Olim sudor Herculis

Conferatur pagina principalis: Index Carminum Buranorum.

Olim sudor Herculis
Numerus	CB 63
Auctor	Petrus Blesensis
Argumenta	Amor
Lingua	Lingua Latina mediaevalis
← Dum Diane vitreaPrima Cleonei tolerata →

“Olim sudor Herculis” est initium carminis a Petro Blesensi Latine scripti, quod in codice Carminum Buranorum sub numero LXIII reperitur.

Textus

1a.Olim sudor Herculis,

monstra late conterens,

pestes orbis auferens,

claris longe titulis

enituit;

sed tandem defloruit

fama prius celebris,

cecis clausa tenebris,

Ioles illecebris

Alcide captivato.

Refl.Amor fame meritum

deflorat,

amans tempus perditum

non plorat,

sed temere

diffluere

sub Venere

laborat.

1b.Hydra damno capitum

facta locupletior,

omni peste sevior,

reddere sollicitum

non potuit,

quem puella domuit.

iugo cessit Veneris

vir, qui maior superis

celum tulit humeris

Atlante fatigato.

(Refl.)

2a.Caco tristis halitus

et flammarum vomitus

vel fuga Nesso duplici

non profuit;

Geryon Hesperius

ianitorque Stygius,

uterque forma triplici

non terruit,

quem captivum tenuit

risu puella simplici.

(Refl.)

2b.Jugo cessit tenero,

somno qui letifero

horti custodem divitis

implicuit,

frontis Acheloie

cornu dedit Copie,

apro, leone domitis

enituit,

Thraces equos imbuit

cruenti cede hospitis.

(Refl.)

3a.Antei Libyci

luctam sustinuit,

casus sophistici

fraudes cohibuit,

cadere dum vetuit;

sed qui sic explicuit

lucte nodosos nexus,

vincitur et vincitur,

dum labitur

magna Iovis soboles

ad Ioles

amplexus.

(Refl.)

3b.Tantis floruerat

laborum titulis,

quem blandis carcerat

puella vinculis.

et dum lambit osculis,

nectar huic labellulis

Venereum propinat;

vir solutus otiis

Venereis

laborum memoriam

et gloriam

inclinat.

(Refl.)

4a.Sed Alcide fortior

aggredior

pugnam contra Venerem.

ut superem

hanc, fugio;

in hoc enim prelio

fugiendo fortius

et melius

pugnatur,

sicque Venus vincitur:

dum fugitur,

fugatur.

(Refl.)

4b.Dulces nodos Veneris

et carceris

blandi seras resero,

de cetero

ad alia

dum traducor studia.

o Lycori, valeas

et voveas,

quod vovi:

ab amore spiritum

sollicitum

removi.

(Refl.)

Descriptio

Hoc carmen, Petro Blesensi adscriptum, exemplum praeclarum est poesis goliardicae ubi mythologia classica cum argumentis eroticis miscetur. Per seriem laborun Herculis (sicut clades Hydrae, Caci, et Geryonis), poeta demonstrat quomodo heros invictus, qui caelum umeris sustinuit, tandem ab amore Ioles domitus sit. Carmen allegorice docet Venerem fortissimos viros vincere posse, famam eorum obscurantem.

In parte finali, poeta modum proponit quo haec servitus vitari possit: non vi, sed fuga ("dum fugitur, fugatur"), concludens cum vale dicto ad Lycoridem et reditu ad studia severiora. Structura metrica cum strophis et responsorio (refrain) ad usum musicum et rhythmicum spectat, memoriam gloriamque laborum carnali voluptate vinci ostendens.

Investigatio palaeographica musica

Analysim paleographicam carminis quod est sequentia sive conductus in quattuor paribus stropharum cum carmine intercalari distributus, fontes manuscripti varii et praestantissimi praebent. Inter codices maximi momenti enumerantur Codex Buranus (Bayerische Staatsbibliothek, Clm 4660), codex Cantabrigiensis (Corpus Christi College, Ff.1.17.1), necnon codex Florentinus (Biblioteca Medicea Laurenziana, Pluteus 29.1), qui hoc carmen cum notis musicis servant. Ex parte graphica, melodia eandem structuram pro binis strophis sequitur, dum carmen intercalare post unamquamque stropham repetitur. Notatio in his libris manu scriptis, praesertim in codice Florentino et Cantabrigiensi, systema neumularum exhibet quae cursum melodiae regunt. Inest huic carmini motus quidam qui plerumque binarius sive trochaicus videtur, ubi neumae binis sonis compositae, sicut clives, saepissime in ictibus fortioribus rhythmicis collocantur. Distinctio quaedam in tertia stropha animadvertitur, ubi quattuor versus priores structuram ternariam praebent, contra reliquam textus partem quae nuclei quattuor syllabarum sequitur.

Investigatio melismatum in hoc conductu momentum habet, sicut in melismate introductorio patet, quod est elementum palaeographicum densum et ad interpretationem rhythmicam necessarium. Quamvis melodiae quattuor stropharum inter se structuras recurrentes non plane demonstrent, macrostructurae internae ex congruentia inter textum poeticum et notationem musicam oriuntur. Haec elementa palaeographica non solum altitudinem sonorum, sed etiam pondus syllabarum et modum prolationis indicant, sicut in studiis de notatione Notre-Dame vel in fragmentis Oxoniensibus (Bodleian Library, Auct.6Q.3.17) observari potest, ubi fragmenta amensuralia vel modalia diversas traditiones exscribendi testantur. Insuper glossae marginales, ut illa in codice B reperta, nexum inter disciplinam moralem et usum musicum in contextu clericali saeculi XIII sublineant.

Bibliographia

• Lehtonen, Th. M. S. (1995). Fortuna, Money, and the Sublunar World: Eleventh-century Ethical Thought as a Paradigm for Late Medieval Moral Philosophy. Helsingiae: Societas Litterarum Finnicarum. ISBN 978-951-717-846-4

• Ostendere
• Recensere
• Historiam inspicere

Carmina Burana