O curas hominum

Conferatur pagina principalis: Index Carminum Buranorum.

O curas hominum
Numerus	CB 187
Argumenta	Alcoholismus, Alea, Conviviality
Lingua	Lingua Latina mediaevalis
← Suscipe flos floremDiligitur colitur →

“O curas hominum” est initium carminis a discipulis vagantibus Latine scripti, quod in codice Carminum Buranorum sub numero CLXXXVII (187) reperitur.

Textus

1. O curas hominum,

quos curat curia!

o quorum studia

non habent terminum!

talium si fidem

incurreret,

desereret

Pylades Atridem;

alter enim Theseus

suum fastidit Thesea,

ubi regnat Proteus

et Fati ludit alea.

2. Ab aula principis,

si nichil habeas,

oportet abeas.

spem vanam concipis,

tenuis fortuna.

omnimoda

ad commoda

omnium mens una:

a quo nil emungitur,

opus perdit et operam;

quod «habenti dabitur»,

tenent omnes ad litteram.

3. In levum vertitur

censure levitas.

fracta severitas

danti reimttitur.

explicas decreta

ad libitum,

si sonitum

dederit moneta.

plenis ere sacculis

rei pena diluitur.

locum dic a loculis,

unde locus si queritur.

4. Honorum titulis

carens ambitio

cum ficto gaudio

pretendit singulis

osculum amoris;

sed eminet,

cum obtinet

baculum pastoris.

quos mens intus clauserat,

mores ostentat libere;

quod occultum fuerat,

verbo prodit et opere.

5. Indignos allici

verbis alliciunt,

dolose capiunt

nummosos aulici;

sed hi, quos invadunt,

per retia

subtilia

similes evadunt.

donum Sancti Spiritus

sic venit iam Simonibus.

conformatur penitus,

si danda fides canibus.

Descriptio

Hoc carmen, quod primum locum tenet in sectione carminum potoriis dicata, est satira acerba contra corruptionem curiae et avaritiam aulicorum. Auctor deplorat mores saeculi ubi pecunia iustitiam vincit et ubi amicitiae antiquae, sicut illae Pyladis et Thesei, propter lucrum negleguntur. In hoc textu, mundus curialis describitur ut locus ubi simonia floret et ubi dignitates ecclesiasticae non merito, sed pretio obtinentur, mutatis pastoribus in lupos qui gregem decipiunt.

Investigatio palaeographica musica

Analysim palaeographicam carminis strofici, cuius titulus est O curas hominum (CB 187), fontes manuscripti saeculi XIII praecipue in codicibus Florentino et Burano servant. In Codice Burano (B, f. 83r), notatio musica ad primum tantum strophae incipitum (i/a) restringitur, dum codex Laurentianus (F, f. 424v) pleniores notas musicas praebet, quae ad structuram melodicam carminis intellegendam perutiles sunt. Ex parte palaeographica, haec notatio ad genus amensurale vel liberum a nonnullis musicologis ascribitur, ubi pondus syllabarum magis quam mensura rigida decursum sonorum regere videtur. In codice Florentino, casus neumarum binis vel ternis sonis compositorum saepissime inveniuntur, inter quos clives et podati eminent, qui textum in syllabis accentuatis vel in fine distinctionum exornant. Hae figurae graphicae non solum altitudinem melodicam sed etiam subtilitatem interpretationis in contextu satirae aulicae demonstrant.

Structura musica huius cantionis, sicut in aliis carminibus morali-satyricis eiusdem aevi, videtur simpliciorem formam sequi ut verba Persii et ludi verborum facilius audientibus percipiantur. Analysim paleographicam neumarum in manuscripto F sequendo, investigari potest dispositio ligaturarum quae cum repetitionibus rhetoricis (sicut in vocibus curas/curia vel habenti/habeant) congruunt. Licet in nonnullis editionibus recentioribus rhythmica quaedam mensurata proponatur, fontes primarii potius ad cantum syllabicum cum paucis melismatis in punctis crucialibus textus vergunt. Insuper, comparatio inter codices B et F manifestat quomodo memoria musica in diversis scriptoriis Europaeis servata sit, cum variis gradibus perfectionis in exscribendis notis supra textum positis.

Bibliographia

• Lehtonen, Th. M. S. (1995). Fortuna, Money, and the Sublunar World: Eleventh-century Ethical Thought as a Paradigm for Late Medieval Moral Philosophy. Helsingiae: Societas Litterarum Finnicarum. ISBN 978-951-717-846-4

• Ostendere
• Recensere
• Historiam inspicere

Carmina Burana