Jump to content

Oxygenium

Nexus recensere
E Vicipaedia
(Redirectum de Oxygenum)
8 nitrogenium ← oxygenium → fluorum


O
↓
S
Proprietates generales
Nomen, Symbolus, Numerus Atomicus oxygenium, O, 8
Grex, Periodus, Glaeba 16, 2, p
Color
transparens
Pondus atomicum15,9994  g·mol−1
e- per sphaeram2,6
Proprietates physicae
StatusGas
Punctum liquefactionis54,36 K
(-218,79 °C, -361,82 °F)
Punctum fervoris90,20 K
(-182,95 °C, -297,31 °F)
Punctum criticum154,59 K, 5,043 MPa
Calor latens fusionis0,444 kJ·mol−1
Capacitas caloris(25 °C) 29,378 J·mol−1·K−1
Proprietates atomicae
Structura crystallinaCubica
Affectus oxidationis-2
Radius covalentiae66±2  pm
Radius Van der Waals152 pm
Varietas
Conductus caloris(25 °C) 0,0266  W/(m·K)
Velocitas soni(25 °C) 330 m/s

Oxygenium,[1][2][3][4][5][6][7][8][9][10][11] sive oxygenum,[12][13][14][15][16][17][18][19][20][21] (a Graeco ὀξύς 'acutus, acer, acidus' + γίγνομαι 'gigno', nam olim putabatur oxygenium proprium acidis esse), O abbreviatum, est octavum in systemate periodico elementum chemicum, in capite gregis 16 chalcogeniorum positum et in secunda periodo. Configuratio electronica 2s22p4.

Sunt oxygenii isotopia stabilia tria:

  • 816O octo neutrona in nucleo habens. 99,8 partes centesimas oxygenii hoc isotopio constat. Quocirca massa atomica elementi 16 vulgo aestimatur.
  • 817O novem neutrona in nucleo habens.
  • 818O decem neutrona in nucleo habens.

Oxygenium est statu solito gas, liquidum sub 90,19 K fit, solidum sub 54,75 K.

Elementum purum in duabus formis stat: oxygenium O2 et ozonum O3 (Graece ὄζον "olens"), quod est valde venenosum.

Oxida sunt substantiae ex oxygenio et elemento alio factae, exempli gratia monoxidum carbonii CO, oxidum calcii CaO, oxidum ferri Fe2O3 et oxidum hydrogenii H2O, quod est aqua.

De elemento naturali

[recensere | fontem recensere]

Elementum O est copiosissimum ex omnibus elementis in cortice telluris inventis et 23 centesima massae atmosphaerae nostrae praebet. Alterum gas in atmosphaera nostra abundans, azotum, paene iners est; econtra oxygenium libenter reagit quia duos electrones singulos in extremo orbe praebet. Omnes combustiones sunt oxidationes ac nisi per oxygenium animalia non respirarent. Gas atmosphaericus oxygenium e duobus atomis inter se duplici vinculo vinctis (O2) constat; nec colorem nec odorem nec saporem habet.

De fabricatione industriali

[recensere | fontem recensere]

Oxygenium purum ex aere liquido per gradualem destillationem industrialiter extrahitur. Ingens quantitas oxygenii quotannis producitur quia in arte ferraria multum adhibetur sed etiam ad metallorum ferrumentationem (nam combustionem vehementiorem facit) et in medicina ad respirationis angustias medendas.

In biologia

[recensere | fontem recensere]

Oxygenium in atmosphaera Telluris e photosynthesi plantarum et bacteriorum ortum est quae glucosum ex aqua et carbonii dioxido creando oxygenium reiciunt. In respiratione econtra intra animalium aut plantarum corpora inducitur O2 ubi consumitur in energia cellularum creanda. In mammalibus spiritu in pulmones ducitur unde sanguine ad omnes organismi cellulas distribuitur. Intra cellulam ad glucosum comburendum per phosphorylationem oxidativam consumitur. Ita cellula in mitochondriis energiam metabolismo necessariam sibi parit et CO2 in sanguinem reicit.

Pars quoque invenitur in multis compositis e quibus plantae et animalia constant ut aqua, aminoacida, carbohydrata, phosphata... Et in multis metabolitis ut acidum carbonicum...

Atomus oxygenii depictus.

