Jump to content

Lucis orto sidere

E Vicipaedia
Conferatur pagina principalis: Index Carminum Buranorum.
Lucis orto sidere
NumerusCB 157
Argumentaamor
Lingualingua Latina mediaevalis

Lucis orto sidere est initium carminis a discipulis vagantibus Latine scripti, quod in codice Carminum Buranorum sub numero CLVII reperitur.[1]

1. Lucis orto sidere
exit virgo propere
facie vernali,
oves iussa regere
baculo pastorali.

2. Sol effundens radium
dat calorem nimium.
virgo speciosa
solem vitat noxium
sub arbore frondosa.

3. Dum procedo paululum,
lingue solvo vinculum:
«salve, rege digna!
audi, queso, servulum,
esto michi benigna!»

4. «Cur salutas virginem,
que non novit hominem,
ex quo fuit nata?
sciat Deus! neminem
inveni per hec prata.»

5. Forte lupus aderat,
quem fames expulerat
gutturis avari.
ove rapta properat,
cupiens saturari.

6. Dum puella cerneret,
quod sic ovem perderet,
pleno clamat ore:
«siquis ovem redderet,
me gaudeat uxore!»

7. Mox ut vocem audio,
denudato gladio
lupus immolatur,
ovis ab exitio
redempta reportatur.[1]

Hoc carmen, in sectione amatoria codicis positum, est fabula generis pastorellae, quae congressum inter clericum et puellam pastoralem narrat. Initium carminis scaenam vernalem et aestivam describit, ubi virgo sub arbore umbram quaerit ut fervorem solis vitet.[1]

Argumentum ad periculum vertitur cum lupus famelicus ovem rapit; tunc puella auxilium implorat, promittens se coniugem salvatori futuram esse. Narrator, gladio stricto, bestiam necat et ovem servat, perficiens sic skhema populare poesis mediaevalis ubi fortitudo amantis praemium carnale vel matrimoniale consequitur.[1]

Investigatio critica

[recensere | fontem recensere]

Haec pastorella elementa propria generis cum argumentis fabulosis coniungit, unde exitus carminis praeter exspectationem evenit. Auctor enim carmen argutum ac profanum componit, materiam praecipue ex libris biblicis ac liturgicis trahens, sed eam ad res ludicras vel amatorias flectens. [2]

Incipit carminis, Iam lucis orto sidere, clarum hymnum liturgicum ad horam primam decantatum manifeste revocat. Hic versus saepe in poesi iocosa medii aevi in parodiam versus est, ut in noto dicto de potatoribus: "Iam lucis orto sidere / statim oportet bibere". Deinde puella, quae virgo speciosa appellatur, locutionem sapit ex Cantico Canticorum (II, 13) haustam, ubi amica formosa invocatur; quae imago, in traditione religiosa ad Virginem Mariam relata, hic ad amasiunculam pastorellae transfertur. [3]

Dialogus inter poetam et puellam alias reminiscentias biblicas praebet. Cum quaeritur cur is colloquatur cum ea quae virum non cognoscit, verba Evangelii secundum Lucam (I, 34) resonant, scilicet Virginis interrogationem ad Angelum missam. Denique imago ovis e faucibus lupinis ereptae (redempta ove) ad sequentiam paschalem Victimae paschali laudes alludere videtur, ubi Agnus oves redemisse dicitur, sed in hoc contextu ad eventum narrationis pastorumque vitam deicitur. [4]

Bibliographia

[recensere | fontem recensere]
  • Rossi, Petrus Victorius, red. ( []). Carmina Burana. Testo latino a fronte (8a. ed.). Mediolani: Tascabili Bompiani. ISBN 88-452-5307-4
Carmina Burana
Carmina
(Index)

Carmina moralia et satirica (1–55): CB 1 · CB 2 · CB 3 · CB 4 · CB 5 · CB 6 · CB 7 · CB 8 · CB 9 · CB 10 · CB 11 · CB 12 · CB 13 · CB 14 · CB 15 · CB 16 · CB 17 · CB 18 · CB 18a · CB 19 · CB 20 · CB 21 · CB 22 · CB 23 · CB 24 · CB 25 · CB 26 · CB 27 · CB 28 · CB 29 · CB 30 · CB 31 · CB 32 · CB 33 · CB 34 · CB 35 · CB 36 · CB 37 · CB 38 · CB 39 · CB 39a · CB 39b · CB 40 · CB 41 · CB 42 · CB 43 · CB 44 · CB 45 · CB 46 · CB 47 · CB 47a · CB 48 · CB 48a · CB 49 · CB 50 · CB 51 · CB 51a · CB 52 · CB 53 · CB 53a · CB 54 · CB 55

