Roman numeral 10000 CC DD.svg

Libera res publica Romana

E Vicipaedia
Salire ad: navigationem, quaerere
Schlaegel und eisen yellow.svg -2 Latinitas huius rei dubia est. Corrige si potes. Vide {{latinitas}}.
Status liberae rei publicae Romanae.

Libera res publica Romana est status civitatis et aetas historiae Romanae antiquae, quae ab anno 509 a.C.n. (CCXLIV a.U.c.), rege Lucio Tarquinio Superbo expulso, usque ad annum 27 a.C.n. (DCCXXVI a.U.c.) duravit, cum die 16 Ianuarii senatus C. Iulio Caesari Octaviano titulum Augustum tribuit et Imperium Romanum coepit.

Libera res publica Romana civitas optimatium dominata est, qui quinque distinctas rei publicae vitas dirigebant:

  • annum tantum omnes magistratus munere fungebatur;
  • eadem persona insequenti anno idem munus gerere non poterat;
  • post munus magistratus duos annos nullum munus gerere poterat;
  • omnia munera praeter dictaturam a duobus magistratibus simul gesti erant;
  • magistratus munera certo ordine fungi debebat (cursus honorum), id est insequentia munera gerere: quaestor, postea aedilis et ad ultimum praetor;

Maximus Romanae rei publicae magistratus fuit consul. Dicitur consules imperium maius habere, nam ei exercitum, aerarium, iurisprudentiam praestituerunt.

Historia[recensere | fontem recensere]

Roma et urbes viciniores saeculo quinto a.C.n.

Inter Rem Publicam Roma, quae saeculo sexto a.C.n. erat parva mediae Italiae urbs, maior civitas in mari Mediterraneo facta est.

Scriptores posteriores, inter quos Livius, Rem Publicam Romanorum circa 509 a.C.n., cum novissimus septem regum Romae, Lucius Tarquinius Superbus, depulsus esset, condita esse scripserunt. Ratio, appellata cursus honorum, magistratorum, qui quotannis creati sunt, instituta est. Antiquissimi magistrati sunt duo consules, qui imperium, potestatem militum, simul usi sunt. At necesse erat consulibus cum Senatu, qui principio fuerant concilium suasorum patriciorum sed ad magnitudinem auctoritatemque creverant, agere. Magistrati primo erant solum patriciis, sed plebi etiam esse magistratis postea licuit.

Marius, dux Romanus qui rem militarem Romanam magnopere emendavit.

Romani populos alios, inter quos Etruscos, in paeninsula Italica gradatim devicerunt. Minatio novissima principatu Romano in Italia facta est cum Tarento, magnae coloniae Graecae, Pyrrhus Epirotes 282 a.C.n. subvenerit, sed et haec opera defecit. Romani victa eia? coloniis Romanis, quas in sitibus idoneis condiderunt, emuniverunt, itaque potestatem firmam regionis stabiliverunt.[1] Posteriore dimidio saeculi 3 a.C.n., Roma cum Carthagine in Primo Secundoque Bellis Punicis conflixit. Haec bella Romae primas victorias transmarinas, Siciliae Hispaniaeque, et ortum Romae magnae potestatis imperatoriae, fecerunt. Macedonicis Seleucidicisque Imperiis victis saeculo 2. a.C.n., Romani Maris Mediterranei potiti sunt.[2]

Dominatus externus discordiam internam fecit. Senatores divites sumptu provinciarum facti sunt, sed milites, qui fere erant agricolae, domibus diutius aberant agrosque eios sustinere non poterant, et fiducia aucta servis peregrinis opera manupretio ad manum minuit. Fructus a praeda belli, commercium in provinciis novis, et vectigalia a civitibus,? facultatem novam quaestuosam divitiasque inter plebes fecerunt, facientia ordinem novam mercatorum, equites. Cum equites copias aerarias habuerint, tamen in numero erant inferioris ordinis plebium, itaque circumscripti graviter ad potestatem civilem. Senatus perpetuo rixabatur, obstruens emendationes praedii denegansque ordini equestri vocem maiorem in gubernatione dare. Catervae violentae urbanorum otiosorum, imperatae a Senatoribus aemulis, suffragatoribus per vim minabantur.

Notae[recensere | fontem recensere]

  1. Tuomisto, Pekka (2002). Rooman konsulit ("Consules Romani").
  2. Bagnall, Nigel (1990). The Punic Wars. Thomas Dunne Books. ISBN 0-312-34214-4.
Aetates ExordiumMonarchiaRes PublicaImperiumRuina et lapsus ImperiiImperium Romanum OccidentaleImperium Byzantinum
Constitutiones HistoriaAetas regumRes PublicaImperium Romanum
Administratio SenatusComitia (Curiata, Centuriata, Tributa, Concilia plebis) • Curia HostiliaForumCursus honorumLegatusDuxOfficiumPraefectusVigintisexviriLictorMagister militumImperatorPrinceps senatusPontifexAugustusCaesarTetrarchiaProvincia
Magistratus Tribunus plebis(Tribuni aerariiTribuni militumTribuni militum consulari potestateTribunus Celerum)QuaestorAedilisPraetorConsulCensorProconsulGubernatorDictatorMagister equitumDecemviri legibus scribundisTribuni militum consulari potestateTriumvirRexInterrex
Leges Lex XII TabularumCivis Romanus sumAuctoritasImperiumStatusIudiciaConstitutio AntoninianaEdictum Domitiani de excidendis vineis
Societas PatriciiPlebsSecessio plebisOrdo EquestrisGensTribusPraenomina Romana antiquaMulieresMatrimoniumServitusLiberti
Exercitus LegioLimes
Cultura CalendariumMedicinaTheatrumArs coquinariaScholaLitteraeArsMusicaArchitecturaReligio (ExsequiaePersecutionesCultus imperatorius)MythologiaChristianismus in imperio romanoThermaeForumSPQRVestimentaFestae(CarmentaliaFloraliaLemuraliaLupercaliaPariliaSaturnalia)CircusVinumMeretrices
Technologia Numeri RomaniArithmeticaAbacusViae RomanaePontesAquae ductiMetallurgiaCloaca Maxima
Oeconomia AgriculturaMercaturaAerariumNummi
Lingua Latina ArchaicaClassica sive aureaPostclassica sive argenteaSermo vulgarisMediaevalisHumanisticaLingua NeolatinaLingua Latina scientificaLingua Latina EcclesiasticaLinguae Romanicae
Scriptores praecipui ApuleiusCatullusCiceroQuintus Curtius RufusHoratiusIulius CaesarIuvenalisLiviusLucretiusOvidiusPetroniusPlautusGaius Plinius SecundusGaius Plinius Caecilius SecundusPropertiusSallustiusSenecaSuetoniusTacitusVergiliusVitruvius
Indices AnnalesConsules rei publicaeConsules sub principatu electorumDii Graeci cum paribus deis Romanis EtruscisqueDioecesesGentes RomanaeGubernatores provinciarum RomanarumImperatoresOppida et urbesHomines illustriProvinciae(Provinciae Rei PublicaeProvinciae ImperiiProvinciae Imperii DiocletianiTabula successionis provinciarum Romanarum) RegesRegiones Italicae AugustaeAntiquae viae
Romae Haec stipula ad Romam spectat. Amplifica, si potes!