Lictor

E Vicipaedia
Salire ad: navigationem, quaerere
Lictor fasces humero laevo gerens.

Romae lictor (-oris, m.)[1] olim erat apparitor[2] quidam sive regis, sive magistratus sive imperatoris qui insignia imperii eius, fasces, humero laevo gerebat.

De munere[recensere | fontem recensere]

Lictores magistratus tuebantur atque summovendo vulgo viam eis aperiebant. In ius quoque vocabant quos magistratus citari iubebat vel etiam eos virgis castigabant. In castris supplicium 'more maiorum' sumere eis licebat : poenas dantes ad palum adligabant atque eos virgis caedebant ; postremo si morte damnati erant a magistratu cervices eorum securi frangebant[3]. Intra Urbem contra lex Valeria de provocatione omnibus civibus provocationem a magistratibus ad populum dabat nec quemquam sine iudicio indefensum necare licebat[4].

Numerus lictorum cum maiestate imperii variabat :

De origine[recensere | fontem recensere]

Consul cum duobus lictoribus in nummo aureo.

Lictores ex Etruria Romam tempore regum invecti esse tradebantur[7]. Auctores antiqui lictorem cum ligando coniungebant[8] (confer formulas I,lictor deliga ad palum[9] et I, lictor colliga manus[10]). Si haec etymologia popularis non est, tunc putandum fuisse olim vetus verbum *ligere* a quo suffixo agentis addito lictor factus sit[11] (simili modo legere/lector, legare/legator).

Notae[recensere | fontem recensere]

  1. Graece ῥαβδοῦχοι dicebantur, id est ii qui virgas tenent.
  2. Graece ὑπερέτης.
  3. Titus Livius I,26 : II,5 et 55 etc. Dion. Hal.. IX,39 et X,21 etc.
  4. Dion. Hal. V,19. Cicero, de Rep. II,54. Titus Livius II,55.
  5. Dion. Hal. Ant. Rom. X,24.
  6. Dion. Hal. X,59.
  7. Dion. Hal., Ant. Rom. III,61-62. Silius Italicus VIII,483-485. Titus Livius I,8. Strabo, Geogr. V,2,2.
  8. Aulus Gellius, Noct. Att. XII,3,4. Festus X,103,1.
  9. Tit. Liv. VIII,7.
  10. Tit. Liv. I,26.
  11. Ernout-Meillet, Dictionnaire étymologique de la langue latine, sub verbo lictor.