Non te lusisse pudeat

Conferatur pagina principalis: Index Carminum Buranorum.

Non te lusisse pudeat
Numerus	CB 33
Auctor	Petrus Blesensis
Argumenta	Clerus, ethica, ecclesiastical discipline
Lingua	lingua Latina mediaevalis
← Cur homo torqueturDeduc Sion uberrimas →

“Non te lusisse pudeat” est initium carminis a discipulis vagantibus Latine scripti, quod in codice Carminum Buranorum sub numero XXXIII reperitur.

Textus

Non te lusisse pudeat,

sed ludum non incidere

et que lusisti temere,

ad vite frugem vertere.

magistra morum doceat

te ratio,

ut dignus pontificio,

divini dono numinis,

ad laudem Christi nominis

fungaris sacerdotio.

Sis pius, iustus, sobrius,

prudens, pudicus, humilis,

in lege Dei docilis,

et ne sis arbor sterilis;

tuo te regas aptius

officio,

expulso procul vitio

munderis labe criminis,

ut mundus munde Virginis

ministres in altario.

Pius protector pauperum

omni petenti tribue,

malos potenter argue

manusque sacras ablue

a sordidorum munerum

contagio,

nullus te palpet premio,

quesita gratis gratia

largire beneficia,

sed dignis beneficio.

Non des ministris scelerum

non tua, sed ecclesie,

sub pietatis specie;

non abutaris impie

commisso tibi pauperum

suffragio,

nil a te ferat histrio,

et tibi non allicias

infames amicitias

de Christi patrimonio.

Ministros immunditie

a te repellas longius:

bonorum vitam fortius

pravus depravat socius

et afficit infamie

dispendio;

sic trahitur presumptio

a convictu similium,

prelati vita vilium

vilescit contubernio.

Caute dispone domui,

pauca, sed vera loquere,

verba confirmes opere,

quia non decet temere

os sacerdotis pollui

mendacio;

prudentium consilio

te frui non displiceat,

nec te sinistre moveat

salubris exhortatio.

Teneris, ut abstineas

ab omni mala specie,

sub freno temperantie

magistra pudicitie,

sobrietate, floreas,

ne vario

vagoque desiderio

declines ad illecebras,

sed cece mentis tenebras

purga virtutis radio.

Descriptio

Hoc carmen, Petro Blesensi adscriptum, est paraenesis moralis ad vitam sacerdotalem recte gerendam directa. Auctor admonet ne praeteriti lusus pudeat, dummodo mores ad melius vertantur et ratio fiat magistra vitae. Sacerdos exhortatur ut virtutes cardinales et theologicas colat (pietatem, iustitiam, sobrietatem, prudentiam) ut dignus fiat altario Virginis Mariae ministrare.

In strophis sequentibus, carmen contra vitia ecclesiastica invehitur: prohibetur symonia, admonetur de cura pauperum, et praecipitur ut patrimonium Christi non in histriones vel amicos infames effundatur. Denique, exhortatio ad castitatem et ad vitationem malorum sociorum nectitur, ut sacerdos, velut radio virtutis, mentis tenebras purgare valeat.

Investigatio palaeographica musica

Palaeographia musica carminis cui titulus est Non te lusisse pudeat praecipue in comparatione inter codices saeculi XIII versatur, ubi diversae notationis rationes inveniuntur. In codice Monacensi (B, Clm 4660), musica notatione adiastematica exarata est, quae, etsi altitudinem sonorum subtiliter non definit, cursum melodicum per neumas exprimit. Econtra, codex Florentinus (F, Pluteus 29.1) eandem melodiam in lineis musicalibus exhibet, quod sinit investigare quomodo neumae priscae in systema diastematicum translatae sint. Comparatio horum manuscriptorum demonstrat ambas fontes eandem structuram melodicam servare, quamvis minimae discrepantiae in ornamentis graphicis appareant, quae fortasse ex improvisatione cantoris aut ex erroris lapsu scribae in repetendis strophis in codice B originem trahunt.

Structura rhythmica huius carminis arcte cum textus metrici accentibus cohaeret, praesertim propter naturam syllabicam compositionis. In codice Florentino (F), notantur figurae quas strophicos vocamus, quae in transcriptionibus modernis lineis superpositis indicantur. Hae figurae graphicae plerumque in temporibus fortibus versuum (praesertim in secunda et sexta sede) inveniuntur, quod cursum iambicum totius carminis confirmat. Notatu dignum est strophicos in ultimis duobus versibus cuiusque strophae super syllabas praetonicas poni; haec peculiaritas palaeographica intentionem musicam suggerit ad emphasim rhetoricam augendam antequam clausula vel cadentia, quae in his locis magis evoluta apparet, attingatur.

Bibliographia

• Lehtonen, Th. M. S. (1995). Fortuna, Money, and the Sublunar World: Eleventh-century Ethical Thought as a Paradigm for Late Medieval Moral Philosophy. Helsingiae: Societas Litterarum Finnicarum. ISBN 978-951-717-846-4

• Ostendere
• Recensere
• Historiam inspicere

Carmina Burana