethical Thought as a Paradigm for Late Medieval Moral Philosophy. Helsingiae: Societas Litterarum Finnicarum. ISBN 978-951-717-846-4