Manus ferens munera

Conferatur pagina principalis: Index Carminum Buranorum.

Manus ferens munera
Numerus	CB 1
Argumenta	Avaritia
Lingua	Lingua Latina mediaevalis
Responde, qui tanta cupis →

“Manus ferens munera” est initium carminis a discipulis vagantibus Latine scripti, quod in codice Carminum Buranorum sub numero I reperitur.

Textus

Manus ferens munera

pium facit impium;

nummus iungit federa,

nummus dat consilium;

nummus lenit aspera,

nummus sedat prelium.

nummus in prelatis

est pro iure satis;

nummo locum datis

vos, qui iudicatis.

Nummus ubi loquitur,

fit iuris confusio;

pauper retro pellitur,

quem defendit ratio,

sed dives attrahitur

pretiosus pretio.

hunc iudex adorat,

facit, quod implorat;

pro quo nummus orat,

explet, quod laborat.

Nummus ubi predicat,

labitur iustitia,

et causam, que claudicat,

rectam facit curia,

pauperem diiudicat

veniens pecunia.

sic diiudicatur,

a quo nichil datur;

iure sic privatur,

si nil offeratur.

Sunt potentum digiti

trahentes pecuniam;

tali preda prediti

non dant gratis gratiam,

sed licet illiciti

censum censent veniam.

clericis non morum

cura, sed nummorum,

quorum nescit chorum

chorus angelorum.

«Date, vobis dabitur:

talis est auctoritas»

danti pie loquitur

impiorum pietas;

sed adverse premitur

pauperum adversitas.

quo vult, ducit frena,

cuius bursa plena;

sancta dat crumena,

sancta fit amena.

Hec est causa curie,

quam daturus perficit;

defectu pecunie

causa Codri deficit.

tale fedus hodie

defedat et inficit

nostros ablativos,

qui absorbent vivos,

moti per dativos

movent genitivos.

Descriptio

Nummus est argumentum principale clarissimi carminis satirici medii aevi, in codicibus sicut Carminibus Buranis servati, quod de potentia corruptrice pecuniae in societate Christiana, praesertim in curiis et inter clericos, severe disputat. Hoc opus, stilo eleganti sed acerbo scriptum, describit mundum ubi divina lex et iustitia humana omnino pecuniae imperio subiciuntur.

In hoc textu, Nummus quasi numen quoddam fingitur, cuius praesentia naturam rerum hominumque commutat. Auctor affirmat manus munera ferentes etiam pios in impios convertere posse, cum pecunia non solum foedera iungat et consilia det, sed etiam asperas res leniat et proelia sedet. In iudiciis autem, Nummus pro iure ipso habetur, ita ut iudices non secundum veritatem, sed secundum praemia sibi oblata sententias pronuntient. Ubi enim pecunia loquitur, ibi ius confunditur et ratio ipsa, licet pauperem defendat, ante divitum potentiam cedit.

Iustitia ipsa nutare dicitur ubi Nummus praedicat; curiae enim causas claudicantes ac pravas rectam in speciem vertunt si pecunia intervenit. Qui nihil dare valet, iure suo privatur, dum dives, pretio suo fultus, a iudicibus adoratur et voti compos efficitur. Haec corruptio praecipue in clero reprehenditur, ubi non morum cura, sed nummorum cupido regnat. Auctor ironice asseverat choros horum clericorum a choro angelorum penitus ignorari, cum gratia divina non gratis, sed sub pretio turpi detur.

In fine carminis, scriptor singulari metaphora utitur ad describendam avaritiam potentum, grammaticos casus ad res pecuniarias transferens. "Ablativi" dicuntur illi qui alios exhauriunt et vivos absorbent, qui solum "dativis" (id est donis) moventur ut "genitivos" (possessores) adiuvent vel creent. Sic tota societas, a summis curiis usque ad infimos clericos, foedere pecuniae inficitur, et causa cuiuslibet hominis, sicut olim Codri egeni, sola inopia penitus deficit.

Investigatio critica

Hoc carmen primum locum tenet in codice manu scripto (folio 43) et quasi prooemium videtur contra avaritiam ac pecuniae dominatum in ordine clericali. Auctor vitia simoniae ac cupiditatis reprehendit, querens priscam largitatem, honestatem veritatemque omnino evanuisse. Insigne est hoc opus usu terminologiae grammaticae ad satiram exacuendam: nomina enim casuum latinorum in metaphoras ad corruptionem describendam convertuntur. In versibus 1.6.5-10, casus ablativus, dativus et genitivus adhibentur ut rationes avaritiae "vivos ebibentes" depingant, quod doctrinam scholasticam in scholis cathedralibus Galliae septentrionalis tunc florentem plane refert. Magna pars textus ab editoribus hodiernis (Hilka et Schumann) e codicibus alienis restituta est, cum in Codice Burano tantum finis sextae strophae servetur. Carmen denique monstrat quomodo clerici saeculi XII mutationes sociales ac nummarias tulerint, cum oeconomia in pecunia posita veteres necessitudinis usus perverteret.

Investigatio palaeographica musica

In folio 43r solum extrema pars carminis, id est quinque versus novissimi, servata est, quod indicat terno (folia 43-48) olim ante primum fasciculum hodiernum positum fuisse. Ex parte palaeographica, deest in hoc codice notatio musica originalis, quamvis textus in aliis quattuor manuscriptis reperiatur. Deficientia signorum musicalium aut neumarum in hoc folio cogit investigatores ad comparationem cum aliis fontis partibus, ubi glossae marginales de fortuna, sicut in foliis 1r et 48v, nexum inter structuram fasciculorum et argumenta carminum demonstrant. Quamvis melodia originalis periit, structura metrica versuum, quae rhythmum quendam internum suggerit, a musicis modernis rursus interpretata est, neglecta interdum rigida quantitate syllabarum in favorem soni recentioris.

Bibliographia

• Lehtonen, Th. M. S. (1995). Fortuna, Money, and the Sublunar World: Eleventh-century Ethical Thought as a Paradigm for Late Medieval Moral Philosophy. Helsingiae: Societas Litterarum Finnicarum. ISBN 978-951-717-846-4

• Ostendere
• Recensere
• Historiam inspicere

Carmina Burana