Carmina amatoria (56–186): CB 56 · CB 57 · CB 58 · CB 59 · CB 60 · CB 60a · CB 61 · CB 62 · CB 63 · CB 64 · CB 65 · CB 66 · CB 67 · CB 68 · CB 69 · CB 70 · CB 71 · CB 72 · CB 73 · CB 74 · CB 75 · CB 76 · CB 77 · CB 78 · CB 79 · CB 80 · CB 81 · CB 82 · CB 83 · CB 84 · CB 85 · CB 86 · CB 87 · CB 88 · CB 88a · CB 89 · CB 90 · CB 91 · CB 92 · CB 93 · CB 93a · CB 94 · CB 95 · CB 96 · CB 97 · CB 98 · CB 99 · CB 99a · CB 99b · CB 100 · CB 101 · CB 102 · CB 103 · CB 104 · CB 104a · CB 105 · CB 106 · CB 107 · CB 108 · CB 109 · CB 110 · CB 111 · CB 112 · CB 112a · CB 113 · CB 113a · CB 114 · CB 114a · CB 115 · CB 115a · CB 116 · CB 117 · CB 118 · CB 119 · CB 119a · CB 120 · CB 120a · CB 121 · CB 121a · CB 122 · CB 122a · CB 123 · CB 123a · CB 124 · CB 125 · CB 126 · CB 127 · CB 128 · CB 129 · CB 130 · CB 131 · CB 131a · CB 132 · CB 133 · CB 134 · CB 135 · CB 135a · CB 136 · CB 136a · CB 137 · CB 137a · CB 138 · CB 138a · CB 139 · CB 139a · CB 140 · CB 140a · CB 141 · CB 141a · CB 142 · CB 142a · CB 143 · CB 143a · CB 144 · CB 144a · CB 145 · CB 145a · CB 146 · CB 146a · CB 147 · CB 147a · CB 148 · CB 148a · CB 149 · CB 150 · CB 150a · CB 151 · CB 151a · CB 152 · CB 152a · CB 153 · CB 153a · CB 154 · CB 155 · CB 155a · CB 156 · CB 157 · CB 158 · CB 159 · CB 160 · CB 161 · CB 161a · CB 162 · CB 162a · CB 163 · CB 163a · CB 164 · CB 164a · CB 165 · CB 165a · CB 166 · CB 166a · CB 167 · CB 167a · CB 168 · CB 168a · CB 169 · CB 169a · CB 170 · CB 170a · CB 171 · CB 171a · CB 172 · CB 172a · CB 173 · CB 173a · CB 174 · CB 174a · CB 175 · CB 175a · CB 176 · CB 177 · CB 178 · CB 178a · CB 179 · CB 179a · CB 180 · CB 180a · CB 181 · CB 181a · CB 182 · CB 182a · CB 183 · CB 183a · CB 184 · CB 185 · CB 186

Carmina potoria (187–226): CB 187 · CB 188 · CB 189 · CB 190 · CB 191 · CB 191a · CB 192 · CB 193 · CB 194 · CB 195 · CB 196 · CB 197 · CB 198 · CB 199 · CB 200 · CB 201 · CB 202 · CB 203 · CB 203a · CB 204 · CB 205 · CB 206 · CB 207 · CB 208 · CB 209 · CB 210 · CB 211 · CB 211a · CB 212 · CB 213 · CB 214 · CB 215 · CB 215a · CB 216 · CB 217 · CB 218 · CB 219 · CB 220 · CB 220a · CB 221 · CB 222 · CB 223 · CB 224 · CB 225 · CB 226

Ludi (227–228): CB 227 · CB 228

Supplementum (1–26a): Supp. I · Supp. II · Supp. III · Supp. IV · Supp. V · Supp. VI · Supp. VII · Supp. VIII · Supp. IX · Supp. X · Supp. XI · Supp. XII · Supp. XIII · Supp. XIV · Supp. XV · Supp. XVI · Supp. XVII · Supp. XVIII · Supp. XIX · Supp. XX · Supp. XXI · Supp. XXII · Supp. XXIII · Supp. XXIV · Supp. XXV · Supp. XXVI · Supp. XXVIa

Argumenta

Authentica Habita · Carmina Cantabrigiensia · Clerici vagantes · Goliardia · Litterae Latinae mediaevales · Litterae mediaevales · Universitas medii aevi