Roman numeral 10000 CC DD.svg

Lituania

E Vicipaedia
Jump to navigation Jump to search
Schlaegel und eisen yellow.svg -2 Latinitas huius rei dubia est. Corrige si potes. Vide {{latinitas}}.
Wikidata-logo.svg Lituania
Res apud Vicidata repertae:
Lituania: insigne
Lituania: vexillum
Terra continens: Europa
Territoria finitima: Ruthenia Alba, Lettonia, Polonia, Russia
Locus: 55°12′0″N 24°0′0″E
Caput: Vilna
Nomen officiale: Lietuvos Respublika, Litevská republika, Leedu Vabariik, Lietuva, la République de Lituanie

Gestio

semi-presidential system
Princeps: Gitanas Nausėda
Praefectus: Ingrida Šimonytė
Consilium: Seimas
https://www.lietuva.lt/en/ Situs interretialis

Populus

Numerus: 2 790 842
Sermo publicus: lingua Lithuanica
Zona horaria: UTC+2, UTC+3
Moneta: euro

Commemoratio

Paean: Tautiška giesmė

Sigla

ISO LT, LTU, 440; IOC LTU
Dominium interretiale: .lt, .eu
Praefixum telephonicum: +370
Siglum autoraedarum: LT

Lituania,[1] seu Lithuania,[2] est civitas sui iuris prope orientale Maris Baltici litus, una ex tribus civitatibus Balticis inter Scandinaviam, Russiam, et Europam orientalem. Pars est ab anno 2004 unionis Europaeae.

Res gestae[recensere | fontem recensere]

Searchtool.svg Si plus cognoscere vis, vide Historia Lituaniae

Historia Lituaniae longa est. Nomen illud notum est ex 1009, cum illud terram unius ex gentibus Balticis significaret. Lituania civitas saeculi tertio decimo medio declarata erat, sed notum est iam ante illam fuisse, et historici ex initio eiusdem saeculi exstitisse civitatem Lituanicam putant. Natio Lituana autem magne senior est eo tempore (vide caput de lingua Lituana), utenim aliis nominibus quam Lituani prius appellata erat.

Saeculo quarto decimo, Lituania erat civitas maxima in Europa, Magnus Ducatus Lituaniae. Anno 1569, Polonia Lituaniaque rem publicam utriusque nationis creaverunt, quae res publica duobus saeculis duravit.

Ut civitas Lituania anni 1918 restituta sit, anno 1940 vi Unione Sovietica inclusa, et anno 1991, quattuor mensibus ante finem Unionis Sovieticae, civitas renovata est.

Nomen[recensere | fontem recensere]

Nomen Lituaniae originem primam Lituano ex nomine terrae Lietuva habet, verum tamen illud imprimis ex usu Slavico eiusdem nominis ('Litva') Latinum factum fuerit. Item littera u, quae Lituane semivocale v finitur, et originali Latina bene dicitur, cum multi populi vicini Lituanorum illum sonitum non haberent, imprimis variabat, maxime saeculo tertio decimo, in cuius saeculi scriptis variis nomen Lituaniae ut Litbaniae seu Litfaniae scriptum potest inveniri. Saeculo tamen quinto decimo, usus correctus et nomen factum ut adhuc notum est. Ex eodem tempore etiam Lithuania a nonnullis scribebatur, cum illud h numquam ullo modo lingua Lituana diceretur, neque scripto uteretur neque vicinis linguis. Littera u ut [u] dici opportet (sicut in verbo Litǔānia), sed tamen etiam post saeculum quintum decimum nonnulli textus poetici habent illud nomen, ut quattuor syllabarum esset, seu licentia poetica seu Slavico usu u ut [v] dicentes.

Geographia[recensere | fontem recensere]

Geographia Lituanica.

Lituania est maxime meridiana ex tribus civitatibus Balticis ad orientale maris Baltici litus sitis, ita septentrionibus Lettoniam vicinam habens. Aliae terrae, Lituania vicinae, Ruthenia Alba, Polonia, atque Russia (Kaliningradensi regione, Prussia olim) sunt, ex quibus Lettonia Poloniaque participes Unionis Europaeae ut etiam Lituania sunt.

Lituania etiam planis locis ut humilibus sita, montesque non habens, sed autem mari altior. Parsque orientalis, qui longius a mari est, altior occidentalis partis usque ad centum metra.