Notae

[recensere | fontem recensere]
  1. ↑ "Oxygenium": Peter van der Krogt, "Elementa chemica" apud situm Elementymology & Elements Multidict.
  2. ↑ Lexicon Latinum hodiernum, sub voce Sauerstoff.
  3. ↑ Reijo Pitkäranta, Lexicon Finnico-Latino-Finnicum. WSOY, 2001.
  4. ↑ Ebbe Vilborg, Norstedts svensk-latinska ordbok. Andra upplagan. Norstedts akademiska förlag, 2009.
  5. ↑ Davidis Morgan et Patricii Oeni Neo-Latin Lexicon (2018) (e Lexico recentis Latinitatis).
  6. ↑ Cf. versionem Latinam vocabuli Hispanici oxígeno apud Iosephum Ioannem del Col (2007). Diccionario Auxiliar Español-Latino. Sinu Albo: Institutum Superius Ioannes XXIII. p. 772. ISBN 9789509771345 [PDF]
  7. ↑ Synthesis oxygenii experimentis confirmata, edidit Fridericus Ludovicus Schurer Argentoratensis, Argentorati, 1789.
  8. ↑ Andreae Barfoth(sv) Animadversiones de virtute medica oxygenii, Lundae 1800.
  9. ↑ Werner Schmid. De corporum quae Halogenia appellantur actione in aquam, Vratislaviae 1857, passim.
  10. ↑ Caroli Casimiri Pannes, De vi quam natrium in materias organicas habe, Vratislaviae 1867, pp. 6, 14, 30.
  11. ↑ Caroli Engler(de) De nonnullis recentioribus typi ammoniaci coniunctionibus, Halis Saxonum 1866, p. 7, etc.
  12. ↑ Rinaldi, Clemens (). De oxygeno. Papiae: Fusi
  13. ↑ Assink, Hendrik Jan (). Meletemate inauguralia physiologici, chemici et therapeutici argumenti. vol. 1. Hardervici: Typis Everardi Tyhoff, Academiae Typograph.. p. 4
  14. ↑ Tomtsányi, Adamus (). Institutiones Physicae: Pars II. Complectens Physicam Particularem. 2. Institutiones Physicae. Pestini: Typis, et Sumptibus N. Joannis Thomae Trattner. pp. 15–17
  15. ↑ Cfr. "Denique demonstratum est, aquam ex hydrogeno et oxygeno constare, et acidum carbonicum ex carbonio et oxygeno", apud Pianeri, Franciscus (). De modo quo respiratio perficitur, de epidem utilitatibus, et de variis rationibus, quas ipsa cum animali oeconomia habet.. Patavii: Typis Seminarii. p. 15
  16. ↑ Cfr. "... quod hydrogenum carbonatum amittat, sed quod oxygenum contineat ...", apud Graham, Carolus Alexander (). Dissertatio chymica inauguralis de calorico et de evolutione ejus in animalibus. Edinburgi: Adamus Neill cum sociis. p. 70
  17. ↑ Cfr. "... et qui eum sequebantur oxygenum in omnibus metamorphosibus chemicis agere credebant, quantum oxygeni, in quoque corpore sit et quomodo in id oxygenum agat, explorabant: omnis chemia erat chemia oxygeni" apud Bauer, Guilelmus (). De atomis quas philosophia et de rerum natura disciplinae statuunt: Dissertatio inauguralis philosophica. Ploetz. p. 33.
  18. ↑ Cfr. "... oxygenum a vasculis capillaribus ateriosis recipis non potest ...", apud Jaeger, Hermann Joseph (). Tractatus physico-medicus de atmosphaera et aere atmosphaerico: nec non de variis gazis, vaporibus, effluviisque in eis contentis, respectu eorum in corpus humanum effectuum. Coloniae Agrippinae: Rommerskirchen. p. 83
  19. ↑ Cfr. "... et immersione longiore omnino gaz oxygenum evanescebat ...", apud de Candolle, Augustin Pyramus (). Astragalogia. Lutetiae: sumptibus Joann. B. Garney. p. 11
  20. ↑ Cfr. "To these would be added “oxygenus,” and the “halogenus” group “fluorus, chlorus,” etc., which would form adjectives “chloridus, chloratus,” etc., or nouns “chloridum,” etc., according to the convention chosen." (p. 449), apud Prideaux, E. B. R. & Prideaux, H. C. (). Science and the international language. Science Progress. 13 (51). Sage Publications, Inc.. pp. 445-449.
  21. ↑ Oxygenum apud Encyclo.nl vix commendabile.

Nexus interni

Nexus externi

[recensere | fontem recensere]
Vicimedia Communia plura habent quae ad Oxygenium spectant.
Receptum de "https://la.wikipedia.org/w/index.php?title=Oxygenium&oldid=3933331"