Mitra

E Vicipaedia
Salire ad: navigationem, quaerere
Archiepiscopus Eboracensis mitram gerens

Mitra (Graece μίτρα) est vitta vel tiara in capite gesta, vel cingulum circa medium corpus gestum. Vocabulum varias significationes per tempora habuit.

In Graecia antiqua[recensere | fontem recensere]

In lingua Graeca antiqua μίτρα primum zonam vel cingulum circa medium corpus a militibus, luctatoribus, puellisque gestum significabat; deinde significare coepit infulam vel vittam circa caput ab athletis victoribus, feminis, virorumque Persicorum gestam.[1]

In Roma antiqua[recensere | fontem recensere]

Romani vocabulum a Graecis mutati mitram appellabant tiaram in Asia a viris, Roma autem solum a mulieribus et viris effeminatis gestam.[2] Exempli gratia, Cicero sic Publium Clodium Pulchrum reprehendit: "P. Clodius a crocota, a mitra, a muliebribus soleis purpureisque fasceolis, a strophio, a psalterio, a flagitio, a stupro est factus repente popularis."[3]

In Christianismo[recensere | fontem recensere]

In Christianismo mitra est tegmen capitis et insigne proprium episcoporum Ecclesiae Occidentalis. Consistit in duabus textilis rigidi partibus in forma scutorum invertorum quae coniunctae sunt ut quasi diadema fiant, a quo duae infulae infimbriatae a tergo penduntur. Mitra a petaso Phrygiano crevisse habetur, et videtur non ante saeculum decimum adhiberi. In multis ecclesiis Protestantibus mitra desueta facta est (nempe munus ipsum episcopi abolitum est in ecclesiis quae Reformationem Calvini secutae sunt) sed ab fine saeculi undevicensimi usus mitrae fere restauratus est.

Antiquitus iuxta morem tres genera mitrae geri solebant:

  • Mitra pretiosa, opulente acupicta et gemmis ornata, quae gerebatur in festis sollemnibus et dominicis
  • Mitra aurifrigiata, gesta in temporibus poenitentialibus et in diebus ferialibus
  • Mitra simplex, e linteo albo fabricata, et gesta solum ad exequias defunctorum

Haec discrimina tamen iam rare servantur.

De impositione mitrae[recensere | fontem recensere]

Ritum Romanum episcopalem mitram impositionis antiquus, imutatus solemnisque se reiterat a pluribus saeculis usque ad tempora nostra. Attamen recentiora idem ritus a Concilio Vaticano II reformatus fuit, inde simplicior, minus magnificus atque ab originalis signis depauperatus hodie inveniri posset. Nihilominus huius gravitudinem ac auctoritatem servat, et ad eam intelligendam ritum antiquum explanare oportet.

Ritus antiquus ad Sanctam Mitram imponendam[recensere | fontem recensere]

Picturae.mitrae.jpeg

Impositio mitrae in solemni Missa Pontificali contingit, per eam pontifex quidam, dum mitram super caput novelli pontificis imponet, inquit:

Imponimus, Domine, capiti huius antistitis et agonistæ Tui galeam munitionis et salutis, quatenus decorata facie, et armato capite, cornibus utriusque Testamenti terribilis appareat adversariis veritatis; et, Te ei largiente gratiam, impugnator eorum robustus exsistat, qui Moysi famuli Tui faciem ex Tui sermonis consortio decoratam, lucidissimis Tuæ claritatis ac veritatis cornibus insigniisti: et capiti Aaron Pontificis tui tiaram imponi iussisti. Per Christum Dominum nostrum.

Mitra, baculo atque anulo receptis, novellus pontifex super solium antea ab altero pontifice occupatum sedet, et schola cantorum "Te Deum" concinit solemniter, quasi gratiatum actio ad Deum pro consacratione novi pastoris Ecclesiae Suae Sanctae.

Inde processio ab omnis praelatis incepta est. In qua novellus pontifex, extremo situ tento, benedictionem ad omnes praesentes elargit signum crucis in aere describendo dextera manu in forma consueta. Ea benedictio secum indulgentiam plenariam adfert in forma Ecclesia consueta concessam.

Ritus reformatus ad Sanctam Mitram imponendam[recensere | fontem recensere]

Compluris innovationibus ritus antiquus modificatus est, ex omnibus prima innovatio est satis infelix mutatio formulae mitram impositionis:

Accipe mitram, et clarescat in te splendor sanctitatis, ut, cum apparuerit princeps pastorum, immarcescibilem gloriæ coronam percipere merearis.

Praetera multae aliae mutationes factae sunt, usque nunc vere pauper ritus idem superest.

Nexus interni

Notae[recensere | fontem recensere]

  1. Vide s.v. "μίτρα" in lexico Liddell et Scott.
  2. De mitra in lexicis Lewis et Short, Smith's Dictionary of Greek and Roman Antiquities, atque Harper's Dictionary of Classical Antiquities.
  3. Marcus Tullius Cicero, De haruspicum responso http://latin.packhum.org/loc/474/21/9/4223-4230@1 44.5].

Bibliographia[recensere | fontem recensere]