Lingua mendax et dolosa

Conferatur pagina principalis: Index Carminum Buranorum.

Lingua mendax et dolosa
Numerus	CB 117
Argumenta	Amor
Lingua	Lingua Latina mediaevalis
← Sic mea fata canendo solorDoleo quod nimium →

“Lingua mendax et dolosa” est initium carminis a discipulis vagantibus Latine scripti, quod in codice Carminum Buranorum sub numero CXVII reperitur.

Textus

1. Lingua mendax et dolosa,

lingua procax, venenosa,

lingua digna detruncari

et in igne concremari,

2. Que me dicit deceptorem

et non fidum amatorem,

quam amabam, dimisisse

et ad alteram transisse!

3. Sciat deus, sciant dei:

non sum reus huius rei!

sciant dei, sciat deus:

huius rei non sum reus!

4. Unde iuro Musas novem,

quod et maius est, per Iovem,

qui pro Dane sumpsit auri,

in Europa formam tauri;

5. Iuro Phebum, iuro Martem,

qui amoris sciant artem;

iuro quoque te, Cupido,

arcum cuius reformido;

6. Arcum iuro cum sagittis,

quas frequenter in me mittis:

sine fraude, sine dolo

fedus hoc servare volo!

7. Volo fedus observare!

et ad hec dicemus, quare:

inter choros puellarum

nichil vidi tam preclarum.

8. Inter quas appares ita

ut in auro margarita.

humeri, pectus et venter

sunt formata tam decenter;

9. Frons et gula, labra, mentum

dant amoris alimentum;

crines eius adamavi,

quoniam fuere flavi.

10. Ergo dum nox erit dies,

et dum labor erit quies,

et dum aqua erit ignis,

et dum silva sine lignis,

11. Et dum mare sine velis,

et dum Parthus sine telis,

cara michi semper eris:

nisi fallar, non falleris!

Descriptio

Hoc carmen, in sectione amatoria codicis positum, est defensio vehementis amatoris contra calumnias et rumores falsos. Poeta linguam maledicam vituperat, quae eum infidelitatis accusat, atque fidem suam per deos mythologiae classicae (Iovem, Phoebum, Martem. et Cupidinem) iurat.

Argumentum carminis ad laudem puellae vertitur, cuius pulchritudo singularis per comparationes et descriptionem physicam (quae dicitur descriptio puellae) celebratur. In fine, auctor adhibet schema rhetoricum adynati (rerum impossibilium), affirmans amorem suum perpetuum fore usque dum naturae leges invertantur, quod est argumentum commune in poesi lyricis medii aevi.

Investigatio critica

Hoc carmen summa cum sollertia argumentum silentii vel saltem pudicitiae in rebus amatoriis tractat, a consuetudine parodica omnino abhorrens. Una cum hac discretione, fides amantis atque amatae laudes (praesertim in strophis prima, secunda, octava et nona) modo singulari explicantur. Poeta enim traditionem lyricam renovat, virtutes mulieris cum firmitate animi sui coniungens.

In narratione mythologica, auctor ad amores Iovis illegitimos recurrit, quos Ovidius in Metamorphosibus (VI, 103-114) descripsit. Praecipue commemorantur metamorphoses numinis in aurum, ut ad Danae perveniret, et in taurum, ut Europam deciperet, prout in secundo libro eiusdem operis Ovidiani fuse narratur.

Necessitudo inter Martem et Venerem pariter evocatur, cuius fons litterarius iterum in Ovidii carmine (IV, 171-189) invenitur. Iuramentum autem, quod poeta in strophis quarta et quinta nuncupat, subtili ironia perfunditur: dum fidem suam testari videtur, eos deos invocat qui ipsi in amoribus fallaces vel infideles exstiterunt. Haec ratio dicendi indicat amorem non tam legibus moralibus quam ludo ingenii regi.

Stropha de morte inopinata super seriem adynatorum struitur, qua impossibilia mundi ordine naturae vertuntur. Figura Paridis, herois in carminibus lyricis celeberrimi, inducitur ut exemplar fortitudinis et belli causae. Denique mentio Parthorum, quorum mos erat ex equis aversis sagittas mittere, auctoritatem trahit ex Ovidii Arte amatoria, ubi illius gentis pugna et audacia ad res venerias transferuntur.

Bibliographia

• Rossi, Petrus Victorius, red. (2006 [1989]). Carmina Burana. Testo latino a fronte (8a. ed.). Mediolani: Tascabili Bompiani. ISBN 88-452-5307-4

• Ostendere
• Recensere
• Historiam inspicere

Carmina Burana