Lituaniae non sunt fluvii magni. Maximus est Nemenus fluvius (qui Lituanice nominatur Nemunas), qui in Ruthenia Alba oritur; iuxta fluvium Couna iacet secunda Lituaniae urbs. Missa fluvius in Lituania septenrionali fluit. Maxima urbs Lituaniae et caput est Vilna, ad secundum maximorum fluviorum (nomen cui Lituane Neris est, etiam ab nonnullis Slavico nomine Vilia appellatur) sita non longe limite orientali terrae. {?}

Urbes Lituaniae[recensere | fontem recensere]

Urbes magni momenti sunt:

Divisio administrativa[recensere | fontem recensere]

In decem districtus (Lituanice apskritis) Lituania divisa est:

Linguae et litterae[recensere | fontem recensere]

Lingua Lituanica est lingua Lituaniae principalis; lingua Samogitica interdum dialectus linguae Lituanicae habetur, interdum lingua Baltica diversa. Litterae Latinae in Magno ducatu Lituaniae florebant, quorum Radiviliadem Ioannis Radvani et Carolomachiam necnon Ioannis Lasitii, Solomonis Rysinii, Nicolai Hussoviani, Ioannis Andruszewicz, Michaelis Korycii opera nominare possumus. Poeta Lituanus primus et notissimus Christianus Donelaitis est, Temporum anni (Lituanice Metai) auctor. Maironis est poeta Lituanus notissimus aetatis recentioris. Eduardus Mieželaitis tempore Sovietico famosus erat. Antonius Dambrauskas Homeri et Vergilii carmina Lituanice vertit.

Nexus interni[recensere | fontem recensere]

Notae[recensere | fontem recensere]

  1. "Lituania": vide e.g. titulum operis: Gabriel Rzaczynski, Historia naturalis curiosa Regni Poloniae, Magni Ducatus Lituaniae (Sandomiriae, 1721) Textus apud archive.org
  2. J. G. Th. Graesse, Orbis Latinus (Dresdae: Schönfeld, 1861; 1909. Brunsvici, 1972, 3 voll.) 1 2 3, p. 256.
  3. J. G. Th. Graesse, Orbis Latinus, Brunopoli 1972, vol. I, p. 280.
  4. J. G. Th. Graesse, Orbis Latinus, Brunopoli 1972, vol. II, p. 99, ubi Fragola sine dubio errabunde scriptum est.
  5. J. G. Th. Graesse, Orbis Latinus, Brunopoli 1972, vol. II, p. 321.
  6. Historiae Societatis Iesu partis quintae tomus prior, liber III, (122) 60; cf. Synodus Diaecesana Mednicensis, 1752; ecclesia cathedralis Mednicensis, — Ianociana... vol. I, Varsoviae et Lipsiae 1776, p. 236, etc.
  7. In Orbi Latino (Brunopoli 1972, vol. II, p. 537) Mednicum dicitur Mažeikiai urbs Lituanica esse (quod menda est).
  8. J. G. Th. Graesse, Orbis Latinus, Brunopoli 1972, vol. III, p. 65.
  9. J. G. Th. Graesse, Orbis Latinus, Brunopoli 1972, vol. III, p. 179.
  10. J. G. Th. Graesse, Orbis Latinus, Brunopoli 1972, vol. III, p. 281.
  11. J. G. Th. Graesse, Orbis Latinus, Brunopoli 1972, vol. III, p. 288.
  12. J. G. Th. Graesse, Orbis Latinus, Brunopoli 1972, vol. III, p. 329.
  13. Dioeceseos nomen.
  14. J. G. Th. Graesse, Orbis Latinus, Brunopoli 1972, vol. III, p. 442.
  15. J. G. Th. Graesse, Orbis Latinus, Brunopoli 1972, vol. III, p. 464.
  16. 16.0 16.1 Ioannis Iacobi Hofmanni Lexicon universale, vol. II, p. 834.
  17. J. G. Th. Graesse, Orbis Latinus, Brunopoli 1972, vol. III, p. 609.
  18. J. G. Th. Graesse, Orbis Latinus, Brunopoli 1972, vol. III, p. 613.

Nexus externi[recensere | fontem recensere]

Commons-logo.svg Vicimedia Communia plura habent quae ad Lituania spectant.
Incubator-logo.svg Lege Λιθουανία ("Lituania") apud Vicipaediam lingua Graeca antiqua scriptam
Wikidata-logo.svg Situs geographici et historici: Locus: 55°12′0″N 24°0′0″E • OpenStreetMap • GeoNames • Thesaurus Getty • Commentatio Theodisce, Francogallice, Italice apud Lexicon historicum Helveticum  Treccani • Большая российская энциклопедия • Encyclopædia Britannica
Lituania : politica